ꪼꪕꪒꪾ
Tai Dam
Kikra-Dai (Tai, Southwestern, Northwestern)
Tai Dam ("Tai Weusi", kutokana na mavazi ya jadi yaliyotiwa rangi nyeusi ya wanawake) ni lugha ya Tai ya Kusini-Magharibi inayozungumzwa kaskazini-magharibi mwa Vietnam na maeneo jirani ya Laos/China. Watu wa Tai Dam walibuni hati yao ya asili ya Tai Viet (ya enzi za kati, iliyowekwa katika msimbo wa Unicode 5.2 / 2009) — tofauti na hati za Kithai na Kilao kwa kuhifadhi sifa za Kibrahmi zilizopotea katika mfumo sanifu wa uandishi wa Kithai. Lugha hii ina toni 6 tofautishi (5 katika silabi zisizofungwa + 1 ya mkondo). Jamii kubwa za wakimbizi wa Tai Dam zipo nchini Marekani (Iowa) na Ufaransa kufuatia mgawanyiko wa Vietnam wa mwaka 1954 na kuanguka kwa Saigon mwaka 1975.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Tai Dam
Maji
ꪙꪾꫂ
/nam˦/
Moto
ꪼꪡ
/fai˨˦/
Jua
ꪼꪎ
/sai˨˦/
Mwezi
ꪒꪮꪙ
/don˨˦/
Nyota
ꪒꪱꪫ
/daːw˧/
Mama
ꪵꪶꪀ
/mɛː˨˦/
Baba
ꪶꪜ
/pɔ˨˦/
Mimi
kau
/kaw˥/
Wewe
ꪣꪳꪉ
/mɯŋ˧/
Jina
chư
/tɕɯ˧˩/
Jicho
ꪁꪎ
/taː˨˦/
Mkono
ꪐꪮ
/mɯ˨˦/
Moyo
ꪈꪲꪒ
/tɕai˧/
Upendo
ꪥꪮꪀ
/hak˧˩/
Mti
ꪶꪕꪙ ꪼꪮꪉ
/ton mai˨˦/
Nyumba
ꪙꪮꪙ
/hɯan˧˨/
Mbwa
ꪢꪱ
/maː˨˦/
Paka
ꪵꪙꪺ
/mɛːu˨˦/
Kula
ꪀꪲꪙ
/kin˨˦/
Kunywa
ꪀꪲꪙ ꪙꪾꫂ
/kin˨˦ nam˦/
Moja
ꪙꪲꪮꪉ
/nɯŋ˨˦/
Mbili
ꪎꪮꪉ
/sɔːŋ˧˩/
Habari
ꪎꪺꪎꪒꪲ
/sa wad dii/
Asante
ꪒꪲ ꪎꪶꪙ
/tɕɔp tɕai/
Nzuri
ꪒꪲ
/diː˨˦/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Kra-Dai (Tai, Southwestern, Northwestern) zinazohusiana
| Maana | Tai Dam | Kithai cha Song | Kithai (Kaskazini) | Kithai (Isan) | Kithai (Kusini) | Kithai | Kitai Lue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ꪙꪾꫂ /nam˦/ | น้ำ /nam˧˩/ | น้ำ /nam˧˥/ | น้ำ /nam˧˥/ | น้ำ /nam˧˥/ | น้ำ /nam˧˥/ | ᦓᧄᧉ /nam/ |
| Moto | ꪼꪡ /fai˨˦/ | ไฟ /faj˧˩/ | ไฟ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | ไฟ /faj˧/ | ᦺᦝ /fai/ |
| Jua | ꪼꪎ /sai˨˦/ | ตะวัน /ta˩˧ wan˧/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | ตะเว็น /ta˨˩wen˥/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | ดวงอาทิตย์ /duaŋ˧ʔaː˧tʰit˧˥/ | ᦋᧁᧉ /tsau/ |
| Mwezi | ꪒꪮꪙ /don˨˦/ | เดือน /dɯːan˧/ | เดือน /dɯːan˥/ | เดือน /dɯːan˥/ | เดือน /dɯːan˥/ | ดวงจันทร์ /duaŋ˧tɕan˧/ | ᦵᦡᦲᧃ /dɤn/ |
| Nyota | ꪒꪱꪫ /daːw˧/ | ดาว /daːw˩/ | ดาว /daːw˧/ | ดาว /daːw˧/ | ดาว /daːw˧/ | ดาว /daːw˧/ | ᦡᦱᧁ /daːw˧/ |
| Mama | ꪵꪶꪀ /mɛː˨˦/ | แม่ /mɛː˧˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | ᦶᦙᧈ /mɛ/ |
| Baba | ꪶꪜ /pɔ˨˦/ | พ่อ /pʰɔː˧˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | ᦗᦸᧈ /pɔː/ |
