Djambarrpuyŋu
ภาษาจัมบาร์ปุยงู
ปามา-นยุงัน (Yolŋu, Dhuwal)
ภาษาจัมบาร์ปุยงู (Djambarrpuyŋu) เป็นภาษาถิ่นหนึ่งในกลุ่มโยลงูมาธา (Yolŋu Matha) สาขาดูวัล (Dhuwal) พูดกันทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอาร์นเฮมแลนด์ในนอร์เทิร์นเทร์ริทอรีของออสเตรเลีย โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่กาลิวินกู (Galiwin'ku หรือเกาะเอลโช) เป็นภาษาชาวอะบอริจินที่มีผู้พูดมากที่สุดในภูมิภาค และทำหน้าที่เป็นภาษากลาง (lingua franca) ระหว่างตระกูลโยลงูต่าง ๆ ด้วยเหตุนี้สำมะโนประชากร ค.ศ. 2021 จึงนับผู้พูดได้ราว 3,800 คน มากกว่าภาษาดั้งเดิมอื่นแทบทุกภาษาของออสเตรเลีย ในทางไวยากรณ์เป็นภาษาตระกูลปามา-นยูงัน คือมีการกำกับการก (case) อย่างหนัก ลำดับคำอิสระมาก และมีระบบสรรพนามที่แยกเอกพจน์ ทวิพจน์ และพหูพจน์ รวมทั้งแยก 'เรา' แบบรวมผู้ฟังและไม่รวมผู้ฟัง คลังคำของภาษามีชั้นคำยืมจากภาษามากัสซาร์อันโดดเด่น อันเกิดจากการค้าปลิงทะเลกับเกาะซูลาเวซีนานหลายศตวรรษ — walu 'ดวงอาทิตย์, วัน' สืบสาวไปถึง allo ในภาษามากาซาร์ เป็นเรื่องผิดปกติสำหรับภาษาออสเตรเลียที่เด็กยังคงรับภาษานี้เป็นภาษาแม่ และภาษานี้มีพระคริสตธรรมใหม่ฉบับสมบูรณ์ (ค.ศ. 2008) พร้อมทั้งพจนานุกรมขนาดใหญ่และไวยากรณ์อ้างอิง
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาจัมบาร์ปุยงู
น้ำ
gapu
/ɡapu/
ไฟ
gurtha
/ɡuɻt̪a/
ดวงอาทิตย์
walu
/walu/
ดวงจันทร์
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
ดาว
ganyu
/ɡaɲu/
แม่
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
พ่อ
bäpa
/baːpa/
ฉัน
ŋarra
/ŋara/
คุณ
nhe
/n̪e/
ชื่อ
yäku
/jaːku/
ตา
mel
/mel/
มือ
goŋ
/ɡoŋ/
ใจ
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
รัก
djäl
/ɟaːl/
ต้นไม้
dharpa
/d̪aɻpa/
บ้าน
buṉbu
/buɳbu/
หมา
wuŋgan
/wuŋɡan/
แมว
butjikit
/bucikit/
กิน
ḻuka
/ɭuka/
ดื่ม
ḻuka
/ɭuka/
หนึ่ง
waŋgany
/waŋɡaɲ/
สอง
märrma'
/maːrmaʔ/
สวัสดี
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
ขอบคุณ
—
/—/
ดี
manymak
/maɲmak/
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาจัมบาร์ปุยงู | ภาษาวาร์ลปีรี | ภาษามาร์ตูวังกา | ภาษาเอ็นฮันดา | ภาษาโอลโคล | ภาษางันนาวัล | ภาษานูงการ์ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| ไฟ | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| ดวงอาทิตย์ | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| ดวงจันทร์ | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| ดาว | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| แม่ | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| พ่อ | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| ฉัน | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| คุณ | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| ชื่อ | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| ตา | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| มือ | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| ใจ | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| รัก | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| ต้นไม้ | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| บ้าน | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| หมา | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| แมว | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| กิน | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| ดื่ม | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| หนึ่ง | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| สอง | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| สวัสดี | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| ดี | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก