Matses
Матсес
паноанская семья (майоруна)
Матсес (также майоруна) — паноанский язык бассейна реки Якерана на перуанско-бразильской границе. Он типологически знаменит одной из самых сложных в мире эвиденциальных систем: глаголы обязательно кодируют, является ли источник информации прямым, выведенным, предположительным или сообщённым, а также различают время события и время, когда говорящий о нём узнал.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Матсес
Вода
mapi
/maˈpi/
Огонь
tsibo
/tsiˈbo/
Солнце
šëdo
/ʂɨˈdo/
Луна
use
/uˈse/
Звезда
bacuë
/bakwɨ/
Мать
ëna
/ɨˈna/
Отец
papa
/paˈpa/
Я
ëbi
/ɨβi/
Ты
mibi
/miβi/
Имя
cain
/kãin/
Глаз
bëdi
/bɨˈdi/
Рука
mëbi
/mɨˈbi/
Сердце
šobi
/ʂoˈbi/
Любовь
—
/—/
Дерево
mado
/maˈdo/
Дом
šobo
/ʂoˈbo/
Собака
opa
/oˈpa/
Кошка
—
/—/
Есть
pe-
/pe/
Пить
ak-
/ak/
Один
pazë
/paˈzɨ/
Два
dabëd
/daβɨd/
Привет
—
/—/
Спасибо
—
/—/
Хороший
—
/—/
Источники
- Fleck, David W. (2003) A Grammar of Matses. PhD dissertation, Rice University.
- Fleck, David W. (2007) Evidentiality in Matses. In Aikhenvald & Dixon (eds.) Evidentiality. Oxford.
- Glottolog: Matses
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Panoan (Mayoruna)
| Значение | Матсес | Букар-садонг бидаю | Кавалан | Андийский язык | Пазе | Праавстронезийский язык | Бабуза (фаворланг) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | mapi /maˈpi/ | piin /piːn/ | zanum /zaˈnum/ | лъен /ɬen/ | dalum /da.lum/ | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ |
| Огонь | tsibo /tsiˈbo/ | apui /aˈpui/ | ramaz /raˈmaz/ | цӏай /tsʼaj/ | hapuy /ha.puj/ | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ |
| Солнце | šëdo /ʂɨˈdo/ | biduh /biˈduh/ | siban /siˈban/ | миллӏи /milːi/ | rizax /ɾi.zax/ | *waRi /waRi/ | — /—/ |
| Луна | use /uˈse/ | bulan /buˈlan/ | buran /buˈran/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | ilas /i.las/ | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ |
| Звезда | bacuë /bakwɨ/ | bitun /bitun/ | bituqan /bituqan/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | mintol /mintol/ | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ |
| Мать | ëna /ɨˈna/ | sindo /sinˈdoʔ/ | tina /ˈtina/ | ила /ila/ | ina /i.na/ | *ina /ina/ | tina /tina/ |
| Отец | papa /paˈpa/ | samah /saˈmah/ | tama /ˈtama/ | има /ima/ | aba /a.ba/ | *ama /ama/ | tama /tama/ |
| Я | ëbi /ɨβi/ | aku /aku/ | aiku /aiku/ | ден /dẽ/ | yaku /jaku/ | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ |
| Ты | mibi /miβi/ | muh /muh/ | aisu /aisu/ | мин /min/ | isiu /isiu/ | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ |
| Имя | cain /kãin/ | ngaran /ŋaran/ | nangan /naŋan/ | цӀер /tsʼeːr/ | ngadan /ŋadan/ | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ |
| Глаз | bëdi /bɨˈdi/ | bateh /baˈteh/ | mata /maˈta/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | daurik /da.u.ɾik/ | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ |
| Рука | mëbi /mɨˈbi/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | rima /riˈma/ | рекьа /rekʼa/ | rima /ɾi.ma/ | *lima /lima/ | rima /rima/ |
| Сердце | šobi /ʂoˈbi/ | — /—/ | — /—/ | рокӏо /rokʼo/ | baga /ba.ɡa/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ |
| Любовь | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Дерево | mado /maˈdo/ | kayuh /kaˈjuh/ | kasuy /kaˈsuj/ | рикьва /riqʷːa/ | kahuy /ka.huj/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ |
| Дом | šobo /ʂoˈbo/ | ramin /raˈmin/ | lepaw /ləˈpaw/ | хъоро /qʼoro/ | xuma /xu.ma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ |
| Собака | opa /oˈpa/ | kaso /kaˈsoʔ/ | wasu /waˈsu/ | хвай /χʷaj/ | wazu /wa.zu/ | *asu /asu/ | asu /asu/ |
| Кошка | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Есть | pe- /pe/ | kuman /kuˈman/ | quman /quˈman/ | икъвин /iqʷːin/ | mekan /mə.kan/ | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ |
| Пить | ak- /ak/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | mimum /miˈmum/ | игьин /iɣin/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | *inum /inum/ | minum /minum/ |
| Один | pazë /paˈzɨ/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | issa /ˈissa/ | цеб /tseb/ | adang /a.daŋ/ | *isa /isa/ | nata /nata/ |
| Два | dabëd /daβɨd/ | duɔh /duɔh/ | zusa /zusa/ | чӀеди /tʃʼedi/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ |
| Привет | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Спасибо | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Хороший | — /—/ | biis /biːs/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.