Хуэйзў йүян
Kidungan
Kichina-Kitibeti (Kichina, Mandarin — Kimandarini cha Nyanda za Kati / Kimandarini cha Lanyin)
Kidungan ni lugha ya kundi la Kisiniti (Kimandarini) inayozungumzwa na watu wa Dungan, wazao wa Waislamu wa kabila la Hui waliokimbia kaskazini-magharibi mwa China (Gansu na Shaanxi) kuelekea maeneo ya Asia ya Kati ya Milki ya Urusi baada ya kukandamizwa kwa Maasi ya Dungan katika miaka ya 1870–1880. Imetokana na lahaja za Kimandarini za Tambarare za Kati na Lanyin, na ni miongoni mwa lugha chache sana za Kisiniti zinazoandikwa kwa kawaida kwa alfabeti ya Kisirili badala ya herufi za Kichina. Leo hii inazungumzwa hasa nchini Kirgizistani na Kazakhstani na watu wapatao 110,000–150,000, na huhifadhi maneno mengi ya mkopo kutoka Kiarabu, Kiajemi, Kirusi na lugha za Kituruki.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kidungan
Maji
фи
/fi˥˩/
Moto
хуә
/xuə/
Jua
әрту
/ərtʰu/
Mwezi
йүәлён
/yə˨˦liɑŋ˦˦/
Nyota
синсин
/ɕiŋ˨˦ɕiŋ/
Mama
ма
/ma/
Baba
дада
/ta˨˦ta/
Mimi
во
/vɔ˧/
Wewe
ни
/ni˧/
Jina
минзы
/miŋ˥˩tsɿ/
Jicho
янҗин
/janʐin/
Mkono
шў
/ʂəu/
Moyo
щин
/ɕin/
Upendo
ай
/ai/
Mti
шў
/ʂu/
Nyumba
фоңзы
/faŋ tsɨ/
Mbwa
гу
/ku/
Paka
мау
/mau/
Kula
чы
/tʂʰɨ/
Kunywa
хә
/xə/
Moja
и
/i/
Mbili
әр
/ɚ˥˩/
Habari
ни хау
/ni xau/
Asante
дуәще
/duəɕe/
Nzuri
хау
/xau˨˦/
Kekeo
җунгўчўр
/tʂuŋ˦ku˨˦tʂʰuɻ˨˦/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Sinitic, Mandarin — Central Plains/Lanyin) zinazohusiana
| Maana | Kidungan | Kimandarin cha Xi'an | Kimandarini cha Lanyin | Mandarin ya Zhongyuan | Kimandarini cha Tianjin | Kihefei | Kimandarini cha Kaifeng |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | фи /fi˥˩/ | 水 /fei˥˧/ | 水 /sui˥˧/ | 水 /suei˥˥/ | 水 /ʂwei˩˧/ | 水 /ʂueɪ˨˦/ | 水 /ʂuei˥˧/ |
| Moto | хуә /xuə/ | 火 /xuo˥˧/ | 火 /xo˥˧/ | 火 /xuo˥˧/ | 火 /xwo˨˩˧/ | 火 /xuo˨˦/ | 火 /xuo˥˧/ |
| Jua | әрту /ərtʰu/ | 日头 /ʐɿ˥˥tʰou˨˦/ | 日头 /ʐɨ˨˦tʰəu˨˦/ | 太阳 /tʰai˨˩iaŋ˨˩˧/ | 日头 /ʐʅ˥˩tʰoʊ˨˦/ | 日头 /ʐəʔ˦tʰəu˥˥/ | 日头 /ʐəɻ˧˩˨tʰou˦˨/ |
| Mwezi | йүәлён /yə˨˦liɑŋ˦˦/ | 月亮 /ye˥˥liaŋ˨˩/ | 月亮 /yɛ˦˦ljaŋ/ | 月亮 /yɛ˨˦liaŋ/ | 月亮 /ɥɛ˥˩ljaŋ/ | 月亮 /yɛʔ˦liaŋ˥˧/ | 月亮 /yɛ˦˨liaŋ˧˩˨/ |
| Nyota | синсин /ɕiŋ˨˦ɕiŋ/ | 星 /ɕiŋ˨˩/ | 星 /ɕiŋ˧˩/ | 星 /ɕiŋ˨˦/ | 星 /ɕiŋ˨˩/ | 星 /ɕiŋ˨˩˨/ | 星 /ɕiŋ˨˦/ |
| Mama | ма /ma/ | 妈 /ma˨˩/ | 妈 /ma˧˧/ | 妈妈 /ma˨˦ma/ | 妈 /ma˩˩/ | 妈妈 /ma˨˩˨ma/ | 妈 /ma˨˦/ |
