Chilunda
लुंडा
Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu (Guthrie zone L.52)
लुंडा, या चिलुंडा, गथ्री क्षेत्र L.52 की एक बांटू भाषा है, जो उस सीमावर्ती इलाके में बोली जाती है जहाँ ज़ाम्बिया का उत्तर-पश्चिमी प्रांत अंगोला और कांगो लोकतांत्रिक गणराज्य से मिलता है। इसके वक्ता लुंडा-न्देम्बू लोग हैं, जिनका कर्मकांडी जीवन 1950 के दशक में विक्टर टर्नर के क्षेत्र-कार्य के ज़रिये मानवविज्ञान में प्रसिद्ध हुआ। यह पूर्ण संज्ञा-वर्ग व्यवस्था वाली एक विशिष्ट बांटू भाषा है — kawa 'कुत्ता' बहुवचन tuwa, mutondu 'पेड़' बहुवचन nyitondu, katumbwa 'तारा' बहुवचन tutumbwa — और इसकी वर्तनी ज़ाम्बियाई भाषाओं के बीच इस दृष्टि से विशिष्ट है कि इसमें अक्षर ŋ का प्रयोग होता है (Nzambi 'ईश्वर', kukeŋa 'प्रेम करना', itaŋwa 'सूर्य')। लुंडा में पूरी बाइबिल है (1962, संशोधित 2004) और यह स्कूलों तथा रेडियो में प्रयुक्त होती है, पर रोज़मर्रा की कोशकारी पतली है: कोई पर्याप्त लुंडा शब्दकोश ऑनलाइन मुफ़्त उपलब्ध नहीं है, इसलिए आधुनिक शब्दावली का बड़ा हिस्सा सार्वजनिक स्रोतों में अप्रलेखित है। ग्रामीण म्विनिलुंगा और ज़ाम्बेज़ी ज़िलों में संचरण अब भी मज़बूत है।
कहाँ बोली जाती है
लुंडा में 31 मूल शब्द
पानी
meji
/medʒi/
आग
kesi
/kesi/
सूरज
itaŋwa
/itaŋwa/
चाँद
kakweji
/kakwedʒi/
तारा
katumbwa
/katumbwa/
माता
mama
/mama/
पिता
tata
/tata/
मैं
ami
/ami/
तुम
eyi
/eji/
नाम
ijina
/idʒina/
आँख
disu
/disu/
हाथ
chikasa
/tʃikasa/
दिल
muchima
/mutʃima/
प्रेम
kukeŋa
/kukeŋa/
पेड़
mutondu
/mutondu/
घर
itala
/itala/
कुत्ता
kawa
/kawa/
बिल्ली
—
/—/
खाना
kudya
/kudja/
पीना
kunwa
/kunwa/
एक
wumu
/wumu/
दो
ayedi
/ajedi/
नमस्ते
mwani
/mwani/
धन्यवाद
nasakalili
/nasakalili/
अच्छा
chachiwahi
/tʃatʃiwahi/
शब्दों की तुलना
Niger-Congo > Atlantic-Congo > Benue-Congo > Bantu (Guthrie zone L.52) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | लुंडा | लुवाले | किम्बुन्डू | लूबा-कसाई | काऊन्डे | बेम्बा | सेना |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | meji /medʒi/ | meya /meja/ | menha /meɲa/ | mâyi /maːji/ | mema /mema/ | amenshi /amenʃi/ | madzi /madzi/ |
| आग | kesi /kesi/ | kakahya /kakahja/ | tubia /tubja/ | kapia /kapia/ | mujilo /mudʒilo/ | umulilo /umulilo/ | moto /moto/ |
| सूरज | itaŋwa /itaŋwa/ | likumbi /likumbi/ | muanya /mwaɲa/ | dîba /diːba/ | juba /dʒuba/ | akasuba /akasuba/ | dzuwa /dzuwa/ |
| चाँद | kakweji /kakwedʒi/ | kakweji /kakwedʒi/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngondo /ŋɡondo/ | ñondo /ɲondo/ | umweshi /umweʃi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| तारा | katumbwa /katumbwa/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mutoto /mutoto/ | lutanda /lutanda/ | intanda /intanda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| माता | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | bama /bama/ | bamayo /bamajo/ | mai /mai/ |
| पिता | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | batata /batata/ | bataata /bataːta/ | baba /baba/ |
| मैं | ami /ami/ | ami /ami/ | eme /eme/ | meme /meme/ | amiwa /amiwa/ | ine /ine/ | ine /ine/ |
| तुम | eyi /eji/ | ove /ove/ | eie /eje/ | wewe /wewe/ | obewa /obewa/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| नाम | ijina /idʒina/ | lijina /liˈʒina/ | dijina /diˈʒina/ | dîna /diːna/ | jizhina /dʒiʒina/ | ishina /iʃina/ | dzina /dzina/ |
| आँख | disu /disu/ | liso /liso/ | dixi /diʃi/ | dîsu /diːsu/ | jiso /dʒiso/ | ilinso /ilinso/ | diso /diso/ |
| हाथ | chikasa /tʃikasa/ | livoko /livoko/ | lukwaku /lukwaku/ | tshianza /tʃianza/ | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| दिल | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | muxima /muʃima/ | mucima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| प्रेम | kukeŋa /kukeŋa/ | zangi /zaŋɡi/ | henda /henda/ | dinanga /dinaŋɡa/ | butemwe /butemwe/ | ukutemwa /ukutemwa/ | kufuna /kufuna/ |
| पेड़ | mutondu /mutondu/ | mutondo /mutondo/ | mukune /mukune/ | mutshi /mutʃi/ | kichi /kitʃi/ | icimuti /itʃimuti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| घर | itala /itala/ | zuvo /zuvo/ | inzo /inzo/ | nzubu /nzubu/ | nzubo /nzubo/ | ing'anda /iŋːanda/ | nyumba /ɲumba/ |
| कुत्ता | kawa /kawa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| बिल्ली | — /—/ | katako /katako/ | kasalu /kasalu/ | nyao /ɲao/ | kapuso /kapuso/ | pushi /puʃi/ | paka /paka/ |
| खाना | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kudia /kudia/ | kuja /kudʒa/ | ukulya /ukulja/ | kudya /kudja/ |
| पीना | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunua /kunua/ | kutoma /kutoma/ | ukunwa /ukunwa/ | kumwa /kumwa/ |
| एक | wumu /wumu/ | -mwe /mwe/ | -moxi /moʃi/ | umue /umue/ | umo /umo/ | cimo /tʃimo/ | posi /posi/ |
| दो | ayedi /ajedi/ | -vali /vali/ | -iadi /jaːdi/ | bibidi /bibidi/ | bibili /bibili/ | fibili /fibili/ | piŵiri /piwiri/ |
| नमस्ते | mwani /mwani/ | mwane /mwane/ | kiebi /kiebi/ | moyo /mojo/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | muli shani /muli ʃani/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| धन्यवाद | nasakalili /nasakalili/ | nasakwilila /nasakwilila/ | kishukutu /kiʃukutu/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | natotela /natotela/ | ndatenda /ndatenda/ |
| अच्छा | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | -mwaza /mwaza/ | kiá /kja/ | bimpe /bimpe/ | kyawama /kjawama/ | chisuma /tʃisuma/ | nadidi /nadidi/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।