Okanisi tongo
Aukan (Ndyuka)
English-based creole
Aukan (Ndyuka, Okanisi) is the principal Maroon Creole of the Eastern Suriname Maroon group, descended from West African Akan/Gbe-speaking enslaved populations who escaped Dutch plantations in the 18th century and established autonomous communities in the rainforest of the Tapanahony River. Eastern Maroon Creoles include Ndyuka, Aluku (alu), and Paramaccan (pmk), all derived from a 17th-18th century English-based plantation creole that the Maroons preserved in geographic isolation while Sranan Tongo (srn) urbanized in coastal Suriname. Distinct from Sranan in phonology (preservation of /ɲ/, longer vowels), morphology, and substantial Akan vocabulary. The Maroon kingdom maintained independence from Dutch colonial rule until 1760 (treaty), preserving cultural and linguistic distinctness.
Onde é falada
20 palavras essenciais em Aukan (Ndyuka)
Água
watra
/watra/
Fogo
faya
/faja/
Sol
son
/soŋ/
Lua
mun
/mun/
Mãe
mma
/mːa/
Pai
tata
/tata/
Comer
nyan
/ɲaŋ/
Beber
diingi
/diːŋi/
Amor
lobi
/lobi/
Coração
ati
/ati/
Árvore
bon
/boŋ/
Casa
osu
/osu/
Cão
dagu
/daɡu/
Gato
poesi
/pusi/
Mão
ana
/ana/
Olho
ai
/ai/
Olá
fa yu de
/fa ju de/
Obrigado
gaantangi
/ɡaːntaŋi/
Um
wan
/wan/
Bom
boon
/boːŋ/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas English-based creole relacionadas
| Significado | Aukan (Ndyuka) | sranan tongo | bislama | Pidgin nigeriano | crioulo de Serra Leoa | Pijin | Torres Strait Creole |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | watra /watra/ | watra /watra/ | wota /wota/ | wọtá /wɔta/ | wata /ˈwata/ | wata /wata/ | woda /woda/ |
| Fogo | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faea/ | faya /faja/ | faya /ˈfaja/ | faea /faja/ | paya /paja/ |
| Sol | son /soŋ/ | son /son/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ | san /san/ | san /san/ |
| Lua | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Mãe | mma /mːa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mami /mami/ | mama /mama/ |
| Pai | tata /tata/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | dadi /dadi/ | papa /papa/ |
| Comer | nyan /ɲaŋ/ | nyan /ɲan/ | kakae /kakae/ | chọp /tʃɔp/ | it /it/ | kaikai /kajkaj/ | kaikai /kajkaj/ |
| Beber | diingi /diːŋi/ | dringi /driŋi/ | dring /driŋ/ | drink /dɾiŋk/ | drink /drɪŋk/ | dring /driŋ/ | dringk /dʒɾiŋk/ |
| Amor | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | laekem /laekem/ | lọv /lɔv/ | lɛk /lɛk/ | lavem /lavem/ | lavem /lavɛm/ |
| Coração | ati /ati/ | ati /ati/ | bel /bel/ | hat /hat/ | at /at/ | hat /hat/ | hart /hart/ |
| Árvore | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | tri /tɾi/ | tik /tik/ | tri /tri/ | tri /tʃɾi/ |
| Casa | osu /osu/ | oso /oso/ | haos /haos/ | haus /haʊs/ | os /ɔs/ | haos /haos/ | haus /haʊs/ |
| Cão | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dog /doɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dogi /doɡi/ | dog /dɔɡ/ |
| Gato | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | puskat /puskat/ | pusiket /pusiket/ |
| Mão | ana /ana/ | anu /anu/ | han /han/ | hand /hand/ | an /an/ | han /han/ | han /han/ |
| Olho | ai /ai/ | ai /ai/ | ae /ae/ | ai /aɪ/ | ay /aj/ | ae /ae/ | ai /aj/ |
| Olá | fa yu de /fa ju de/ | odi /odi/ | halo /halo/ | how far /haʊ faː/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | halo /halo/ | wis wei /wis wej/ |
| Obrigado | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | tangkyu /taŋkju/ | tanx /taŋks/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tagio /taɡio/ | eso /ɛso/ |
| Um | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ |
| Bom | boon /boːŋ/ | bun /bun/ | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.