西安话

Kimandarin cha Xi'an

Wasemaji約4900万人 (中原官話) Uandishi wa KilatiniHanyu Pinyin with tone-contour superscripts (西安音) UsomajiMandarin ya Xi'an (Zhongyuan)

Mandarin ya Xi'an ni lahja ya Zhongyuan katika bonde la Guanzhong — mji mkuu wa kihistoria wa nasaba ya Tang huko Chang'an. Inabainisha makundi ya konsonanti ts/tʂ lakini na mfumo wa irabu uliohamia; kipengele maalum ni sauti ya kupanda (上声) inayotekelezwa chini sana na kushuka, kinyume kabisa na Beijing.

Inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kimandarin cha Xi'an

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
one yiq²¹ /i˨˩/
two er⁴⁴ /ɚ˦˦/
three san²¹ /sã˨˩/
four si⁴⁴ /sɿ˦˦/
five wu⁵³ /u˥˧/
six liuq²¹ /liou˨˩/
seven qiq²¹ /tɕʰi˨˩/
eight baq²¹ /pa˨˩/
nine jiu⁵³ /tɕiou˥˧/
ten siq²⁴ /sʐ̩˨˦/
sun riq²¹ /ʐ̩˨˩/
moon yueq²¹ /ye˨˩/
mountain san²¹ /sã˨˩/
water suei⁵³ /suei˥˧/
fire huo⁵³ /xuo˥˧/
tree muq²¹ /mu˨˩/
soil tu⁵³ /tʰu˥˧/
sky tian²¹ /tʰiã˨˩/
ground di⁴⁴ /ti˦˦/
sea hai⁵³ /xɛ˥˧/
dragon long²⁴ /luŋ˨˦/
tiger hu⁵³ /xu˥˧/
dog quan⁵³ /tɕʰyæ̃˥˧/
horse ma⁵³ /ma˥˧/
bird niao⁵³ /niau˥˧/
fish yu²⁴ /y˨˦/
ox niu²⁴ /niou˨˦/
sheep yang²⁴ /iaŋ˨˦/
cat mao²¹ /mau˨˩/
person ren²⁴ /ʐẽ˨˦/
hand sou⁵³ /sou˥˧/
foot zuq²¹ /tsu˨˩/
eye muq²¹ /mu˨˩/
ear er⁵³ /ɚ˥˧/
mouth kou⁵³ /kʰou˥˧/
head tou²⁴ /tʰou˨˦/
heart xin²¹ /ɕiẽ˨˩/
blood xueq²¹ /ɕyə˨˩/
meat rou²¹ /ʐou˨˩/
up sang⁴⁴ /saŋ˦˦/
down xia⁴⁴ /ɕia˦˦/
middle zhong²¹ /tʂuŋ˨˩/
hit zhong⁴⁴ /tʂuŋ˦˦/
center yang²¹ /iaŋ˨˩/
left zuo⁵³ /tsuo˥˧/
right you⁴⁴ /iou˦˦/
east dong²¹ /tuŋ˨˩/
西 west xi²¹ /ɕi˨˩/
south nan²⁴ /nã˨˦/
north bei²¹ /pei˨˩/
go xing²⁴ /ɕiŋ˨˦/
row hang²⁴ /xaŋ˨˦/
come lai²⁴ /lɛ˨˦/
leave qu⁴⁴ /tɕʰy˦˦/
see jian⁴⁴ /tɕiã˦˦/
hear ven²⁴ /vẽ˨˦/
eat siq²⁴ /sɿ˨˦/
drink yin⁵³ /iẽ˥˧/
run zou⁵³ /tsou˥˧/
sit zuo⁴⁴ /tsuo˦˦/
stand liq²¹ /li˨˩/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sinitic (Mandarin, Zhongyuan) zinazohusiana