| Baba | дада /ta˨˦ta/ | 爸 /pa˥˥/ | 爸 /pa˥˧/ | 爸爸 /pa˨˩˧pa/ | 爸 /pa˥˩/ | 爹 /tie˨˩˨/ | 爹 /tiɛ˨˦/ |
| Mimi | во /vɔ˧/ | 我 /ŋɤ˥˧/ | 我 /vɤ˥˧/ | 我 /uo˥˧/ | 我 /wo˩˧/ | 我 /uə˨˦/ | 我 /uo˥/ |
| Wewe | ни /ni˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˩˧/ | 你 /ni˨˦/ | 你 /ni˥/ |
| Jina | минзы /miŋ˥˩tsɿ/ | 名字 /miŋ˨˦ tsɿ/ | 名 /miŋ˥˧/ | 名 /miŋ˦˨/ | 名 /miŋ˦˥/ | 名 /miŋ˥/ | 名 /miŋ˦˨/ |
| Jicho | янҗин /janʐin/ | 眼睛 /ŋæ˥˧tɕiŋ˨˩/ | 眼睛 /jɛn˥˧tɕin/ | 眼睛 /ian˥˥tɕin˨˦/ | 眼睛 /jɛn˨˩˧tɕiŋ/ | 眼 /ian˨˦/ | 眼 /iɛn˥˧/ |
| Mkono | шў /ʂəu/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /ʂou˥˥/ | 手 /ʂoʊ˨˩˧/ | 手 /ʂəu˨˦/ | 手 /ʂou˥˧/ |
| Moyo | щин /ɕin/ | 心 /ɕiŋ˨˩/ | 心 /ɕin˧˩/ | 心 /ɕin˨˦/ | 心 /ɕin˩˩/ | 心 /ɕin˨˩˨/ | 心 /ɕin˨˦/ |
| Upendo | ай /ai/ | 爱 /ŋæ˥˥/ | 爱 /ɛ˨˦/ | 爱 /ai˨˩/ | 爱 /ai˥˩/ | 爱 /æ˥˧/ | 爱 /ai˧˩˨/ |
| Mti | шў /ʂu/ | 树 /fu˥˥/ | 树 /sɨ˨˦/ | 树 /ʂu˨˩/ | 树 /ʂu˥˩/ | 树 /ʂu˥˧/ | 树 /ʂu˧˩˨/ |
| Nyumba | фоңзы /faŋ tsɨ/ | 房子 /faŋ˨˦tsɿ/ | 房子 /faŋ˨˦tsɨ/ | 屋里 /u˨˦li/ | 房子 /faŋ˨˦tsɨ/ | 屋 /uʔ˦/ | 屋 /u˨˦/ |
| Mbwa | гу /ku/ | 狗 /kou˥˧/ | 狗 /kəu˥˧/ | 狗 /kou˥˥/ | 狗 /koʊ˨˩˧/ | 狗 /kəu˨˦/ | 狗 /kou˥˧/ |
| Paka | мау /mau/ | 猫 /mau˨˦/ | 猫 /mau˧˧/ | 猫 /mau˨˦/ | 猫 /mau˩˩/ | 猫 /mau˥˥/ | 猫 /mau˨˦/ |
| Kula | чы /tʂʰɨ/ | 吃 /tʂʰɿ˨˩/ | 吃 /tʂʰɨ˧˧/ | 吃 /tʂʰʅ˨˦/ | 吃 /tʂʰɨ˩˩/ | 吃 /tʂʰəʔ˦/ | 吃 /tʂʰʅ˨˦/ |
| Kunywa | хә /xə/ | 喝 /xɤ˨˩/ | 喝 /xɛ˧˧/ | 喝 /xɤ˨˦/ | 喝 /xɤ˩˩/ | 喝 /xəʔ˦/ | 喝 /xɤ˨˦/ |
| Moja | и /i/ | 一 /i˥˥/ | 一 /ji˧˧/ | 一 /i˨˦/ | 一 /i˩˩/ | 一 /iʔ˦/ | 一 /i˨˦/ |
| Mbili | әр /ɚ˥˩/ | 二 /ɚ˥/ | 二 /ɚ˩˧/ | 二 /ə˧˩˨/ | 二 /ɚ˥˧/ | 二 /ɚ˥˧/ | 二 /ɚ˧˩˨/ |
| Habari | ни хау /ni xau/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ | 你好 /ni˥˥xau˥˥/ | 你好 /ni˨˩˧xau˨˩˧/ | 你好 /lɿ˨˦xuo˨˦/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ |
| Asante | дуәще /duəɕe/ | 谢谢 /ɕie˥˥ɕie/ | 谢谢 /ɕjɛ˨˦ɕjɛ/ | 谢谢 /ɕiɛ˨˩ɕiɛ/ | 谢谢 /ɕjɛ˥˩ɕjɛ/ | 谢谢 /ɕie˥˧ɕie˥˧/ | 谢谢 /ɕiɛ˧˩˨ɕiɛ/ |
| Nzuri | хау /xau˨˦/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /xau˥˥/ | 好 /xau˨˩˧/ | 好 /xau˨˦/ | 好 /xau˥˧/ |
| Kekeo | җунгўчўр /tʂuŋ˦ku˨˦tʂʰuɻ˨˦/ | 布谷鸟 /pu˥˥ ku˨˩ niau˥˧/ | 布谷鸟 /pu˨˩˧ku˨˩˧niau˦˦˨/ | 布谷鸟 /pu˧˩˨ku˨˦niau˥˧/ | 喀咕 /kʰa˨˩ ku˨˩/ | 布谷鸟 /pu˥˧kuʔ˥niau˨˩˧/ | 布谷鸟 /pu˧˩˨ku˨˦niau˥˥/ |
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sinitic > Mandarin > Northwest > Dungan zinazohusiana