| Mimi | kau /kaw˥/ | กู /kuː˧/ | ตู /tuː˩/ | ข้อย /kʰɔːj˧/ | ฉาน /tɕʰaːn˦/ | ผม /pʰom˩˩˦/ | kau /kaw˥˩/ |
| Wewe | ꪣꪳꪉ /mɯŋ˧/ | มึง /mɯŋ˧/ | ตั๋ว /tua˩˩˦/ | เจ้า /tɕaːw˧/ | สู /suː˩/ | คุณ /kʰun˧/ | ᦙᦹᧂ /mɯŋ˧/ |
| Jina | chư /tɕɯ˧˩/ | ชื่อ /tɕɯː˧˩/ | จื้อ /tɕɯː˧/ | ซื่อ /sɨː˧/ | ชื่อ /tɕʰɯː˧/ | ชื่อ /tɕʰɯː˥˩/ | ᦋᦹᧈ /tɕɯ˧/ |
| Jicho | ꪁꪎ /taː˨˦/ | ตา /taː˧/ | ต๋า /taː˩˧/ | ตา /taː˥/ | ตา /taː˥/ | ตา /taː˧/ | ᦎᦱ /taː/ |
| Mkono | ꪐꪮ /mɯ˨˦/ | มือ /mɯː˧/ | มือ /mɯː˥/ | มือ /mɯː˥/ | มือ /mɯː˥/ | มือ /mɯː˧/ | ᦙᦹ /mɯː/ |
| Moyo | ꪈꪲꪒ /tɕai˧/ | ใจ /tɕaj˧/ | ใจ๋ /tɕaj˩˧/ | ใจ /tɕaj˥/ | ใจ /tɕaj˥/ | ใจ /tɕaj˧/ | ᦺᦈ /tɕaj/ |
| Upendo | ꪥꪮꪀ /hak˧˩/ | ฮัก /hak˥/ | ฮัก /hak˧˥/ | ฮัก /hak˧˥/ | รัก /rak˧˥/ | รัก /rak˧˥/ | ᦣᧅ /hak/ |
| Mti | ꪶꪕꪙ ꪼꪮꪉ /ton mai˨˦/ | ต้นไม้ /ton˧˩ maj˧˩/ | ต้นไม้ /ton˧˥maj˧˥/ | ต้นไม้ /ton˧˥maj˧˥/ | ต้นไม้ /ton˧˥maj˧˥/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˧˥/ | ᦷᦎᧃᦺᦙᧉ /ton mai/ |
| Nyumba | ꪙꪮꪙ /hɯan˧˨/ | เรือน /rɯːan˧/ | เฮือน /hɯːan˥/ | เฮือน /hɯːan˥/ | บ้าน /baːn˧˥/ | บ้าน /baːn˥˩/ | ᦠᦴᧃᧉ /huːn/ |
| Mbwa | ꪢꪱ /maː˨˦/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | ᦙᦱ /maː/ |
| Paka | ꪵꪙꪺ /mɛːu˨˦/ | แมว /mɛːw˩˧/ | แมว /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˧/ | ᦙᦦᧁ /mɛw/ |
| Kula | ꪀꪲꪙ /kin˨˦/ | กิน /kin˧/ | กิ๋น /kin˩˧/ | กิน /kin˥/ | กิน /kin˥/ | กิน /kin˧/ | ᦂᦲᧃ /kin/ |
| Kunywa | ꪀꪲꪙ ꪙꪾꫂ /kin˨˦ nam˦/ | ดื่ม /dɯːm˧˩/ | ดื่ม /dɯːm˥˩/ | ดื่ม /dɯːm˥˩/ | ดื่ม /dɯːm˥˩/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | ᦂᦲᧃᦓᧄᧉ /kin nam/ |
| Moja | ꪙꪲꪮꪉ /nɯŋ˨˦/ | หนึ่ง /nɯŋ˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | ᦓᦹᧂᧈ /nɯŋ/ |
| Mbili | ꪎꪮꪉ /sɔːŋ˧˩/ | สอง /sɔːŋ˩˧/ | สอง /sɔːŋ˩/ | สอง /sɔːŋ˩/ | สอง /sɔːŋ˩/ | สอง /sɔːŋ˩˩˦/ | ᦉᦸᧂ /sɔːŋ˥˩/ |
| Habari | ꪎꪺꪎꪒꪲ /sa wad dii/ | สบายดี /sa˩˧ baːj˩˧ diː˩˧/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | สะบายดี /sa˨˩baːj˥diː˥/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˧/ | ᦷᦡᧃᦟᦲ /dɔn liː/ |
| Asante | ꪒꪲ ꪎꪶꪙ /tɕɔp tɕai/ | ขอบใจ /kʰɔːp˩˧ tɕaj˩˧/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | ขอบใจ /kʰɔːp˨˩tɕaj˥/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˧/ | ᦀᦸᧃᦷᦓᧁ /ʔɔn nau/ |
| Nzuri | ꪒꪲ /diː˨˦/ | ดี /diː˩˧/ | ดี /diː˥/ | ดี /diː˥/ | ดี /diː˥/ | ดี /diː˧/ | ᦡᦲ /diː/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.