لوری جنوبی
Süd-Luri
Indogermanisch (Iranisch — Südwest, Luri-Bachtiari)
Das Süd-Luri (لوری جنوبی) ist eine südwestiranische Sprache der Luri-Bachtiari-Untergruppe, die von etwa einer Million Menschen in der Provinz Kohgiluyeh und Boyer-Ahmad, in Teilen von Buschehr und im südlichen Fars im Zagros-Gebirge im Südwesten Irans gesprochen wird. Erik Anonby (2003) plädierte dafür, das Süd-Luri als eigenständige Sprache und nicht als persischen Dialekt zu behandeln, gestützt auf phonologische Entwicklungen und lexikalische Bewahrungen, die im Standardpersischen fehlen, wobei er ein langes bidirektionales Kontaktkontinuum mit dem Persischen im Osten und dem Bachtiari im Norden anerkannte. Die traditionellen Boyer-Ahmadi- und Mamasani-Varietäten bewahren die SOV-Wortstellung und die ergativische Vergangenheitskongruenz, die für das ältere Iranische typisch sind, neben charakteristischen Luri-Vokalverschiebungen (z. B. die Bewahrung des historischen â, wo das Persische sich verschoben hat, und eine eigene Behandlung des postkonsonantischen /w/). Sie besitzt keine formale Orthographie; die persische perso-arabische Schrift wird informell in Dichtung und sozialen Medien verwendet.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Süd-Luri
Wasser
âw
/ɒːw/
Feuer
teš
/teʃ/
Sonne
xor
/xor/
Mond
mâng
/mɑːŋ/
Stern
estâre
/esˈtɑːɾe/
Mutter
dâ
/dɑː/
Vater
bowâ
/boˈwɑː/
Ich
mo
/mo/
Du
to
/to/
Name
num
/num/
Auge
tiya
/tiˈja/
Hand
das
/das/
Herz
del
/del/
Liebe
âšeqi
/ɒːʃeˈqi/
Baum
derext
/deˈɾaxt/
Haus
xune
/xuˈne/
Hund
seg
/seɡ/
Katze
gorbe
/ɡoɾˈbe/
Essen
xardan
/xarˈdan/
Trinken
xardan
/xarˈdan/
Eins
yak
/jak/
Zwei
do
/do/
Hallo
salâm
/saˈlɑːm/
Danke
mamnun
/mamˈnun/
Gut
xow
/xow/
Quellen
- Anonby, Erik John (2003) "Update on Luri: how many languages?" Journal of the Royal Asiatic Society 13(2): 171-197
- Anonby, Erik John (2003) The Status of Luri (SIL/Leiden University thesis)
- Glottolog: Southern Luri
- Ethnologue: luz
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Indo-European (Iranian — Southwestern, Luri-Bakhtiari)-Sprachen
| Bedeutung | Süd-Luri | Bachtiarisch | Luri | Dari | Persisch | Judäo-Persisch | Hazaragi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | âw /ɒːw/ | ئاو /aw/ | او /ɒw/ | آب /ɑːb/ | آب /ɒːb/ | אב /ɒːb/ | آو /ɑːw/ |
| Feuer | teš /teʃ/ | تش /teʃ/ | تش /tæʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ |
| Sonne | xor /xor/ | خور /xor/ | هور /hor/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xorʃiːd/ | חורשיד /xorʃiːd/ | آفتو /ɑːftow/ |
| Mond | mâng /mɑːŋ/ | مانگ /mãŋ/ | مانگ /mɒːŋɡ/ | ماه /mɑːh/ | ماه /mɒːh/ | מאה /mɒːh/ | مه /maː/ |
| Stern | estâre /esˈtɑːɾe/ | ئستاره /estɒːɾe/ | ستاره /esˈtɑːɾe/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | סתארה /setɒre/ | ستاره /sitɑra/ |
| Mutter | dâ /dɑː/ | دا /daː/ | دا /dɒː/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /mɒːdær/ | מאדר /mɒːdær/ | آبه /ɑːba/ |
| Vater | bowâ /boˈwɑː/ | بوا /bowa/ | بُوَا /buwɒː/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pedær/ | פדר /pedær/ | آته /ɑːta/ |
| Ich | mo /mo/ | مو /mo/ | مه /me/ | من /man/ | من /man/ | מן /man/ | مه /ma/ |
| Du | to /to/ | تو /to/ | تو /to/ | تو /to/ | تو /to/ | תו /to/ | تو /tu/ |
| Name | num /num/ | نوم /num/ | نوم /nom/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ | נאם /nɒm/ | نام /nɑm/ |
| Auge | tiya /tiˈja/ | تیه /tijah/ | چش /tʃæʃ/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | چم /tʃam/ |
| Hand | das /das/ | دست /das/ | دس /dæs/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | דסת /dæst/ | دست /dast/ |
| Herz | del /del/ | دل /del/ | دل /del/ | دل /dil/ | دل /del/ | דל /del/ | دل /dil/ |
| Liebe | âšeqi /ɒːʃeˈqi/ | عشق /eʃq/ | عشق /ɛʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | עשק /eʃq/ | عشق /eʃq/ |
| Baum | derext /deˈɾaxt/ | دار /dɒːr/ | دار /dɒːɾ/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ | דרכת /deræxt/ | درخت /daɾaxt/ |
| Haus | xune /xuˈne/ | حونه /xune/ | حونه /hunæ/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ | כאנה /xɒːne/ | خانه /xɑːna/ |
| Hund | seg /seɡ/ | کچک /kotʃok/ | سَگ /sæɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ | סג /sæɡ/ | سگ /seɡ/ |
| Katze | gorbe /ɡoɾˈbe/ | پشی /peʃi/ | پشیله /pæʃilæ/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡorbe/ | גורבה /ɡorbe/ | پشک /poʃak/ |
| Essen | xardan /xarˈdan/ | خواردن /xwoɾdan/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xordæn/ | חורדן /xordæn/ | خوردو /xoɾdoː/ |
| Trinken | xardan /xarˈdan/ | خواردن /xwoɾdan/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | נושידן /nuːʃidæn/ | نوشیدو /noʃidoː/ |
| Eins | yak /jak/ | یه /je/ | یَک /jæk/ | یک /jak/ | یک /jek/ | יך /jek/ | یک /jak/ |
| Zwei | do /do/ | دو /do/ | دو /do/ | دو /du/ | دو /do/ | דו /do/ | دو /du/ |
| Hallo | salâm /saˈlɑːm/ | سلام /salaːm/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /salɑːm/ | سلام /sælɒːm/ | שלום /ʃɒːlom/ | سلام /salom/ |
| Danke | mamnun /mamˈnun/ | ممنون /mamnun/ | مرسی /mɛɾsi/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sepɒːs/ | ספאס /sepɒːs/ | تشکر /taʃakkur/ |
| Gut | xow /xow/ | خو /xoːu/ | خاص /xɒːs/ | خوب /xob/ | خوب /xuːb/ | חוב /xuːb/ | خو /xoː/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.