| Herufi | Kidungan | Kichina (Mandarin) | Kichina cha Taiwan | Kimandarini cha Thailand | Kimandarini cha Yuan | Kimandarin cha Xi'an | Kimandarini cha Amerika |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | yi¹ /ji˦/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | i3 /i˨˩˦/ | yiq²¹ /i˨˩/ | yi¹ /i˥˥/ |
| 二 | er³ /ɚ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | er⁴⁴ /ɚ˦˦/ | er⁴ /ɚ˥˩/ |
| 三 | san¹ /san˦/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sam1 /sam˥/ | san²¹ /sã˨˩/ | san¹ /san˥˥/ |
| 四 | sy³ /sɨ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sï4 /sɿ˥˩/ | si⁴⁴ /sɿ˦˦/ | si⁴ /sɹ̩˥˩/ |
| 五 | u² /u˨˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | u3 /u˨˩˦/ | wu⁵³ /u˥˧/ | wu³ /u˨/ |
| 六 | lyu³ /lju˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | lieu4 /liəu˥˩/ | liuq²¹ /liou˨˩/ | liu⁴ /ljou˥˩/ |
| 七 | chi¹ /tɕʰi˦/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | qiq²¹ /tɕʰi˨˩/ | qi¹ /tɕʰi˥˥/ |
| 八 | ba¹ /pa˦/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | pa3 /pa˨˩˦/ | baq²¹ /pa˨˩/ | ba¹ /pa˥˥/ |
| 九 | jyu² /tɕju˨˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ | jiu³ /tɕjou˨/ |
| 十 | shy² /ʂɨ˨˦/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | siq²⁴ /sɿ˨˦/ | shi² /sɹ̩˧˥/ |
| 日 | zhyr³ /ʐɚ˥˩/ | rì /ʐ̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | riq²¹ /ʐ̩˨˩/ | ri⁴ /ɹ̩˥˩/ |
| 月 | yüe³ /jyɤ˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | ye4 /yɛ˥˩/ | yueq²¹ /ye˨˩/ | yue⁴ /jwe˥˩/ |
| 山 | san¹ /san˦/ | shān /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | shān /san˥˥/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san²¹ /sã˨˩/ | shan¹ /san˥˥/ |
| 水 | shui² /ʂuei˨˦/ | shuǐ /ʂueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | suei⁵³ /suei˥˧/ | shui³ /sweɪ˨/ |
| 火 | hue² /xuɤ˨˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | huo⁵³ /xuo˥˧/ | huo³ /xwo˨/ |
| 木 | mu³ /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu4 /mu˥˩/ | muq²¹ /mu˨˩/ | mu⁴ /mu˥˩/ |
| 土 | tu² /tʰu˨˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | tu⁵³ /tʰu˥˧/ | tu³ /tʰu˨/ |
| 天 | tyan¹ /tʰjan˦/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | tian²¹ /tʰiã˨˩/ | tian¹ /tʰjɛn˥˥/ |
| 地 | di³ /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | ti4 /ti˥˩/ | di⁴⁴ /ti˦˦/ | di⁴ /ti˥˩/ |
| 海 | he² /xɛ˨˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hai⁵³ /xɛ˥˧/ | hai³ /xaɪ˨/ |
