Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec
Mixtepec Mixtec
otomangue (Mixtecan)
El mixteco de Mixtepec (Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec, «el habla del pueblo de la lluvia de San Juan Mixtepec») es una de las muchas variedades mixtecas de la Sierra Sur de Oaxaca, México. La macrolengua mixteca (mix) abarca unas 50 variedades mutuamente ininteligibles distribuidas por la región de la Mixteca, siendo cada «lengua» en realidad un conjunto de dialectos emparentados. El mixtepec es concretamente la variedad del municipio de San Juan Mixtepec, distinta del prestigioso mixteco de Tlaxiaco, el mixteco de Yucunany y otros. Las variedades mixtecas comparten rasgos tonales otomangues (3-4 tonos, a nivel de sílaba), construcciones de clasificador-sustantivo y un rico vocabulario para el textil mixteco (huipil, ikat) y la iconografía precolombina (códice Vindobonensis Mexicanus 1).
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Mixtepec Mixtec
Agua
ndute
/ndute/
Fuego
ñu'u
/ɲuʔu/
Sol
nikan
/nikan/
Luna
yoo
/joː/
Estrella
kimi
/kimi/
Madre
na'án
/naʔán/
Padre
tatá
/tatá/
Yo
ruʼu
/ɾuʔu/
Tú
yóʼó
/joʔo/
Nombre
sivi
/siβi/
Ojo
nduchi
/ndutʃi/
Mano
ndo'ó
/ndoʔó/
Corazón
ini
/ini/
Amor
kúu ini
/kúu ini/
Árbol
yutu
/jutu/
Casa
veʔe
/veʔe/
Perro
ina
/ina/
Gato
vilú
/vilú/
Comer
kashi
/kaʃi/
Beber
kohó
/koʔó/
Uno
in
/iʔn/
Dos
uvi
/uβi/
Hola
nasáa
/nasáː/
Gracias
tachu'un
/tatʃuʔun/
Bueno
vaha
/vaʔa/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Oto-Manguean (Mixtecan) relacionadas
| Significado | Mixtepec Mixtec | Mixteco | Metlatónoc Mixtec | Tabasco Chontal | Kimbundu | Tojolabal | Pintupi-Luritja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | jaʼ /haʔ/ | menha /meɲa/ | jaʼ /haʔ/ | kapi /kapi/ |
| Fuego | ñu'u /ɲuʔu/ | ñu'u /ɲuʔu/ | ñu'un /ɲuʔun/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | tubia /tubja/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | waru /waɻu/ |
| Sol | nikan /nikan/ | nikandii /nikandiː/ | nikandii /nikandiː/ | kʼin /kʼin/ | muanya /mwaɲa/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | tjintu /cintu/ |
| Luna | yoo /joː/ | yoo /joː/ | yoo /joː/ | ä /æ/ | ngonde /ŋɡonde/ | ixaw /iʃaw/ | pira /piɻa/ |
| Estrella | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | ekʼ /ʔekʼ/ | tetembwa /teˈtembwa/ | kʼanal /kʼanal/ | kililpi /kiˈlilpi/ |
| Madre | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | naʼ /naʔ/ | mama /mama/ | nan /nan/ | ngunytju /ŋuɲcu/ |
| Padre | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | tat /tat/ | tata /tata/ | tat /tat/ | mama /mama/ |
| Yo | ruʼu /ɾuʔu/ | ruʼu /ɾuʔu/ | yuʼu /juʔu/ | noʼon /noʔon/ | eme /eme/ | keʼn /keʔn/ | ngayulu /ŋajulu/ |
| Tú | yóʼó /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | neʼet /neʔet/ | eie /eje/ | weʼn /weʔn/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Nombre | sivi /siβi/ | sɨvɨ /sɨβɨ/ | sivi /siβi/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | dijina /diˈʒina/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | yini /jini/ |
| Ojo | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | wich /witʃ/ | dixi /diʃi/ | satej /sateh/ | kuru /kuɻu/ |
| Mano | ndo'ó /ndoʔó/ | ndo'ó /ndoʔó/ | nda'a /ndaʔa/ | kʼä /kʼæ/ | lukwaku /lukwaku/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | mara /maɻa/ |
| Corazón | ini /ini/ | ini /ini/ | ini /ini/ | pixan /piʃan/ | muxima /muʃima/ | altzil /altsil/ | kurunpa /kuɻunpa/ |
| Amor | kúu ini /kúu ini/ | kúu ini /kúu ini/ | kunduu ini /kundúː iniʔ/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | henda /henda/ | skʼana /skʼana/ | mukulya /mukuʎa/ |
| Árbol | yutu /jutu/ | yutu /jutu/ | itun /itun/ | teʼ /teʔ/ | mukune /mukune/ | teʼ /teʔ/ | punu /punu/ |
| Casa | veʔe /veʔe/ | ve'e /βeʔe/ | ve'e /βeʔe/ | otot /otot/ | inzo /inzo/ | naj /nah/ | ngura /ŋuɻa/ |
| Perro | ina /ina/ | tina /tina/ | tina /tina/ | pekʼ /pekʼ/ | imbwa /imbwa/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | papa /papa/ |
| Gato | vilú /vilú/ | vilú /βilú/ | vilu /βilu/ | mis /mis/ | kasalu /kasalu/ | mis /mis/ | pusi /pusi/ |
| Comer | kashi /kaʃi/ | kasi /kasi/ | kasi /kasi/ | weʼ /weʔ/ | kudya /kudja/ | waʼel /waʔel/ | ngalkuni /ŋalkuni/ |
| Beber | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | ukʼe /ukʼe/ | kunwa /kunwa/ | ukʼ /ukʼ/ | tjikini /cikini/ |
| Uno | in /iʔn/ | in /ĩ/ | i'in /iʔin/ | un /un/ | -moxi /moʃi/ | jun /hun/ | kutju /kucu/ |
| Dos | uvi /uβi/ | uvi /uʔβi/ | uu /uː/ | chaʼ /tʃaʔ/ | -iadi /jaːdi/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kutjarra /kucaɾa/ |
| Hola | nasáa /nasáː/ | nasáa /nasáː/ | sa'a /saʔa/ | bin a bel /bin a bel/ | kiebi /kiebi/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | palya /paʎa/ |
| Gracias | tachu'un /tatʃuʔun/ | tachu'un /tatʃuʔun/ | tatu'un /tatuʔun/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | kishukutu /kiʃukutu/ | yuj /juh/ | palya /paʎa/ |
| Bueno | vaha /vaʔa/ | vate /βate/ | va'a /βaʔa/ | tsʼak /tsʼak/ | kiá /kja/ | lek /lek/ | palya /paʎa/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.