Qhichwa
quéchua cuzquenho
Quechuan (Southern, Cuzco-Collao)
O quéchua cuzquenho é a variedade de prestígio do quéchua meridional, com a antiga capital do Império Inca como área de origem. O contato com o aimará trouxe oclusivas aspiradas e ejetivas (kh, k'), que o distinguem de outras variedades do quéchua. É uma das línguas oficiais do Peru.
Onde é falada
20 palavras essenciais em quéchua cuzquenho
Água
unu
/unu/
Fogo
nina
/nina/
Sol
inti
/inti/
Lua
killa
/kiʎa/
Mãe
mama
/mama/
Pai
tayta
/tajta/
Comer
mikhuy
/mikʰuj/
Beber
upyay
/upjaj/
Amor
munay
/munaj/
Coração
sunqu
/suŋqu/
Árvore
sachʼa
/satʃʼa/
Casa
wasi
/wasi/
Cão
allqu
/aʎqu/
Gato
misi
/misi/
Mão
maki
/maki/
Olho
ñawi
/ɲawi/
Olá
rimaykullayki
/rimajkuʎajki/
Obrigado
añay
/aɲaj/
Um
huk
/huk/
Bom
allin
/aʎin/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Quechuan (Southern, Cuzco-Collao) relacionadas
| Significado | quéchua cuzquenho | Quíchua clássico | quéchua de Ayacucho | Quíchua | aimará | Misak | Jaqaru |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | unø /unø/ | uma /uma/ |
| Fogo | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | nina /nina/ |
| Sol | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | ñiwi /ɲiwi/ |
| Lua | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | atru /atɾu/ | phaxshi /pʰaχʃi/ |
| Mãe | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Pai | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tata /tata/ | awki /awki/ |
| Comer | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mɵ /mɵ/ | mankaña /mankaɲa/ |
| Beber | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ | umaña /umaɲa/ |
| Amor | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ | munasiña /munasiɲa/ |
| Coração | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ | chuyma /tʃujma/ |
| Árvore | sachʼa /satʃʼa/ | sach'a /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | yu /ju/ | qhura /qʰuɾa/ |
| Casa | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | ya /ja/ | uta /uta/ |
| Cão | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ | anu /anu/ |
| Gato | misi /misi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | mishi /miʃi/ | phishi /pʰiʃi/ |
| Mão | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ | amrra /amra/ |
| Olho | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ | nayri /najɾi/ |
| Olá | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | ma'rik /maʔɾik/ | kamishti /kamiʃti/ |
| Obrigado | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | payn /pajn/ | yuspaa /juspaː/ |
| Um | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | kan /kan/ | maya /maja/ |
| Bom | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | kausrik /kawsɾik/ | shuma /ʃuma/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.