| 龍 | lun² /luŋ˨˦/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | long²⁴ /luŋ˨˦/ | long² /luŋ˧˥/ |
| 虎 | hu² /xu˨˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | xu3 /xu˨˩˦/ | hu⁵³ /xu˥˧/ | hu³ /xu˨/ |
| 犬 | chyon² /tɕʰyɛn˨˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | quan⁵³ /tɕʰyæ̃˥˧/ | quan³ /tɕʰjwɛn˨/ |
| 馬 | ma² /ma˨˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma⁵³ /ma˥˧/ | ma³ /ma˨/ |
| 鳥 | nyao² /ɲjɔ˨˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | niao⁵³ /niau˥˧/ | niao³ /njau˨/ |
| 魚 | yü² /jy˨˦/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | y2 /y˧˥/ | yu²⁴ /y˨˦/ | yu² /ju˧˥/ |
| 牛 | nyu² /ɲju˨˦/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | nieu2 /niəu˧˥/ | niu²⁴ /niou˨˦/ | niu² /njou˧˥/ |
| 羊 | yan² /jaŋ˨˦/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang²⁴ /iaŋ˨˦/ | yang² /jaŋ˧˥/ |
| 貓 | mo¹ /mɔ˦/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | miau1 /miau˥/ | mao²¹ /mau˨˩/ | mao¹ /mau˥˥/ |
| 人 | zhyn² /ʐəŋ˨˦/ | rén /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | ren²⁴ /ʐẽ˨˦/ | ren² /ɹən˧˥/ |
| 手 | shu² /ʂou˨˦/ | shǒu /ʂou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | sou⁵³ /sou˥˧/ | shou³ /sou˨/ |
| 足 | jyo² /tɕjɔ˨˦/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | zuq²¹ /tsu˨˩/ | zu² /tsu˧˥/ |
| 目 | mu³ /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu4 /mu˥˩/ | muq²¹ /mu˨˩/ | mu⁴ /mu˥˩/ |
| 耳 | er² /ɚ˨˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | er³ /ɚ˨/ |
| 口 | ku² /kʰou˨˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | kou⁵³ /kʰou˥˧/ | kou³ /kʰou˨/ |
| 頭 | tu² /tʰou˨˦/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | tou²⁴ /tʰou˨˦/ | tou² /tʰou˧˥/ |
| 心 | shin¹ /ɕin˦/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | sim1 /sim˥/ | xin²¹ /ɕiẽ˨˩/ | xin¹ /ɕin˥˥/ |
| 血 | shüe² /ɕyɤ˨˦/ | 血液(文讀・書面)xuè /ɕye˥˩/流血(白讀・口語)xiě /ɕje˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | xuè /ɕye˥˩/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | xueq²¹ /ɕyə˨˩/ | xue⁴ /ɕjwe˥˩/ |
| 肉 | zhu³ /ʐou˥˩/ | ròu /ʐou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | rou²¹ /ʐou˨˩/ | rou⁴ /ɹou˥˩/ |
| 上 | shang³ /ʂaŋ˥˩/ | shàng /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang⁴⁴ /saŋ˦˦/ | shang⁴ /saŋ˥˩/ |
| 下 | sha³ /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xia4 /xia˥˩/ | xia⁴⁴ /ɕia˦˦/ | xia⁴ /ɕja˥˩/ |
