Дюк
Bahasa Yugh
Yenisei (Selatan)
Bahasa Yugh (Sym Ket) adalah saudari selatan bahasa Ket, bahasa Yenisei terakhir yang masih bertahan. Bahasa ini punah pada awal tahun 2000-an setelah berabad-abad tekanan kontak di sepanjang Sungai Sym, anak sungai Yenisei. Seperti bahasa Ket, bahasa Yugh memiliki kontras nada dan verba polisintetik yang luar biasa rumit; rumpun Yenisei sendiri merupakan rumpun terisolasi yang masih diduga, yang kaitan Dene-Yenisei-nya dengan rumpun Na-Dené diajukan oleh Vajda (2010).
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Yugh
Air
хур
/xur/
Api
бок
/bok/
Matahari
ыга
/ɨɣa/
Bulan
хып
/xɨp/
Bintang
алаӈ
/alaŋ/
Ibu
ам
/am/
Ayah
оп
/op/
Saya
ай
/aj/
Kamu
у
/uː/
Nama
и
/iː/
Mata
ден
/den/
Tangan
хы
/xɨ/
Hati
кутʼ
/kutʼ/
Cinta
—
/—/
Pohon
ос
/os/
Rumah
хус
/xus/
Anjing
тʼип
/tʼip/
Kucing
—
/—/
Makan
фен
/fen/
Minum
эт
/et/
Satu
хуса
/xusa/
Dua
хынам
/xɨnam/
Halo
—
/—/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Burung kangkok
χɔχpɨń
/χɔχpɨɲ/
Sumber
- Werner, Heinrich (1997) Die ketische Sprache. Wiesbaden: Harrassowitz. (Yugh comparative data)
- Vajda, Edward J. (2010) "Yeniseian, Na-Dene, and Historical Linguistics." Anthropological Papers of the University of Alaska 5.
- Werner, Heinrich (2002) Vergleichendes Wörterbuch der Jenissej-Sprachen. 3 vols. Wiesbaden: Harrassowitz.
- Glottolog: Yugh
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Yeniseian (Southern) terkait
| Arti | Bahasa Yugh | Bahasa Ket | Proto-Austronesia | Bahasa Babuza | Bahasa Lardil | Proto-Korea | Bahasa Taa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | хур /xur/ | уьл /ulʲ/ | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ | kantha /kanθa/ | *mɨr /mɨr/ | ǃqhàa /ǃqʰaː/ |
| Api | бок /bok/ | бок /bok/ | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ | jalul /dʒalul/ | *pɨr /pɨr/ | ǀʼàã /ǀʼãː/ |
| Matahari | ыга /ɨɣa/ | и /i/ | *waRi /waRi/ | — /—/ | thurara /θuɾaɾa/ | *hʌy /hʌy/ | ǁʼân /ǁʼã/ |
| Bulan | хып /xɨp/ | ӄип /qip/ | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ | kirdikir /kiɖikir/ | *tʌr /tʌr/ | ǃqhàn /ǃqʰã/ |
| Bintang | алаӈ /alaŋ/ | ӄоʼ /qoʔ/ | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ | kambin /kambin/ | *pyər /pyər/ | ǃqʰái /ǃqʰái/ |
| Ibu | ам /am/ | ам /am/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | ngama /ŋama/ | *emi /emi/ | qáe /qae/ |
| Ayah | оп /op/ | об /oːp/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | — /—/ | *api /api/ | a̰a /a̰a/ |
| Saya | ай /aj/ | ат /aʔt/ | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ | ngada /ŋada/ | *na /na/ | ń /ŋ̩/ |
| Kamu | у /uː/ | у /uː/ | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ | nyingki /ɲiŋki/ | *ne /ne/ | a /aː/ |
| Nama | и /iː/ | и /iʔ/ | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ | wangalk /waŋalk/ | — /—/ | ǀqʼûle /ǀʛûle/ |
| Mata | ден /den/ | де /de/ | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ | mela /mela/ | *nun /nun/ | ǃʼûĩ /ǃʼũĩ/ |
| Tangan | хы /xɨ/ | тыр /tɯr/ | *lima /lima/ | rima /rima/ | marra /maɾa/ | *son /son/ | ǀkxʼàa /ǀkxʼaː/ |
| Hati | кутʼ /kutʼ/ | суӈ /suŋ/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | — /—/ | *mʌzʌm /mʌzʌm/ | ǀqʼàn /ǀqʼã/ |
| Cinta | — /—/ | синьси /sinʲsi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | ос /os/ | оксь /oksʲ/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | tungal /tuŋal/ | *namʌk /namʌk/ | ʼʘnàje /ʔʘnaje/ |
| Rumah | хус /xus/ | куьсь /kusʲ/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Anjing | тʼип /tʼip/ | тип /tip/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | ngawu /ŋawu/ | — /—/ | ǂqhài /ǂqʰai/ |
| Kucing | — /—/ | кошка /koʂka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | фен /fen/ | сьел /sʲel/ | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ | jitha /dʒiθa/ | *mek- /mek-/ | ʼâã /ʔãː/ |
| Minum | эт /et/ | уьлся /ulʲsʲa/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | — /—/ | — /—/ | kxʼāhã /kxʼaːhã/ |
| Satu | хуса /xusa/ | ӄусь /qusʲ/ | *isa /isa/ | nata /nata/ | kunngirr /kuŋŋir/ | *hʌnah /hʌnah/ | ǂʼûã /ǂʼũã/ |
| Dua | хынам /xɨnam/ | ын /ɯːn/ | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ | kiyarrng /kijaraŋ/ | *tur /tur/ | ǂnûm /ǂûm/ |
| Halo | — /—/ | торова /torova/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | асьх /asʲx/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | — /—/ | аӄта /aqta/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Burung kangkok | χɔχpɨń /χɔχpɨɲ/ | ӄоӄпунь /qɔqˈpunʲ/ | — | — | — | — | — |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.