Karifuna
ガリフナ語
アラワク語族(カリブ諸語)
ガリフナ語(Garífuna)は中米カリブ海沿岸(ベリーズ、グアテマラ、ホンジュラス、ニカラグア)のガリフナ人のアラワク系言語で、話者数約20万人。アフリカ系マルーン(逃亡奴隷)とセントビンセント島のカリブ・アラワク系先住民との混血の子孫が、1797年の英軍による集団追放後もセントビンセントの先住アラワク系言語を保持し続けた稀有な生存例で、アフリカ系・ヨーロッパ系言語に置き換わらなかった。性別語法の顕著な差異も有名で、多くの語が男性専用形と女性専用形を持ち、歴史的なカリブ=アラワクの性別分化を反映する。2001年にユネスコ「人類の口承遺産無形文化遺産傑作」に登録された。
話される地域
ガリフナ語の基本31語
水
huya
/huja/
火
watu
/watu/
太陽
weyu
/weju/
月
hati
/hati/
星
waruguma
/waɾuɡuma/
母
úguchu
/uɡutʃu/
父
úguchili
/uɡutʃili/
私
au
/au/
あなた
amürü
/amɨɾɨ/
名前
iri
/iɾi/
目
úgubu
/uɡubu/
手
úhabu
/uhabu/
心
anigi
/aniɡi/
愛
hínsiñe
/hinsiɲe/
木
wewe
/wewe/
家
muna
/muna/
犬
aulamu
/aulamu/
猫
meu
/meu/
食べる
éiga
/eiɡa/
飲む
ata
/ata/
一
aban
/aban/
二
biama
/biama/
こんにちは
mabuiga
/mabuiɡa/
ありがとう
seremein
/seremein/
良い
buidu
/bwidu/
出典
- Ethnologue: cab
- Suazo (1994) Conversemos en Garífuna
- UNESCO Representative List of Intangible Heritage
単語の比較
Arawakan (Caribbean)の関連言語と比較
| 意味 | ガリフナ語 | ガリビ・カリブ語 | ワルピリ語 | 北エンベラ語 | アイマラ語 | ハカル語 | ワユー語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | huya /huja/ | tuna /tuna/ | ngapa /ŋapa/ | do /do/ | uma /uma/ | uma /uma/ | wuin /wuin/ |
| 火 | watu /watu/ | wàto /wahto/ | warlu /waɭu/ | tu /tu/ | nina /nina/ | nina /nina/ | siki /siki/ |
| 太陽 | weyu /weju/ | weju /weju/ | wanta /wanta/ | hewa /hewa/ | inti /inti/ | inti /inti/ | kaʼi /kaʔi/ |
| 月 | hati /hati/ | nuno /nuno/ | pira /piɻa/ | ahuru /ahuɾu/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | kashi /kaʃi/ |
| 星 | waruguma /waɾuɡuma/ | siriko /siɾiko/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | chidua /tʃidua/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | jolotsü /holotsɨ/ |
| 母 | úguchu /uɡutʃu/ | sano /sano/ | ngati /ŋati/ | papa /papa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ei /ei/ |
| 父 | úguchili /uɡutʃili/ | papa /papa/ | kirda /kiɖa/ | apa /apa/ | tata /tata/ | awki /awki/ | ashi /aʃi/ |
| 私 | au /au/ | au /au/ | ngaju /ŋaɟu/ | mʉ /mɨ/ | naya /naja/ | naya /naja/ | taya /taja/ |
| あなた | amürü /amɨɾɨ/ | amoro /amoɾo/ | nyuntu /ɲuntu/ | bʉ /bɨ/ | juma /huma/ | juma /huma/ | pia /pia/ |
| 名前 | iri /iɾi/ | eeti /eːti/ | yirdi /jiɖi/ | trʉ̃ /tɾɨ̃/ | suti /suti/ | suti /suti/ | anülia /anɨlia/ |
| 目 | úgubu /uɡubu/ | enu /enu/ | milpa /milpa/ | tau /tau/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | oʼu /oʔu/ |
| 手 | úhabu /uhabu/ | aina /aina/ | rdaka /ɖaka/ | jua /xua/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | ajapü /axapɨ/ |
| 心 | anigi /aniɡi/ | emanga /emaŋɡa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | ƀakhuru /ɓakuɾu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | aaʼin /aːʔin/ |
| 愛 | hínsiñe /hinsiɲe/ | kataneko /kataneko/ | nyangu /ɲaŋu/ | ãỹba /ãɨba/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | alasüin /alasɨin/ |
| 木 | wewe /wewe/ | wewe /wewe/ | watiya /watija/ | bakuru /bakuɾu/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | wunuʼu /wunuʔu/ |
| 家 | muna /muna/ | paty /pati/ | ngurra /ŋura/ | te /te/ | uta /uta/ | uta /uta/ | miichi /miːtʃi/ |
| 犬 | aulamu /aulamu/ | pero /peɾo/ | jarntu /caɳʈu/ | usa /usa/ | anu /anu/ | anu /anu/ | erü /eɾɨː/ |
| 猫 | meu /meu/ | meu /meu/ | mungalpa /muŋalpa/ | misu /misu/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | misho /miʃo/ |
| 食べる | éiga /eiɡa/ | onökö /onøkø/ | ngarni /ŋaɳi/ | ko /ko/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | ekaa /ekaː/ |
| 飲む | ata /ata/ | ëne /ɘne/ | purrami /purami/ | dorrare /doraɾe/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | asaa /asaː/ |
| 一 | aban /aban/ | o:wi /oːwi/ | jinta /cinta/ | aba /aba/ | maya /maja/ | maya /maja/ | wanee /waneː/ |
| 二 | biama /biama/ | oko /oko/ | jirrama /ɟiɾama/ | umé /ume/ | paya /paja/ | paya /paja/ | piama /piama/ |
| こんにちは | mabuiga /mabuiɡa/ | mary /maɾi/ | — /—/ | sake bia /sake bia/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | jamaya /xamaja/ |
| ありがとう | seremein /seremein/ | irombo /iɾombo/ | — /—/ | bia bara /bia baɾa/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | talé /tale/ |
| 良い | buidu /bwidu/ | epoja /epoja/ | ngurrju /ŋurcu/ | bia /bia/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | anasü /anasɨ/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。