isiNdebele
Tiếng Ndebele Bắc
Đại Tây Dương-Congo (Bantu, Nguni)
Tiếng Ndebele Bắc (isiNdebele) là ngôn ngữ Bantu Nguni chính của Zimbabwe, được nói chủ yếu ở Matabeleland với Bulawayo là trung tâm văn hóa. Có nguồn gốc từ cuộc di cư thế kỷ 19 của người Nguni dưới sự dẫn dắt của Mzilikazi từ bắc Nam Phi, do đó gần gũi với tiếng Zulu (zu). Khác với tiếng Ndebele Nam (nbl) ở Nam Phi, vốn tách ra sớm hơn và phát triển trong điều kiện tiếp xúc khác. Được công nhận là một trong 16 ngôn ngữ chính thức của Zimbabwe theo hiến pháp 2013.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Ndebele Bắc
Nước
amanzi
/amanzi/
Lửa
umlilo
/umlilo/
Mặt trời
ilanga
/ilaŋɡa/
Mặt trăng
inyanga
/iɲaŋɡa/
Sao
inkanyezi
/iŋkaɲezi/
Mẹ
umama
/umama/
Cha
ubaba
/uɓaɓa/
Tôi
mina
/mina/
Bạn
wena
/wena/
Tên
ibizo
/ibizo/
Mắt
ilihlo
/iliɬo/
Tay
isandla
/isandɮa/
Tim
inhliziyo
/inɬizijo/
Yêu
uthando
/utʰando/
Cây
isihlahla
/isiɬaɬa/
Nhà
indlu
/indɮu/
Chó
inja
/indʒa/
Mèo
ikati
/ikati/
Ăn
ukudla
/ukuɮa/
Uống
ukunatha
/ukunatʰa/
Một
nye
/ɲe/
Hai
kubili
/kubili/
Xin chào
salibonani
/saliɓonani/
Cảm ơn
ngiyabonga
/ŋijaɓoŋɡa/
Tốt
kuhle
/kuɬe/
Chim cu cu
inkanku
/iⁿˈkaŋku/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Atlantic-Congo (Bantu, Nguni) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Ndebele Bắc | Tiếng Ndebele Nam | Tiếng Zulu | Tiếng Swazi | Tiếng Xhosa | Tiếng Tsonga | Tiếng Lozi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | emanti /emanti/ | amanzi /amaːnzi/ | mati /mati/ | mezi /mezi/ |
| Lửa | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | ndzilo /ndzilo/ | mulilo /mulilo/ |
| Mặt trời | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | lilanga /lilaŋɡa/ | ilanga /ilaːŋɡa/ | dyambu /dʒambu/ | lizazi /lizazi/ |
| Mặt trăng | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaːŋɡa/ | n'weti /ŋweti/ | kweli /kweli/ |
| Sao | inkanyezi /iŋkaɲezi/ | inkwenkwezi /iŋkʷeŋkʷezi/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ | inkhanyeti /iŋkʰaɲeti/ | inkwenkwezi /iŋkʷeŋkʷezi/ | nyeleti /ɲeleti/ | naleli /naleli/ |
| Mẹ | umama /umama/ | umma /umma/ | umama /umama/ | make /make/ | umama /umaːma/ | manana /manana/ | ma /ma/ |
| Cha | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | babe /ɓaɓe/ | utata /utaːta/ | tatana /tatana/ | ndate /ndate/ |
| Tôi | mina /mina/ | mina /mina/ | mina /ˈmiːna/ | mine /míne/ | mna /mna/ | mina /mina/ | na /na/ |
| Bạn | wena /wena/ | wena /wena/ | wena /ˈweːna/ | wena /wéna/ | wena /wena/ | wena /wena/ | wena /wena/ |
| Tên | ibizo /ibizo/ | ibizo /ibizo/ | igama /iˈɡaːma/ | libito /libiːto/ | igama /iɡaːma/ | vito /vito/ | libizo /libizo/ |
| Mắt | ilihlo /iliɬo/ | ihlo /iɬo/ | iso /iso/ | liso /liso/ | iliso /iliso/ | tihlo /tiɬo/ | liito /liːto/ |
| Tay | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | sandla /sandɮa/ | isandla /isandɮa/ | voko /voko/ | lizoho /lizoho/ |
| Tim | inhliziyo /inɬizijo/ | ihliziyo /iɬizijo/ | inhliziyo /inɬizijo/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | intliziyo /intɬizijo/ | mbilu /mbilu/ | pilu /pilu/ |
| Yêu | uthando /utʰando/ | ithando /itʰando/ | uthando /utʰando/ | lutsandvo /lutsandwo/ | uthando /utʰando/ | rirhandzu /riɾandzu/ | lilato /lilato/ |
| Cây | isihlahla /isiɬaɬa/ | umuthi /umutʰi/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | sihlahla /siɬaɬa/ | umthi /umtʰi/ | nsinya /nsiɲa/ | kota /kota/ |
| Nhà | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | yindlu /jindɮu/ | ndu /ndu/ |
| Chó | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | mbyana /mbjana/ | nja /ndʒa/ |
| Mèo | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | likati /likati/ | ikati /ikati/ | mangoyi /maŋɡoji/ | kaze /kaze/ |
| Ăn | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudla /kuɮa/ | ukutya /ukutʲa/ | ku dya /ku dʒa/ | kuca /kutsa/ |
| Uống | ukunatha /ukunatʰa/ | ukusela /ukusela/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | kunatsa /kunatsa/ | ukusela /ukusɛla/ | ku nwa /ku nwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Một | nye /ɲe/ | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | kunye /kuɲe/ | inye /iɲɛ/ | rin'we /riŋwe/ | nyinwi /ɲiŋʷi/ |
| Hai | kubili /kubili/ | kubili /kubili/ | kubili /kuˈɓili/ | kubili /kubiːli/ | mbini /mbiːni/ | mbirhi /mbiri/ | peli /peli/ |
| Xin chào | salibonani /saliɓonani/ | lotjhani /lotʃʰani/ | sawubona /sawuɓona/ | sawubona /sawuɓona/ | molo /molo/ | avuxeni /avuʃeni/ | eni sha /ɛni ʃa/ |
| Cảm ơn | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyathokoza /ŋijatʰokoza/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | enkosi /ɛnkosi/ | inkomu /iŋkomu/ | nitumezi /nitumezi/ |
| Tốt | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | lungile /luŋɡilɛ/ | kahle /kaɬe/ | nde /nde/ |
| Chim cu cu | inkanku /iⁿˈkaŋku/ | — | uphezukomkhono /upʰɛzukomˈkʰono/ | phezukwemkhono /pʰɛzukwɛmˈkʰono/ | uphezukomkhono /upʰɛzukomˈkʰono/ | ngwafalantala /ŋʷafalanˈtala/ | — |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.