Kiarmenia cha Kale (Grabar)

Kiarmenia cha Kale (Grabar, Գրաբար "[lugha] iliyoandikwa", karne ya 5-12 BK) ni umbo sanifu la kifasihi la Kiarmenia lililoasisiwa kupitia uvumbuzi wa Mesrop Mashtots wa alfabeti ya Kiarmenia (~405 BK) na tafsiri ya Biblia (~miaka ya 410-430 BK) — "Mama wa Tafsiri" (Թարգմանչաց Մայր) iliyoipa Armenia ufikiaji wa moja kwa moja wa maandiko matakatifu katika lugha yao wenyewe wakati ambapo mataifa mengi ya Kikristo yalitegemea Kigiriki au Kilatini. Tungo za kikale ni pamoja na Refutation of the Sects ya Eznik wa Kolb (karne ya 5), History of Armenia ya Movses Khorenatsi (yawezekana karne ya 8, ingawa mwandishi mwenyewe anadai karne ya 5), Book of Lamentations ya Gregory wa Narek (~1003), na sarufi pamoja na mkusanyiko wa kitheolojia wa zama za kati. Grabar inaendelea kuwa lugha ya kiliturujia ya Kanisa la Kitume la Armenia (Etchmiadzin, Kilikia), Kanisa Katoliki la Armenia, na kwa sehemu Kanisa la Kiinjili la Armenia. Hutofautiana na Kiarmenia cha Mashariki cha kisasa (hye) na Kiarmenia cha Magharibi cha kisasa (hyw) — hufundishwa pamoja navyo lakini kama usajili tofauti wa lugha katika shule na seminari zinazotumia Kiarmenia.