Runa simi
Класична кечуа
Quechuan · історичний / прихований різновид
Класична кечуа (Runa simi) — лінгва франка Імперії інків (Тавантінсую) у 15-16 ст. Інки не мали повноцінної писемності, використовували кіпу (вузликові шнури). Сучасна кечуа Куско — найближчий живий варіант.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Класична кечуа
Вода
yaku
/jaku/
Вогонь
nina
/nina/
Сонце
inti
/inti/
Місяць
killa
/kiʎa/
Мати
mama
/mama/
Батько
tayta
/tajta/
Їсти
mikhuy
/mikʰuj/
Пити
upyay
/upjaj/
Любов
munay
/munaj/
Серце
sunqu
/suŋqu/
Дерево
sach'a
/satʃʼa/
Дім
wasi
/wasi/
Собака
allqu
/aʎqu/
Кішка
misi
/misi/
Рука
maki
/maki/
Око
ñawi
/ɲawi/
Привіт
rimaykullayki
/rimajkuʎajki/
Дякую
añay
/aɲaj/
Один
huk
/huk/
Добрий
allin
/aʎin/
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Quechuan
| Значення | Класична кечуа | Куський кечуа | Аякучанська кечуа | Кечуа | Аймара | Гуамбіано | Папʼяменто |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | unø /unø/ | awa /awa/ |
| Вогонь | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | kandela /kandela/ |
| Сонце | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | solo /solo/ |
| Місяць | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | atru /atɾu/ | luna /luna/ |
| Мати | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Батько | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ |
| Їсти | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mɵ /mɵ/ | kome /kome/ |
| Пити | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ | bebe /bebe/ |
| Любов | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ | amor /amor/ |
| Серце | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ | kurason /kurason/ |
| Дерево | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | yu /ju/ | palu /palu/ |
| Дім | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | ya /ja/ | kas /kas/ |
| Собака | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ | kacho /katʃo/ |
| Кішка | misi /misi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | mishi /miʃi/ | pushi /puʃi/ |
| Рука | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ | man /man/ |
| Око | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ | wowo /wowo/ |
| Привіт | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | ma'rik /maʔɾik/ | bon dia /bon dia/ |
| Дякую | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | payn /pajn/ | danki /daŋki/ |
| Один | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | kan /kan/ | un /un/ |
| Добрий | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | kausrik /kawsɾik/ | bon /bon/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.