Jirrbal
الديربالية
باما-نيونغان (الفرع الديربالي)
لغة باما-نيونغية من شمال كوينزلاند اشتهرت بفضل قواعد ديكسون لعام 1972 وكتاب لاكوف «النساء والنار والأشياء الخطرة»: إذ أصبحت أصنافها الاسمية الأربعة (bayi مذكر/حيّ، وbalan مؤنث/ماء/نار/خطِر، وbalam نباتات صالحة للأكل، وbala ما تبقّى) مثالًا مدرسيًا على التصنيف غير الأرسطي. كما تمتلك الدِّيربال مفردات تجنُّب خاصة بالحماة منفصلة تمامًا تُسمّى «Jalŋuy»، لها القواعد ذاتها لكن معجمها مغاير تمامًا.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الديربالية
ماء
bana
/ˈbana/
نار
buni
/ˈbuni/
شمس
garri
/ˈɡari/
قمر
gagara
/ɡaˈɡara/
نجم
gijiny
/ɡiɟiɲ/
أم
gumbu
/ˈɡumbu/
أب
ngumi
/ˈŋumi/
أنا
ngaja
/ŋaɟa/
أنت
nginda
/ŋinda/
اسم
yidyi
/jiɟi/
عين
jili
/ˈɟili/
يد
mala
/ˈmala/
قلب
mugu
/ˈmuɡu/
حب
—
/—/
شجرة
yugu
/ˈjuɡu/
بيت
mija
/ˈmiɟa/
كلب
guda
/ˈɡuda/
قطة
—
/—/
أكل
janganyu
/ɟaŋˈaɲu/
شرب
jiwuli
/ɟiˈwuli/
واحد
yara
/ˈjara/
اثنان
bulgany
/bulɡaɲ/
مرحبا
—
/—/
شكرا
—
/—/
جيد
—
/—/
المصادر
- Dixon, R. M. W. (1972) The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge University Press.
- Dixon, R. M. W. (1989) "The Original Dyirbal Speaking Tribes of North-East Queensland", in Aboriginal History.
- Glottolog: Dyirbal
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Pama-Nyungan (Dyirbalic) ذات الصلة
| المعنى | الديربالية | الوالماجارية | الماكاساي | الكافالان | البابوزا (فافورلانغ) | الأسترونيزية الأولية | الويرادجورية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | bana /ˈbana/ | ngapa /ˈŋapa/ | ira /ˈira/ | zanum /zaˈnum/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| نار | buni /ˈbuni/ | warlu /ˈwaɭu/ | ata /ˈata/ | ramaz /raˈmaz/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | wiiny /wiːɲ/ |
| شمس | garri /ˈɡari/ | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | watu /ˈwatu/ | siban /siˈban/ | — /—/ | *waRi /waRi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| قمر | gagara /ɡaˈɡara/ | pira /ˈpira/ | uru /ˈuru/ | buran /buˈran/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| نجم | gijiny /ɡiɟiɲ/ | wirl /wiɭ/ | ipi /ipi/ | bituqan /bituqan/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| أم | gumbu /ˈɡumbu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ina /ˈina/ | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| أب | ngumi /ˈŋumi/ | kirta /ˈkiʈa/ | baba /ˈbaba/ | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| أنا | ngaja /ŋaɟa/ | ngaju /ŋaɟu/ | ani /ani/ | aiku /aiku/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| أنت | nginda /ŋinda/ | nyuntu /ɲuntu/ | ai /ai/ | aisu /aisu/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| اسم | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | naran /naran/ | nangan /naŋan/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| عين | jili /ˈɟili/ | purlka /ˈpuɭka/ | nana /ˈnana/ | mata /maˈta/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | miil /miːl/ |
| يد | mala /ˈmala/ | marnin /ˈmaɳin/ | tana /ˈtana/ | rima /riˈma/ | rima /rima/ | *lima /lima/ | marra /ˈmara/ |
| قلب | mugu /ˈmuɡu/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| حب | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| شجرة | yugu /ˈjuɡu/ | watiya /waˈtija/ | ate /ˈate/ | kasuy /kaˈsuj/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| بيت | mija /ˈmiɟa/ | ngurra /ˈŋura/ | oma /ˈoma/ | lepaw /ləˈpaw/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| كلب | guda /ˈɡuda/ | kunyarr /kuˈɲar/ | defa /ˈdɛfa/ | wasu /waˈsu/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | mirri /ˈmiri/ |
| قطة | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| أكل | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | nga- /ŋa/ | nawa /ˈnawa/ | quman /quˈman/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| شرب | jiwuli /ɟiˈwuli/ | nga- /ŋa/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimum /miˈmum/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| واحد | yara /ˈjara/ | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | u /ʔu/ | issa /ˈissa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| اثنان | bulgany /bulɡaɲ/ | kujarra /kuɟara/ | lolae /loˈlae/ | zusa /zusa/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | bula /ˈbula/ |
| مرحبا | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| شكرا | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| جيد | — /—/ | ngurnu /ˈŋuɳu/ | rau /rau/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.