Tshangla
التشانغلا
Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan)
التشانغلا، وتسمّى بالزونخاية شارتشوبكها («الكلام الشرقي»)، هي لغة الأغلبية في شرق بوتان وأوسع لغات البلاد التبتية-البورمية الأصلية انتشارًا. وهي بوديّة ووثيقة الصلة بالتبتية لكنها ليست منحدرة من التبتية الكلاسيكية، ولهجاتها البوتانية بلا نبرة معجمية — وإن كانت التقارير تفيد بأن الأصناف المتحدَّث بها عبر الحدود في بيماكو بالتبت آخذة في تطوير النبرة مع انهيار التقابل القديم في جهر الأصوات الأولية. ويصفها أندفيك بأنها لغة غير مكتوبة: فهي غير موحَّدة، ولا تُدرَّس في المدارس، ولا يُعترف بها لغةَ أقلية في أي مكان، ومن يكتبها من المتحدثين يستعمل الخط التبتي أوتشين. ورغم ذلك فهي حيوية وتعمل لغةَ تخاطب مشترك في تراشيغانغ ومونغار والمقاطعات المجاورة، ولا يزال الأطفال يكتسبونها لغةً أولى. والوصف المرجعي هو A Grammar of Tshangla لإريك أندفيك (Brill، 2010)، وإملاؤه العملي هو المستعمل في الصيغ المذكورة هنا.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في التشانغلا
ماء
ri
/ɾi/
نار
mi
/mi/
شمس
ngam
/ŋam/
قمر
lanyingam
/laɲiŋam/
نجم
karmamindu
/kaɾmamindu/
أم
ama
/ama/
أب
apa
/apa/
أنا
jang
/dʑaŋ/
أنت
nan
/nan/
اسم
ming
/miŋ/
عين
ming
/miŋ/
يد
gadang
/gadaŋ/
قلب
thinglom
/tʰiŋlom/
حب
phangpe
/pʰaŋpe/
شجرة
shing
/ɕiŋ/
بيت
phai
/pʰai/
كلب
khu
/kʰu/
قطة
danyi
/daɲi/
أكل
zale
/zale/
شرب
jame
/dʑame/
واحد
thur
/tʰuɾ/
اثنان
nyiktsing
/ɲiktsiŋ/
مرحبا
kuzuzangpo
/kuzuzaŋpo/
شكرا
kadrinche
/kaɖintɕʰe/
جيد
lekpu
/lekpu/
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan) ذات الصلة
| المعنى | التشانغلا | الكورتوب | البلطية | السيكيمية | اللاداخية | الدزونغخا | تبتية خام |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ri /ɾi/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| نار | mi /mi/ | mi /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| شمس | ngam /ŋam/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| قمر | lanyingam /laɲiŋam/ | lai /lai/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| نجم | karmamindu /kaɾmamindu/ | karma /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| أم | ama /ama/ | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| أب | apa /apa/ | apai /apai/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ |
| أنا | jang /dʑaŋ/ | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ |
| أنت | nan /nan/ | wit /wit/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱོད /cʰø˥/ |
| اسم | ming /miŋ/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| عين | ming /miŋ/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| يد | gadang /gadaŋ/ | lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| قلب | thinglom /tʰiŋlom/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ |
| حب | phangpe /pʰaŋpe/ | ga /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ |
| شجرة | shing /ɕiŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ |
| بيت | phai /pʰai/ | khim /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| كلب | khu /kʰu/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| قطة | danyi /daɲi/ | byila /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| أكل | zale /zale/ | za /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ |
| شرب | jame /dʑame/ | thung /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ |
| واحد | thur /tʰuɾ/ | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| اثنان | nyiktsing /ɲiktsiŋ/ | zon /zon/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ |
| مرحبا | kuzuzangpo /kuzuzaŋpo/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཨ་རོ /aro/ |
| شكرا | kadrinche /kaɖintɕʰe/ | kadrinche /kadrintɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| جيد | lekpu /lekpu/ | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.