Mayangna
Sumo
misumalpa
Il sumo (mayangna) è una delle due lingue misumalpane superstiti, sorella del miskito (msu/miq). La famiglia misumalpana è una piccola famiglia linguistica isolata dell'America Centrale (Nicaragua, Honduras), che comprende come lingue viventi solo il sumo e il miskito, oltre a diverse varietà estinte. Il popolo sumo (o mayangna, l'autonimo) è concentrato nel triangolo minerario di Bonanza-Rosita-Siuna della Regione Autonoma della Costa Caraibica del Nicaragua, con popolazioni più ridotte nella Mosquitia honduregna. Dal punto di vista linguistico, il sumo condivide con il miskito tratti misumalpani: ordine dei costituenti SOV, posposizioni, una morfologia verbale polipersonale complessa e un sistema tonale. L'identità mayangna è al centro di una rivitalizzazione guidata dalla comunità sin dagli anni '90, con la Federazione Indigena Mayangna Yamni che sostiene la preservazione della lingua.
Dove si parla
31 parole essenziali in Sumo
Acqua
was
/was/
Fuoco
kuh
/kuh/
Sole
ma
/ma/
Luna
waikuh
/waikuh/
Stella
sirihma
/siɾihma/
Madre
nuh
/nuh/
Padre
papang
/papaŋ/
Io
yang
/jaŋ/
Tu
man
/man/
Nome
pani
/paˈni/
Occhio
nakra
/nakɾa/
Mano
ting
/tiŋ/
Cuore
mâ
/maː/
Amore
walai
/walai/
Albero
âu
/aːu/
Casa
utla
/utla/
Cane
suluk
/suluk/
Gatto
mistuh
/mistuh/
Mangiare
piru
/piɾu/
Bere
di
/di/
Uno
as
/as/
Due
bu
/bu/
Ciao
naksa
/naksa/
Grazie
yaisi
/jaisi/
Buono
pain
/pain/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Misumalpan correlate
| Significato | Sumo | Iban | Hiri Motu | Tuvaluano | Banjar | Motu | Māori |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | was /was/ | ai /ai/ | ranu /ɾanu/ | vai /vai/ | banyu /baɲu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ |
| Fuoco | kuh /kuh/ | api /api/ | lahi /lahi/ | afi /afi/ | api /api/ | lahi /lahi/ | ahi /ahi/ |
| Sole | ma /ma/ | mata-ari /mataari/ | dina /dina/ | laa /laː/ | matahari /matahari/ | dina /dina/ | rā /ɾaː/ |
| Luna | waikuh /waikuh/ | bulan /bulan/ | hua /hua/ | masina /masina/ | bulan /bulan/ | hua /hua/ | marama /maɾama/ |
| Stella | sirihma /siɾihma/ | bintang /bintaŋ/ | hisiu /hisiu/ | fetū /feˈtuː/ | bintang /bintaŋ/ | hisiu /hisiu/ | whetū /ɸɛtuː/ |
| Madre | nuh /nuh/ | indai /indai/ | sina /sina/ | maatua /maːtua/ | uma /uma/ | sinana /sinana/ | whaea /ɸaea/ |
| Padre | papang /papaŋ/ | apai /apai/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | abah /abah/ | tamana /tamana/ | matua /matua/ |
| Io | yang /jaŋ/ | aku /aku/ | lau /lau/ | au /au/ | aku /aku/ | lau /lau/ | au /au/ |
| Tu | man /man/ | nuan /nuan/ | oi /oi/ | koe /koe/ | ikam /ikam/ | oi /oi/ | koe /koe/ |
| Nome | pani /paˈni/ | nama /nama/ | ladana /laˈdana/ | igoa /iˈŋoa/ | ngaran /ŋaran/ | ladana /ladana/ | ingoa /iŋoa/ |
| Occhio | nakra /nakɾa/ | mata /mata/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | matana /matana/ | karu /ˈkaɾu/ |
| Mano | ting /tiŋ/ | jari /dʒari/ | ima /ima/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ | ringa /ɾiŋa/ |
| Cuore | mâ /maː/ | ati /ati/ | kudouna /kudouna/ | fatu /fatu/ | ati /ati/ | kudouna /kudouna/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| Amore | walai /walai/ | rinduai /rinduai/ | lalokau /lalokau/ | alofa /alofa/ | sayang /sajaŋ/ | lalokau /lalokau/ | aroha /aɾoha/ |
| Albero | âu /aːu/ | kayu /kaju/ | au /au/ | laakau /laːkau/ | batang /bataŋ/ | au /au/ | rākau /ɾaːkau/ |
| Casa | utla /utla/ | rumah /rumah/ | ruma /ɾuma/ | fale /fale/ | rumah /rumah/ | ruma /ɾuma/ | whare /ɸaɾe/ |
| Cane | suluk /suluk/ | ukui /ukui/ | sisia /sisia/ | kuli /kuli/ | anjing /andʒiŋ/ | sisia /sisia/ | kurī /kuɾiː/ |
| Gatto | mistuh /mistuh/ | mayau /majau/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusa /pusa/ | gosi /ɡosi/ | ngeru /ŋeɾu/ |
| Mangiare | piru /piɾu/ | makai /makai/ | ania /ania/ | kai /kai/ | makan /makan/ | aniani /aniani/ | kai /kai/ |
| Bere | di /di/ | ngirup /ŋirup/ | inua /inua/ | inu /inu/ | nginum /ŋinum/ | inuinu /inuinu/ | inu /inu/ |
| Uno | as /as/ | satu /satu/ | ta /ta/ | tasi /tasi/ | asa /asa/ | ta /ta/ | tahi /tahi/ |
| Due | bu /bu/ | dua /dua/ | rua /rua/ | lua /ˈlua/ | dua /dua/ | rua /rua/ | rua /ɾua/ |
| Ciao | naksa /naksa/ | salam /salam/ | namona /namona/ | taalofa /taːlofa/ | salam /salam/ | namo gida /namo ɡida/ | kia ora /kia oɾa/ |
| Grazie | yaisi /jaisi/ | terima kasih /terima kasih/ | tanikiu /tanikiu/ | fakafetai /fakafetai/ | tarima kasih /tarima kasih/ | oi namo /oi namo/ | ngā mihi /ŋaː mihi/ |
| Buono | pain /pain/ | manah /manah/ | namo /namo/ | lei /lei/ | bagus /baɡus/ | namo /namo/ | pai /pai/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.