Basa Betawi
Бетаві
Австронезійська (малайсько-полінезійський, малайський — Malay-based, heavily restructured)
Бетаві — це говірка Джакарти на малайській основі, повсякденне мовлення народу бетаві, який сформувався в колоніальній Батавії з малайського, сунданського, яванського, балійського, китайського, арабського та мардейкерського коріння. За структурою вона малайська, але сильно перебудована внаслідок мовних контактів: її звичайні особові займенники — запозичення з хоккієнської (guè «я» від 我, lu «ти» від 汝), а значна частина повсякденної лексики походить з яванської, балійської, арабської та нідерландської. Найпомітніша на слух ознака міського джакартського різновиду — перехід кінцевого -a в -è (apa → apè, kita → kitè), а також втрата кінцевого -h (rumah → ruma) і зниження /ai/ та /au/ до /aɛ/ і /o/ (air → aèr, kalau → kalo). Протягом поколінь її записували письмом на основі арабського, відомим місцево як Arab Gundul, а також латинкою; вона має значну записану пісенну та кінематографічну традицію. Ethnologue оцінює її на 6b, під загрозою: дорослі по всій Великій Джакарті ще розмовляють нею, але індонезійська витісняє її серед молоді — навіть попри те, що займенники й частки бетаві стали основою загальнонаціональної розмовної індонезійської.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Бетаві
Вода
aèr
/aɛr/
Вогонь
api
/ˈapi/
Сонце
mataari
/mataˈari/
Місяць
bulan
/ˈbulan/
Зірка
bintang
/ˈbintaŋ/
Мати
enya'
/əˈɲaʔ/
Батько
babè
/baˈbɛ/
Я
guè
/ɡuˈwɛ/
Ти
lu
/lu/
Ім'я
nama
/ˈnama/
Око
mata
/ˈmata/
Рука
tangan
/ˈtaŋan/
Серце
ati
/ˈati/
Любов
cinta
/ˈtʃinta/
Дерево
pu'un
/puˈʔun/
Дім
ruma
/ˈruma/
Собака
anjing
/ˈandʒiŋ/
Кішка
kucing
/ˈkutʃiŋ/
Їсти
makan
/ˈmakan/
Пити
minum
/ˈminum/
Один
atu
/ˈatu/
Два
dua
/ˈduwa/
Привіт
salamalékum
/salamaˈlekum/
Дякую
makasi
/maˈkasi/
Добрий
baèk
/baˈɛʔ/
Комп’ютер
komputer
/kɔmˈputər/
Суші
sushi
/ˈsuʃi/
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Malayo-Polynesian, Malayic — Malay-based, heavily restructured)
| Значення | Бетаві | Папуаська малайська | Індонезійська | Малайська | Північномолукська малайська | Амбонська малайська | Мусі |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | aèr /aɛr/ | air /aer/ | air /ˈa.ir/ | air /ˈa.ir/ | aer /aer/ | aer /aer/ | ayek /ajek/ |
| Вогонь | api /ˈapi/ | api /ˈapi/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| Сонце | mataari /mataˈari/ | matahari /mataˈhari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | mata hari /mata hari/ | matahari /matahari/ |
| Місяць | bulan /ˈbulan/ | bulan /ˈbulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Зірка | bintang /ˈbintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| Мати | enya' /əˈɲaʔ/ | mama /ˈmama/ | ibu /ibu/ | ibu /ibu/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mak /mak/ |
| Батько | babè /baˈbɛ/ | bapa /ˈbapa/ | ayah /ajah/ | ayah /ajah/ | papa /papa/ | papa /papa/ | bapak /bapak/ |
| Я | guè /ɡuˈwɛ/ | sa /sa/ | saya /saja/ | saya /saja/ | kita /kita/ | beta /beta/ | aku /aku/ |
| Ти | lu /lu/ | ko /ko/ | kamu /kamu/ | awak /awaʔ/ | ngana /ŋana/ | ose /ose/ | kau /kau/ |
| Ім'я | nama /ˈnama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | namo /namo/ |
| Око | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ |
| Рука | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangang /taŋaŋ/ | tangang /taŋaŋ/ | tangan /taŋan/ |
| Серце | ati /ˈati/ | hati /ˈhati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ |
| Любов | cinta /ˈtʃinta/ | sayang /ˈsajaŋ/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| Дерево | pu'un /puˈʔun/ | pohon /ˈpohon/ | pohon /pohon/ | pokok /pokoʔ/ | pohong /pohoŋ/ | pohon /pohon/ | kayu /kaju/ |
| Дім | ruma /ˈruma/ | rumah /ˈrumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | ruma /ruma/ | ruma /ruma/ | rumah /rumah/ |
| Собака | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Кішка | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | ikung /ikuŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| Їсти | makan /ˈmakan/ | makan /ˈmakan/ | makan /makan/ | makan /makan/ | makang /makaŋ/ | makang /makaŋ/ | makan /makan/ |
| Пити | minum /ˈminum/ | minum /ˈminum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | minong /minoŋ/ | minong /minoŋ/ | minum /minum/ |
| Один | atu /ˈatu/ | satu /ˈsatu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | siko /siko/ |
| Два | dua /ˈduwa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | duo /duo/ |
| Привіт | salamalékum /salamaˈlekum/ | halo /ˈhalo/ | halo /ˈhalo/ | hai /hai/ | cerang /tʃeraŋ/ | hela /hela/ | halo /halo/ |
| Дякую | makasi /maˈkasi/ | terima kasih /təˈrima ˈkasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | tarima kase /tarima kase/ | tarima kase /tarima kase/ | terimo kasih /terimo kasih/ |
| Добрий | baèk /baˈɛʔ/ | bae /ˈbae/ | baik /baiʔ/ | baik /baiʔ/ | bae /bae/ | bagus /baɡus/ | bagus /baɡus/ |
| Комп’ютер | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /komˈputer/ | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /kɔmˈpu.tə(r)/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ |
| Суші | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | susyi /su.ʃi/ | susyi /suʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.