Dha-Anywaa
Anuak
Nilo-saariano
O anuak (anywaa, autônimo Dha-Anywaa) é uma língua nilótica ocidental lwoo da baixa bacia do rio Sobat, que se estende entre o Sudão do Sul (estado do Alto Nilo, condado de Pochalla) e a Etiópia (região de Gambela). A comunidade anuak, com cerca de 250.000 pessoas, é tradicionalmente formada por agricultores criadores de gado das planícies de inundação, distinguindo-se dos nuer (nus) vizinhos por sua organização social em aldeias sedentárias em torno de chefes hereditários (kwaaro). Linguisticamente, o anuak compartilha traços lwoo nilóticos ocidentais com as línguas irmãs acholi (ach), lango (laj) e luo (luo) — incluindo harmonia vocálica ATR com dois conjuntos harmônicos, um sistema tonal complexo (tipicamente de 3-4 registros tonais) e uma morfologia verbal de aspecto-modo. A obra de Reh de 1996, Anywa Language: Description and Internal Reconstructions, é a principal documentação acadêmica moderna. A comunidade anuak da região de Gambela foi gravemente afetada pelo massacre de Gambela de 2003 e pelas tensões contínuas com o Estado etíope.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Anuak
Água
pii
/piː/
Fogo
mac
/matʃ/
Sol
ceeŋ
/tʃeːŋ/
Lua
dwee
/dweː/
Estrela
lɛɛr
/lɛːr/
Mãe
min
/min/
Pai
waad
/waːd/
Eu
än
/an/
Tu
in
/in/
Nome
nyiŋ
/ɲiŋ/
Olho
waang
/waːŋ/
Mão
cing
/tʃiŋ/
Coração
cuny
/tʃuɲ/
Amor
mar
/mar/
Árvore
yat
/jat/
Casa
ot
/ot/
Cão
guok
/ɡuok/
Gato
nyamur
/ɲamur/
Comer
cam
/tʃam/
Beber
maath
/maːt̪/
Um
acel
/atʃel/
Dois
aryew
/arjɛw/
Olá
mali
/mali/
Obrigado
apwoyo
/apwojo/
Bom
ber
/ber/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Nilo-Saharan relacionadas
| Significado | Anuak | Acoli | Lango | Luo | Nuer | Dinca | Jingpo (kachin) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pi /pi/ | piu /piu/ | hka /kʰaː˧/ |
| Fogo | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | wan /waːn˧/ |
| Sol | ceeŋ /tʃeːŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | chieng' /tʃieŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | jan /dʒan˧/ |
| Lua | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | shata /ʃata˧/ |
| Estrela | lɛɛr /lɛːr/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | sulwe /sulwe/ | räl /ral/ | kuel /kwɛl/ | shagan /ʃəɡan/ |
| Mãe | min /min/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mama /mama/ | maar /maːr/ | man /man/ | nu /nu˧/ |
| Pai | waad /waːd/ | baba /baba/ | papo /papo/ | baba /baba/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | wa /wa˧/ |
| Eu | än /an/ | an /an/ | an /an/ | an /an/ | ɣän /ɣan/ | ɣɛn /ɣɛn/ | ngai /ŋai/ |
| Tu | in /in/ | in /in/ | yin /jin/ | in /in/ | jin /jin/ | yïn /jɪn/ | nang /naŋ/ |
| Nome | nyiŋ /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | ciot /tɕɔːt/ | rin /rin/ | mying /mjiŋ/ |
| Olho | waang /waːŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | wang' /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | nyin /ɲin/ | myi /mji˧/ |
| Mão | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwedo/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | lata /lata˧/ |
| Coração | cuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | salum /salum/ |
| Amor | mar /mar/ | mar /mar/ | amara /amara/ | hera /hera/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | tsaw ra /tsau˧ra˧/ |
| Árvore | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | hpun /pʰun˧/ |
| Casa | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | nta /nta˧/ |
| Cão | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | gwi /ɡwi˧/ |
| Gato | nyamur /ɲamur/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | paka /paka/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | nyaung /ɲauŋ˧/ |
| Comer | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | sha /ʃa˧/ |
| Beber | maath /maːt̪/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | madho /maðo/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | lu /lu˧/ |
| Um | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | achiel /atʃiel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | langai /laŋai˧/ |
| Dois | aryew /arjɛw/ | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | ariyo /arijo/ | rew /rɛw/ | rou /rou/ | lahkawng /ləkʰoŋ/ |
| Olá | mali /mali/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | misawa /misawa/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | kaja i /kadʒa˧i˧/ |
| Obrigado | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | chyeju kaba /tʃedʒu˧kaba˧/ |
| Bom | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | kaja /kadʒa˧/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.