ꕙꔤ
瓦伊语
尼日尔-刚果语系(曼德语族,西部,瓦伊-科诺语群)
瓦伊语(瓦伊语:ꕙꔤ)是一种西曼德语支(尼日尔-刚果语系)语言,使用者约有10.4万至12万人,主要分布在利比里亚和塞拉利昂。它用瓦伊音节文字书写——在19、20世纪产生的约二十余种西非本土文字中,瓦伊文字是最早、也最为成功的文字之一(与巴姆穆文字、西非书面语言恩科文字、门德基卡库伊文字和巴萨瓦赫文字并列);而更古老的非洲文字,如吉兹文字和提非纳文字,则出现得更早且沿用至今。这套音节文字约在1832至1833年间由莫莫卢·杜瓦卢·布凯莱(Mɔmɔlu Duwalu Bukɛlɛ)与同伴共同创制——据说源于一场梦境——其时正值大西洋贸易往来频繁,但当地并未处于欧洲殖民统治之下(利比里亚是获释非裔美国人建立的定居地,1847年起独立)。许多学者将其归因于刺激扩散,即书写的观念是在接触拉丁文、阿拉伯文乃至切罗基文之后受到启发而生,尽管其字符大体上是独创的。瓦伊人所处的正是曼德语支与大西洋语支的接触地带;该文字已于2008年被收录进Unicode 5.1(U+A500–A63F)。
使用地区
瓦伊语的31个核心词
水
ꕀ
/dʒi/
火
ꕪꔻ
/kaːsi/
太阳
ꔎꔒ
/tele/
月亮
ꕬꖝ
/laro/
星
ꗋꗏ
/tólò/
母亲
ꖣ
/na/
父亲
ꕝ
/dɛ/
我
ꘋ
/ŋ̀/
你
ꔤ
/ì/
名字
ꕿꘌ
/tɔ́ː/
眼睛
ꕰ
/ɲa/
手
ꗃꗏ
/ɓolo/
心
ꔖꕇ
/sɛni/
爱
ꖣꔆ
/nai/
树
ꕘ
/wuɾu/
房子
ꕜꖢ
/daɛ/
狗
ꕝꖣ
/dɛni/
猫
ꖷꖬ
/musu/
吃
ꕒ
/fa/
喝
ꕇ
/mi/
一
ꕴꖝ
/do/
二
ꗱꘌꕟ
/fèːrà/
你好
ꕒꔢ
/famo/
谢谢
ꖢꕜ
/sɛda/
好
ꖝꖢ
/sue/
来源
单词比较
与Niger-Congo (Mande, Western, Vai-Kono)相关语言比较
| 含义 | 瓦伊语 | 迪尤拉语 | 西部马宁卡语 | 基塔曼宁卡语 | 东部马宁卡语 | 卡松凯语 | 班巴拉语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ꕀ /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ |
| 火 | ꕪꔻ /kaːsi/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ |
| 太阳 | ꔎꔒ /tele/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tle /tle/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ |
| 月亮 | ꕬꖝ /laro/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ |
| 星 | ꗋꗏ /tólò/ | dolo /dólo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | dolo /dòlo/ |
| 母亲 | ꖣ /na/ | ba /ba/ | na /na/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ |
| 父亲 | ꕝ /dɛ/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ |
| 我 | ꘋ /ŋ̀/ | ń /ŋ́/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /nè/ |
| 你 | ꔤ /ì/ | í /í/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /í/ |
| 名字 | ꕿꘌ /tɔ́ː/ | tɔgɔ /tɔ́gɔ/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ |
| 眼睛 | ꕰ /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | nya /ɲa/ | ña /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ |
| 手 | ꗃꗏ /ɓolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ |
| 心 | ꔖꕇ /sɛni/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ |
| 爱 | ꖣꔆ /nai/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ |
| 树 | ꕘ /wuɾu/ | yiri /jiri/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | jiri /dʒiɾi/ |
| 房子 | ꕜꖢ /daɛ/ | so /so/ | so /so/ | so /so/ | lu /lu/ | so /so/ | so /so/ |
| 狗 | ꕝꖣ /dɛni/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wuli /wuli/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ |
| 猫 | ꖷꖬ /musu/ | jakuma /dʒakuma/ | nyaakuma /ɲaːkuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ |
| 吃 | ꕒ /fa/ | dun /dun/ | don /don/ | don /don/ | domu /domu/ | domu /domu/ | dumuni /dumuni/ |
| 喝 | ꕇ /mi/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ |
| 一 | ꕴꖝ /do/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kele /kele/ | kelen /kelen/ |
| 二 | ꗱꘌꕟ /fèːrà/ | fila /fìla/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fìla/ |
| 你好 | ꕒꔢ /famo/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni sögöma /i ni soɣoma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ |
| 谢谢 | ꖢꕜ /sɛda/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ |
| 好 | ꖝꖢ /sue/ | ɲuman /ɲuman/ | nyuman /ɲuman/ | ñuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | nyi /ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ |
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要;交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。