| 中 | jun¹ /tɕuŋ˦/ | zhōng /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | zhong²¹ /tʂuŋ˨˩/ | zhong¹ /tsuŋ˥˥/ |
| 中 | jun³ /tɕuŋ˥˩/ | zhòng /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | zhong⁴⁴ /tʂuŋ˦˦/ | zhong⁴ /tsuŋ˥˩/ |
| 央 | yan¹ /jaŋ˦/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | yang²¹ /iaŋ˨˩/ | yang¹ /jaŋ˥˥/ |
| 左 | zue² /tsuɤ˨˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | zuo⁵³ /tsuo˥˧/ | zuo³ /tswo˨/ |
| 右 | yu³ /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | ieu4 /iəu˥˩/ | you⁴⁴ /iou˦˦/ | you⁴ /jou˥˩/ |
| 東 | dun¹ /tuŋ˦/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong²¹ /tuŋ˨˩/ | dong¹ /tuŋ˥˥/ |
| 西 | shi¹ /ɕi˦/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | si1 /si˥/ | xi²¹ /ɕi˨˩/ | xi¹ /ɕi˥˥/ |
| 南 | nan² /nan˨˦/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nam2 /nam˧˥/ | nan²⁴ /nã˨˦/ | nan² /nan˧˥/ |
| 北 | byi² /pei˨˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | bei²¹ /pei˨˩/ | bei³ /peɪ˨/ |
| 行 | shin² /ɕin˨˦/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | xing²⁴ /ɕiŋ˨˦/ | xing² /ɕiŋ˧˥/ |
| 行 | han² /haŋ˨˦/ | háng /xɑŋ˧˥/ | háng /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang²⁴ /xaŋ˨˦/ | hang² /xɑŋ˧˥/ |
| 来 | le² /lɛ˨˦/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lai2 /lai˧˥/ | lai²⁴ /lɛ˨˦/ | lai² /laɪ˧˥/ |
| 去 | chi³ /tɕʰi˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | khy4 /kʰy˥˩/ | qu⁴⁴ /tɕʰy˦˦/ | qu⁴ /tɕʰju˥˩/ |
| 見 | jyon³ /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | jian⁴⁴ /tɕiã˦˦/ | jian⁴ /tɕjɛn˥˩/ |
| 聞 | vun² /vəŋ˨˦/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | ven2 /vən˧˥/ | ven²⁴ /vẽ˨˦/ | wen² /wən˧˥/ |
| 食 | sy² /ʂɨ˨˦/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | siq²⁴ /sɿ˨˦/ | shi² /sɹ̩˧˥/ |
| 飲 | yin² /jin˨˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | im3 /im˨˩˦/ | yin⁵³ /iẽ˥˧/ | yin³ /in˨/ |
| 走 | zu² /tsou˨˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | zou⁵³ /tsou˥˧/ | zou³ /tsou˨/ |
| 坐 | zue³ /tsuɤ˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | zuo⁴⁴ /tsuo˦˦/ | zuo⁴ /tsuo˥˩/ |
| 立 | li³ /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | li4 /li˥˩/ | liq²¹ /li˨˩/ | li⁴ /li˥˩/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.