Maana Kimandarin cha Xi'anKimandarini cha LanyinKimandarini cha KaifengKimandarin cha KunmingKimandarini cha ChengduKimandarini cha TianjinMandarin ya Zhongyuan
Maji /fei˥˧/ /sui˥˧/ /ʂuei˥˧/ /suei˥˧/ /suei˥˧/ /ʂwei˨˩˧/ /suei˥˥/
Moto /xuo˥˧/ /xo˥˧/ /xuo˥˧/ /xo˥˧/ /xo˥˧/ /xwo˨˩˧/ /xuo˨˩˧/
Jua 日头 /ʐɿ˥˥tʰou˨˦/ 日头 /ʐɨ˨˦tʰəu˨˦/ 日头 /ʐəɻ˧˩˨tʰou˦˨/ 太阳 /tʰæ˨˩˨iaŋ˧˩/ 太阳 /tʰai˨˩˧iaŋ˨˩/ 日头 /ʐʅ˥˩tʰoʊ˨˦/ 太阳 /tʰai˨˩iaŋ˨˩˧/
Mwezi 月亮 /ye˥˥liaŋ˨˩/ 月亮 /yɛ˦˦ljaŋ/ 月亮 /yɛ˦˨liaŋ˧˩˨/ 月亮 /ye˧˩liaŋ˨˩˨/ 月亮 /ye˨˩lia̠ŋ˨˩˧/ 月亮 /ɥɛ˥˩ljaŋ/ 月亮 /yɛ˨˦liaŋ/
Mama /ma˨˩/ /ma˧˧/ /ma˨˦/ /ma˦˦/ 妈妈 /ma˥ma/ /ma˩˩/ 妈妈 /ma˨˦ma/
Baba /pa˥˥/ /pa˥˧/ /tiɛ˨˦/ /tie˦˦/ 爸爸 /pa˨˩˧pa/ /pa˥˩/ 爸爸 /pa˨˩˧pa/
Kula /tʂʰɿ˨˩/ /tʂʰɨ˧˧/ /tʂʰʅ˨˦/ /tsʰʅ˦˦/ /tsʰɿ˨˩/ /tʂʰɨ˩˩/ /tʂʰʅ˨˦/
Kunywa /xɤ˨˩/ /xɛ˧˧/ /xɤ˨˦/ /xo˦˦/ /xo˨˩/ /xɤ˩˩/ /xɤ˨˦/
Ukurasa 1/3

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Herufi Kimandarin cha Xi'anKimandarini cha JinanMandarin ya ZhongyuanMandarin ya Gui-Liu (Liuzhou)Kimandarin cha KunmingKimandarini cha KaifengKisichuan
yiq²¹ /i˨˩/ yi²¹³ /i˨˩˧/ yi²⁴ /i˨˦/ yi³¹ /i˧˩/ yi³¹ /i˧˩/ yi²⁴ /i˨˦/ yi²¹ /i˨˩/
er⁴⁴ /ɚ˦˦/ er²¹ /ɚ˨˩/ er³¹² /ɚ˧˩˨/ er²⁴ /ɚ˨˦/ er²¹² /ɚ˨˩˨/ er³¹² /ɚ˧˩˨/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/
san²¹ /sã˨˩/ san²¹³ /sã˨˩˧/ san²⁴ /san˨˦/ san⁴⁴ /san˦˦/ san⁴⁴ /sã˦˦/ san²⁴ /san˨˦/ san⁵⁵ /san˥˥/
si⁴⁴ /sɿ˦˦/ si²¹ /sɿ˨˩/ si²⁴ /sɿ˨˦/ si²⁴ /sɿ˨˦/ si²¹² /sɿ˨˩˨/ si³¹² /sɿ˧˩˨/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/
wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵⁵ /u˥˥/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/
liuq²¹ /liou˨˩/ lou²¹ /lou˨˩/ liu²⁴ /liu˨˦/ lou³¹ /lou˧˩/ liu³¹ /liu˧˩/ liu²⁴ /liəu˨˦/ neu²¹ /nəu˨˩/
qiq²¹ /tɕʰi˨˩/ qi²¹³ /tɕʰi˨˩˧/ qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ ci³¹ /tsʰi˧˩/ qi³¹ /tɕʰi˧˩/ qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/
baq²¹ /pa˨˩/ ba²¹³ /pa˨˩˧/ ba²⁴ /pa˨˦/ ba³¹ /pa˧˩/ ba³¹ /pa˧˩/ ba²⁴ /pa˨˦/ ba²¹ /pa˨˩/
jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ jiu⁵⁵ /tɕiou˥˥/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/
siq²⁴ /sʐ̩˨˦/ shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ si³¹ /sɿ˧˩/ si³¹ /sɿ˧˩/ shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ si²¹ /sɿ˨˩/
Ukurasa 1/7

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.