Shuar Chicham
Shuar
Jivaroan
O shuar (Shuar Chicham) é a principal língua jívara, falada pelo povo shuar da Amazônia equatoriana e peruana. Historicamente célebre na antropologia ocidental pela prática da tsantsa (cabeça reduzida) — um ritual mortuário hoje descontinuado que foi amplamente deturpado na literatura de viagens dos séculos XIX e XX. A Federação Shuar (1964) foi uma organização pioneira de direitos indígenas. Estreitamente aparentada com o awajún (aguaruna) e o achuar dentro da família jívara. Uso intergeracional ativo; programas de educação bilíngue em espanhol e shuar por todo o Equador.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Shuar
Água
yumi
/jumi/
Fogo
ji
/hi/
Sol
etsa
/etsa/
Lua
nantu
/nantu/
Estrela
yaa
/jaː/
Mãe
nukur
/nukuɾ/
Pai
apar
/apaɾ/
Eu
wi
/wi/
Tu
ame
/ame/
Nome
naari
/naːɾi/
Olho
jii
/hiː/
Mão
uwej
/uweh/
Coração
enentai
/enentai/
Amor
anentaiti
/anentaiti/
Árvore
numi
/numi/
Casa
jea
/hea/
Cão
yawá
/jaˈwa/
Gato
micha
/mitʃa/
Comer
yuata
/juata/
Beber
umarta
/umaɾta/
Um
chikichik
/tʃikitʃik/
Dois
jimiará
/himiaɾa/
Olá
pujamek
/puhamek/
Obrigado
yuminsajme
/juminsahme/
Bom
penker
/peŋkeɾ/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Jivaroan relacionadas
| Significado | Shuar | Achuar | Aguaruna | Iupique do Alasca central | Tangkhul Naga | Dialeto de Osaka | Dialeto de Hiroshima |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | meq /meq/ | ze /ze/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Fogo | ji /hi/ | ji /hi/ | jii /hiː/ | keneq /keneq/ | mei /mei/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Sol | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | akerta /akerta/ | nyithui /ɲitʰui/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Lua | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | iraluq /iraluq/ | lai /lai/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Estrela | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | yaya /jaja/ | agyaq /aɣjaq/ | sira /siraː/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Mãe | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | aana /aːna/ | ina /ina/ | おかん /okaɴ/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ |
| Pai | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | ata /ata/ | apa /apa/ | おとん /otoɴ/ | 親父 /ojadʑi/ |
| Eu | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | wiinga /wiːŋa/ | i /i/ | わし /waɕi/ | わし /waɕi/ |
| Tu | ame /ame/ | ame /ame/ | amé /ame/ | elpet /əɬpət/ | na /na/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| Nome | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | daaji /daːhi/ | ateq /atəq/ | amin /amin/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Olho | jii /hiː/ | jii /hiː/ | jíi /híː/ | ii /iː/ | mi /mi/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Mão | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | uwéj /uwéh/ | unirak /unirak/ | phei /pʰei/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Coração | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | irua /irua/ | mokyaba /mokjaba/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Amor | anentaiti /anentaiti/ | anentin /anentin/ | amaja /amaha/ | kenka /kenka/ | cha /tʃa/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Árvore | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | napa /napa/ | leiyik /leijik/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Casa | jea /hea/ | jea /hea/ | jegámu /heɡámu/ | ena /ena/ | shim /ʃim/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Cão | yawá /jaˈwa/ | yawa /jawa/ | yawá /jawá/ | qimugta /qimuɣta/ | ui /ui/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Gato | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | qassraaraq /qassraːraq/ | mibu /mibu/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| Comer | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | ner'uq /nerʔuq/ | ngui /ŋui/ | 食べて /tabete/ | 食べて /tabete/ |
| Beber | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | mertuq /mertuq/ | rai /rai/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ |
| Um | chikichik /tʃikitʃik/ | kichik /kitʃik/ | makichik /makitʃik/ | ataucik /atautʃik/ | kha /kʰa/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Dois | jimiará /himiaɾa/ | jimiar /himiaɾ/ | jimag /himaɡ/ | malruk /maɬʁuk/ | khani /kʰani/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Olá | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | pujámek /puhámɛk/ | waqaa /waqaː/ | hayau /hajau/ | 毎度 /maido/ | やあ /jaː/ |
| Obrigado | yuminsajme /juminsahme/ | mai-tikut /majtikut/ | see /sɛː/ | quyana /qujana/ | ase /ase/ | おおきに /oːkini/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| Bom | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | assirtuq /asːirtuq/ | kahei /kahei/ | ええ /eː/ | ええ /eː/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.