Saamaka tongo
Saramaccano
Creolo a base inglese (inglese misto / lessico portoghese, Akan / sostrato gbe)
Il saramaccano è un creolo marrone del Suriname parlato nell'alto corso del fiume Suriname dai discendenti di popolazioni schiavizzate dell'Africa occidentale che fuggirono dalle piantagioni olandesi nei secoli XVII-XVIII (il trattato di Saramaca del 1762 ne assicurò l'indipendenza). Il suo lessico misto inglese/portoghese è insolito tra i creoli atlantici e riflette l'origine caraibica, colonizzata dai portoghesi, di alcuni lavoratori schiavizzati; sia gli apporti inglesi sia quelli portoghesi compaiono nel vocabolario di base (ad es. «wáta» acqua dall'inglese, ma «lúna» luna dal portoghese, «fáya» fuoco dal portoghese fogo). Il saramaccano ha acquisito rilievo accademico come modello per studiare il ruolo delle lingue di sostrato nella genesi dei creoli (il sostrato akan-gbe è molto influente, con tono di origine akan, termini di parentela e particelle a fine frase).
Dove si parla
31 parole essenziali in Saramaccano
Acqua
wáta
/wáta/
Fuoco
fáya
/fája/
Sole
masángi
/masáŋɡi/
Luna
líba
/ˈliba/
Stella
teteei
/teteːi/
Madre
mama
/mama/
Padre
tata
/tata/
Io
mi
/mi/
Tu
i
/i/
Nome
nen
/nɛ̃/
Occhio
ái
/ái/
Mano
mãũ
/mãũ/
Cuore
hááti
/háːti/
Amore
lóbi
/lóbi/
Albero
páu
/páu/
Casa
wósu
/wósu/
Cane
dágu
/dáɡu/
Gatto
mísi
/mísi/
Mangiare
njá
/ɲá/
Bere
biíki
/biíki/
Uno
wán
/wán/
Due
tu
/tu/
Ciao
kɔlɔkɔlɔ
/kɔlɔkɔlɔ/
Grazie
tángi
/táŋɡi/
Buono
bunu
/bunu/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue English-based creole (mixed English/Portuguese lexicon, Akan/Gbe substrate) correlate
| Significato | Saramaccano | Sranan tongo | Aukan | Bislama | Krio | Pidgin nigeriano | Pijin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | wáta /wáta/ | watra /watra/ | watra /watra/ | wota /wota/ | wata /ˈwata/ | wọtá /wɔta/ | wata /wata/ |
| Fuoco | fáya /fája/ | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faea/ | faya /ˈfaja/ | faya /faja/ | faea /faja/ |
| Sole | masángi /masáŋɡi/ | son /son/ | son /soŋ/ | san /san/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ |
| Luna | líba /ˈliba/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Stella | teteei /teteːi/ | stari /ˈstari/ | sitari /siˈtari/ | sta /sta/ | star /staː/ | star /staː/ | sta /sta/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ | mami /mami/ |
| Padre | tata /tata/ | papa /papa/ | tata /tata/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ |
| Io | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | A /a/ | mi /mi/ |
| Tu | i /i/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | you /ju/ | iu /iu/ |
| Nome | nen /nɛ̃/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | nem /nem/ | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ |
| Occhio | ái /ái/ | ai /ai/ | ai /ai/ | ae /ae/ | ay /aj/ | ai /aɪ/ | ae /ae/ |
| Mano | mãũ /mãũ/ | anu /anu/ | ana /ana/ | han /han/ | an /an/ | hand /hand/ | han /han/ |
| Cuore | hááti /háːti/ | ati /ati/ | ati /ati/ | bel /bel/ | at /at/ | hat /hat/ | hat /hat/ |
| Amore | lóbi /lóbi/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | laekem /laekem/ | lɛk /lɛk/ | lọv /lɔv/ | lavem /lavem/ |
| Albero | páu /páu/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | tik /tik/ | tri /tɾi/ | tri /tri/ |
| Casa | wósu /wósu/ | oso /oso/ | osu /osu/ | haos /haos/ | os /ɔs/ | haus /haʊs/ | haos /haos/ |
| Cane | dágu /dáɡu/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dog /doɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dogi /doɡi/ |
| Gatto | mísi /mísi/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | puskat /puskat/ |
| Mangiare | njá /ɲá/ | nyan /ɲan/ | nyan /ɲaŋ/ | kakae /kakae/ | it /it/ | chọp /tʃɔp/ | kaikai /kajkaj/ |
| Bere | biíki /biíki/ | dringi /driŋi/ | diingi /diːŋi/ | dring /driŋ/ | drink /drɪŋk/ | drink /dɾiŋk/ | dring /driŋ/ |
| Uno | wán /wán/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ |
| Due | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Ciao | kɔlɔkɔlɔ /kɔlɔkɔlɔ/ | odi /odi/ | fa yu de /fa ju de/ | halo /halo/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | how far /haʊ faː/ | halo /halo/ |
| Grazie | tángi /táŋɡi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | tangkyu /taŋkju/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tenki /tɛnki/ | tagio /taɡio/ |
| Buono | bunu /bunu/ | bun /bun/ | boon /boːŋ/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.