डोटेली
भारोपीय (हिंद-आर्य, उत्तरी, पहाड़ी)
डोट्याली (डोṭेली, "डोटी की भाषा") सुदूर-पश्चिमी नेपाल की एक पहाड़ी इंडो-आर्य भाषा है, जो ऐतिहासिक डोटी राज्य क्षेत्र के आठ ज़िलों में बोली जाती है। यह कुमाऊँनी और गढ़वाली (भारतीय पहाड़ी) तथा नेपाली से निकटता से संबंधित है, परंतु इतनी अलग है कि नेपाल सरकार ने इसे 2011 की जनगणना के लिए एक अलग भाषा के रूप में मान्यता दी (2012 में एक अलग ISO 639-3 भाषा के रूप में संहिताबद्ध)। डोट्याली विकिपीडिया (2018 में शुरू) ने एक मानकीकृत लिखित रूप स्थापित करने में मदद की।
कहाँ बोली जाती है
डोटेली में 31 मूल शब्द
पानी
पानी
/paːniː/
आग
आगो
/aːɡo/
सूरज
सूर्य
/suːɾjə/
चाँद
जून
/dʒun/
तारा
तारा
/t̪aːra/
माता
आमा
/aːmaː/
पिता
बाजी
/baːdʒiː/
मैं
मु
/mu/
तुम
तु
/tu/
नाम
नाउँ
/nãũ/
आँख
आँखि
/ãːkʰi/
हाथ
हात
/haːt/
दिल
हृदय
/ɦridəj/
प्रेम
प्रेम
/preːm/
पेड़
रूख
/ɾuːkʰ/
घर
घर
/ɡʱəɾ/
कुत्ता
कुकुर
/kukuɾ/
बिल्ली
बिरालो
/biɾaːlo/
खाना
खानु
/kʰaːnu/
पीना
पिउनु
/piunu/
एक
एक
/ek/
दो
दुई
/d̪ui/
नमस्ते
नमस्कार
/nəməskaːɾ/
धन्यवाद
धन्यवाद
/dʱənjəbaːd/
अच्छा
राम्रो
/ɾaːmɾo/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Indo-European (Indo-Aryan, Northern, Pahari) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | डोटेली | नेपाली | कुल्लूई | मैथिली | भोजपुरी | कुमाऊँनी | लम्बाडी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पाणि /paːɳi/ | पानी /paːniː/ |
| आग | आगो /aːɡo/ | आगो /aːɡo/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡɪ/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ |
| सूरज | सूर्य /suːɾjə/ | सूर्य /suːɾjə/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | स्यू /sjuː/ | सुरज /suɾədʒ/ |
| चाँद | जून /dʒun/ | चन्द्रमा /tʃəndɾəmaː/ | चांद /tʃãːd/ | चान /tʃaːn/ | चाँद /tʃãːd/ | ज्यू /dʒjuː/ | चांद /tʃãːd/ |
| तारा | तारा /t̪aːra/ | तारा /t̪aːraː/ | तारा /t̪aːra/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːɾaː/ | तारो /t̪aːro/ |
| माता | आमा /aːmaː/ | आमा /aːmaː/ | आमा /aːma/ | माय /maːj/ | माई /maːiː/ | ईजा /iːdʒaː/ | मा /maː/ |
| पिता | बाजी /baːdʒiː/ | बुबा /bubaː/ | बाबा /baːba/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाप /baːp/ |
| मैं | मु /mu/ | म /ma/ | हौं /hãũ/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | मैं /mɛ̃ː/ | हूं /hũː/ |
| तुम | तु /tu/ | तँ /tã/ | तू /tu/ | तों /tõː/ | तू /tu/ | तू /tu/ | तू /t̪u/ |
| नाम | नाउँ /nãũ/ | नाम /naːm/ | नां /nãː/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाव /naːʋ/ |
| आँख | आँखि /ãːkʰi/ | आँखा /ãːkʰaː/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखि /ãːkʰi/ | आँख /ãːkʰ/ | आँख /aːŋkʰ/ | आंख /ãːkʰ/ |
| हाथ | हात /haːt/ | हात /haːt/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| दिल | हृदय /ɦridəj/ | मुटु /muʈu/ | मन /mən/ | हृदय /hridəj/ | दिल /dɪl/ | मन /mən/ | मन /mən/ |
| प्रेम | प्रेम /preːm/ | माया /maːjaː/ | प्यार /pjaːɾ/ | प्रेम /preːm/ | प्यार /pjaːɾ/ | प्यार /pjaːr/ | प्रेम /pɾem/ |
| पेड़ | रूख /ɾuːkʰ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | पेड़ /peɽ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | पेड़ /peːɽ/ |
| घर | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱar/ | घर /ɡʱəɾ/ |
| कुत्ता | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुकर /kukəɾ/ | कुकुर /kukur/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukur/ | कुत्ता /kutːaː/ |
| बिल्ली | बिरालो /biɾaːlo/ | बिरालो /biɾaːlo/ | बिल्ली /bilːiː/ | बिलाइ /bilaːi/ | बिलाड़ी /bɪlaːɽiː/ | बिराव /biraːʋ/ | बिल्ली /bilːiː/ |
| खाना | खानु /kʰaːnu/ | खानु /kʰaːnu/ | खाणु /kʰaːɳu/ | खाएब /kʰaːeb/ | खाए /kʰaːe/ | खाण /kʰaːɳ/ | खा /kʰaː/ |
| पीना | पिउनु /piunu/ | पिउनु /piunu/ | पीणु /piːɳu/ | पीयब /piːjəb/ | पिए /pɪe/ | पीण /piːɳ/ | पी /piː/ |
| एक | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /ek/ |
| दो | दुई /d̪ui/ | दुई /d̪ui/ | दो /d̪o/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दुई /dui/ | दो /d̪o/ |
| नमस्ते | नमस्कार /nəməskaːɾ/ | नमस्ते /nəməste/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | प्रणाम /pɾəɳaːm/ | ज्यू नमस्कार /dʒjuː nəməskaːr/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ |
| धन्यवाद | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ |
| अच्छा | राम्रो /ɾaːmɾo/ | राम्रो /ɾaːmɾo/ | भलो /bʱəlo/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | ठीक /ʈʰiːk/ | अच्छो /ətʃʰo/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।