Taqbaylit
卡比爾語
亞非語系(柏柏爾、北部)
別名: Kabyle, Taqbaylit
卡拜爾語(Taqbaylit,ⵜⴰⵇⴱⴰⵢⵍⵉⵜ)係使用人數最多嘅柏柏爾語言之一,亦係書面化同標準化程度最高嘅柏柏爾語變體,大約有600萬人使用,分布喺阿爾及利亞北部山區卡比利亞地區(提濟烏祖、貝賈亞、布伊拉)同法國龐大嘅僑民社群。卡拜爾柏柏爾文化運動帶領咗更廣泛嘅塔馬塞特語權利運動,其中包括1980年嘅「柏柏爾之春」起義;呢場運動令塔馬塞特語喺2002年攞到國家語言地位,並喺2016年取得同阿拉伯語並列嘅完全官方語言地位。佢有住豐富嘅口頭傳統(穆盧德·馬默里嘅採集),現代文學同音樂都好興旺,代表人物有作家穆盧德·費拉溫同歌手伊迪爾。
使用地區
卡比爾語嘅31個核心詞
水
aman
/aman/
火
times
/timəs/
日頭
iṭij
/itˤiʒ/
月光
aggur
/aɡːuɾ/
星
itri
/itri/
母親
yemma
/jəmːa/
父親
baba
/baba/
我
nekk
/nəkː/
你
kečč
/kətʃː/
名
isem
/isəm/
眼
tiṭ
/titˤ/
手
afus
/afus/
心
ul
/ul/
愛
tayri
/tajɾi/
樹
ttejra
/tːəʒɾa/
屋
axxam
/aχːam/
狗
aydi
/ajdi/
貓
amcic
/amʃiʃ/
食
ečč
/ətʃː/
飲
sew
/səw/
一
yiwen
/jiwən/
二
sin
/sin/
你好
azul
/azul/
多謝
tanemmirt
/tanəmːiɾt/
好
yelha
/jəlħa/
布穀鳥
ṭikkuk
/tˤikˈkuk/
電腦
aselkim
/asəlkim/
來源
- Ethnologue: kab
- Naït-Zerrad (2001) Grammaire du berbère contemporain (Kabyle)
- HCA — Haut Commissariat à l'Amazighité
單詞比較
同Afro-Asiatic (Berber, Northern)相關語言比較
| 意思 | 卡比爾語 | 中阿特拉斯塔馬塞特語 | 塔謝勒希特語 | 標準摩洛哥塔馬齊格特語 | 沙維亞語 | 塔里菲特語 | 塔馬謝克語(圖阿雷格) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ |
| 火 | times /timəs/ | ⵜⵉⵎⵙ /times/ | ⵜⵉⵎⵙⵉ /timsi/ | ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ /timsːi/ | times /times/ | ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ | ⵜⵎⵙⵉ /təmsi/ |
| 日頭 | iṭij /itˤiʒ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ittij /itːiʒ/ | ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽ /tafuk/ |
| 月光 | aggur /aɡːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːur/ | ayur /ajuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵓⵔ /ajor/ |
| 星 | itri /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | itri /iθri/ | ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ | ⴰⵜⵔⵉ /atri/ |
| 母親 | yemma /jəmːa/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ima /ima/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⴰⵏⵏⴰ /anːa/ |
| 父親 | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴰⴱⴱⴰ /abba/ |
| 我 | nekk /nəkː/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | ⵏⴽⴽⵉ /nəkːi/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | nec /nətʃ/ | ⵏⵜⵛ /nətʃ/ | ⵏⴽⴽ /nækː/ |
| 你 | kečč /kətʃː/ | ⵛⴽⴽ /ʃəkː/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | cek /ʃək/ | ⵛⴽ /ʃək/ | ⴽⵢ /kæj/ |
| 名 | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⵉⵙⵎ /ism/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⴻⵙⵎ /esæm/ |
| 眼 | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟ /θitˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ |
| 手 | afus /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | afus /afus/ | ⴼⵓⵙ /fus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ |
| 心 | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ |
| 愛 | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajri/ | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵔⴰ /tara/ |
| 樹 | ttejra /tːəʒɾa/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /asəklu/ | aseklu /asekːlu/ | ⴰⵙⵖⴰⵔ /asʁaɾ/ | ⴰⵛⴽ /aʃək/ |
| 屋 | axxam /aχːam/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡəmːi/ | axxam /axːam/ | ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ /θadːaɾt/ | ⴻⵀⵏ /ehən/ |
| 狗 | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ |
| 貓 | amcic /amʃiʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛⵛ /amutʃː/ | mucc /mutʃː/ | ⵎⵓⵛⵛ /mutʃː/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ |
| 食 | ečč /ətʃː/ | ⵛⵛ /etʃː/ | ⵛⵛ /tʃː/ | ⵛⵛ /ətʃː/ | etš /etʃ/ | ⵜⵛ /etʃ/ | ⴽⵛ /əkʃ/ |
| 飲 | sew /səw/ | ⵙⵡ /səw/ | ⵙⵙⵓ /sːu/ | ⵙⵓ /su/ | su /su/ | ⵙⵓ /su/ | ⵙⵓ /əsu/ |
| 一 | yiwen /jiwən/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ijj /ijː/ | ⵉⵊⵊ /ijː/ | ⵉⵢⵏ /ijən/ |
| 二 | sin /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | sen /sən/ | ⵜⵏⴰⵢⵏ /θnajən/ | ⵛⵛⵉⵏ /əʃːin/ |
| 你好 | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⵎⴰ ⵜⵍⵍⴰ /ma təlːa/ |
| 多謝 | tanemmirt /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːirt/ | tanmirt /tanmiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ |
| 好 | yelha /jəlħa/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ighwdha /iʁʷða/ | ⵛⵏⵎⵓ /ʃenmu/ | ⵉⵀⵓⵙⵙⵏ /ihosːən/ |
| 布穀鳥 | ṭikkuk /tˤikˈkuk/ | — | — | — | — | — | — |
| 電腦 | aselkim /asəlkim/ | — | — | ⴰⵎⵙⵙⵓⴷⵙ /amsːuds/ | — | — | — |
頁 1/4
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。