Runa simi
Классический кечуа
Кечуанская · историческая / скрытая разновидность
Классический кечуа (Runa simi) — лингва франка Империи инков (Тавантинсуйю) в 15-16 вв. Инки не имели полноценной письменности, использовали кипу (узелковые шнуры). Современный кечуа Куско — ближайший живой вариант.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Классический кечуа
Вода
yaku
/jaku/
Огонь
nina
/nina/
Солнце
inti
/inti/
Луна
killa
/kiʎa/
Звезда
quyllur
/qojʎur/
Мать
mama
/mama/
Отец
tayta
/tajta/
Я
ñuqa
/ɲoqa/
Ты
qam
/qam/
Имя
suti
/suti/
Глаз
ñawi
/ɲawi/
Рука
maki
/maki/
Сердце
sunqu
/suŋqu/
Любовь
munay
/munaj/
Дерево
sach'a
/satʃʼa/
Дом
wasi
/wasi/
Собака
allqu
/aʎqu/
Кошка
misi
/misi/
Есть
mikhuy
/mikʰuj/
Пить
upyay
/upjaj/
Один
huk
/huk/
Два
iskay
/iskaj/
Привет
rimaykullayki
/rimajkuʎajki/
Спасибо
añay
/aɲaj/
Хороший
allin
/aʎin/
Компьютер
yupana
/juˈpana/
Источники
- Santo Tomas, Domingo de (1560) Grammatica o arte de la lengua general de los indios de los reynos del Peru. Valladolid
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Quechuan
| Значение | Классический кечуа | Кусканско-кечуанский | Аякучанско-кечуанский | Кечуа | Аймара | Хакару | Гуамбиано |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unø /unø/ |
| Огонь | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ |
| Солнце | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ |
| Луна | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | atru /atɾu/ |
| Звезда | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | kualøm /kwalʌm/ |
| Мать | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Отец | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| Я | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | na /na/ |
| Ты | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /huma/ | juma /huma/ | ñui /ɲui/ |
| Имя | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | wetø /wetʌ/ |
| Глаз | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ |
| Рука | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ |
| Сердце | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ |
| Любовь | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ |
| Дерево | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | yu /ju/ |
| Дом | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | ya /ja/ |
| Собака | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ |
| Кошка | misi /misi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | mishi /miʃi/ |
| Есть | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mɵ /mɵ/ |
| Пить | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ |
| Один | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | kan /kan/ |
| Два | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | pa /pa/ |
| Привет | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | ma'rik /maʔɾik/ |
| Спасибо | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | payn /pajn/ |
| Хороший | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | kausrik /kawsɾik/ |
| Компьютер | yupana /juˈpana/ | — | — | — | — | — | — |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.