Bunun
बुनुन
ऑस्ट्रोनेशियन (बुनुन)
बुनुन ताइवान के मध्य भाग के सबसे ऊँचाई पर बसे गाँवों में—अक्सर 1,000 मीटर से भी ऊपर—रहने वाले बुनुन लोगों की एक फ़ॉर्मोसान (ऑस्ट्रोनेशियाई) भाषा है। लगभग 60 हज़ार जातीय बुनुन और लगभग 12 हज़ार रोज़मर्रा के मातृभाषी वक्ताओं के साथ इसमें पाँच मुख्य बोली-समूह हैं (Isbukun, Takbanuaz, Takivatan, Takbakha, तथा विलुप्त या विलुप्तप्राय Takituduh); Isbukun आधुनिक मानक है। बुनुन आठ स्वरों वाले बहुस्वरीय फ़सल-गीत «Pasibutbut» के लिए दुनिया भर में प्रसिद्ध है, जो एशिया की सबसे सुप्रसिद्ध देशज बहुस्वरीय परंपराओं में से एक है, जिसे 1943 में कुरोसावा ताकातोमो ने प्रलेखित किया और यूनेस्को के नृजातीय-संगीतशास्त्र अभिलेखागार को सौंपा।
कहाँ बोली जाती है
बुनुन में 31 मूल शब्द
पानी
danum
/danum/
आग
sapuz
/sapuz/
सूरज
vali
/vali/
चाँद
buan
/buan/
तारा
bintuhan
/bintuhan/
माता
tina
/tina/
पिता
tama
/tama/
मैं
saikin
/saikin/
तुम
suu
/suʔu/
नाम
ngaan
/ŋaan/
आँख
mata
/mata/
हाथ
ima
/ima/
दिल
is-ang
/isaŋ/
प्रेम
madaidaz
/madaidaz/
पेड़
kahu
/kahu/
घर
lumaq
/lumaq/
कुत्ता
asu
/asu/
बिल्ली
ngingiyaw
/ŋiŋijaw/
खाना
maun
/maun/
पीना
muqun
/muqun/
एक
tasa
/tasa/
दो
dusa
/dusa/
नमस्ते
uninang
/uninaŋ/
धन्यवाद
uninang
/uninaŋ/
अच्छा
masial
/masial/
स्रोत
- Ethnologue: bnn
- Li (1988) A Comparative Study of Bunun Dialects
- Kurosawa (1943) Takasago-zoku no ongaku
शब्दों की तुलना
Austronesian (Bunun) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | बुनुन | प्रोटो-ऑस्ट्रोनेशियन | पाइवान | ताओ (यामी) | मंदार | मारानाओ | पुरानी मलय |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | zaljum /zaɭum/ | ranom /ranom/ | uai /uai/ | ig /iɡ/ | ayar /ajar/ |
| आग | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuy /sapui/ | apuy /apuj/ | api /api/ | apoy /apoj/ | api /api/ |
| सूरज | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | qadaw /qadaw/ | araw /araw/ | mata allo /mata alːo/ | alongan /aloŋan/ | matari /matari/ |
| चाँद | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | qiljas /qiɭas/ | vehan /vehan/ | bulang /bulaŋ/ | bolan /bolan/ | bulan /bulan/ |
| तारा | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituqan /vituqan/ | vituen /vituən/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bito-on /bitoʔon/ | bintang /bintaŋ/ |
| माता | tina /tina/ | *ina /ina/ | kina /kina/ | ina /ina/ | indo /indo/ | ina /ina/ | ibu /ibu/ |
| पिता | tama /tama/ | *ama /ama/ | kama /kama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | bapa /bapa/ |
| मैं | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | tiaken /tiakən/ | yaken /jakən/ | iyau /ijau/ | ako /ako/ | aku /aku/ |
| तुम | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | sun /sun/ | imo /ʔimo/ | io /iʔo/ | seka /sɵka/ | kamu /kamu/ |
| नाम | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | sanga /saŋa/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| आँख | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| हाथ | ima /ima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ |
| दिल | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | varung /vaɾuŋ/ | paso /paso/ | ate /ate/ | pusoʔ /pusoʔ/ | hati /hati/ |
| प्रेम | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | makakdeng /makakdəŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | kalimo /kalimo/ | sayang /sajaŋ/ |
| पेड़ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasiw /kasiw/ | kayo /kajo/ | kaju /kaju/ | kayo /kajo/ | kayu /kaju/ |
| घर | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | umaq /umaq/ | vahay /vahaj/ | boyang /bojaŋ/ | walay /walaj/ | rumah /rumah/ |
| कुत्ता | asu /asu/ | *asu /asu/ | vatu /vatu/ | ino /ino/ | asu /asu/ | aso /aso/ | anjing /andʒiŋ/ |
| बिल्ली | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | ngiaw /ŋiaw/ | koving /koviŋ/ | mio /mio/ | pusa /pusa/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| खाना | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | ma'ande /maʔande/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| पीना | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | temekel /təməkəl/ | minum /minum/ | minung /minuŋ/ | minom /minom/ | minum /minum/ |
| एक | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | ita /ita/ | asa /asa/ | mesa /mesa/ | isa /isa/ | sa /sa/ |
| दो | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | drusa /ɖusa/ | doa /doa/ | dua /dua/ | dowa /dowa/ | dua /dua/ |
| नमस्ते | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | akokay /akokaj/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | kapian /kapijan/ | — /—/ |
| धन्यवाद | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | ayoy /ajoj/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | salamat /salamat/ | — /—/ |
| अच्छा | masial /masial/ | — /—/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mapia /mapia/ | macoa /matʃoa/ | mapia /mapija/ | baik /baik/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।