Frühneuhochdeutsch (Luthers Sprache)
Ранньонововерхньонімецька (доби Лютера)
Indo-European (Germanic, West, Frühneuhochdeutsch / Early New High German) · історичний / прихований різновид
Early New High German (Frühneuhochdeutsch, ENHG, c. 1350-1650) is the German of the Reformation: Luther's Bible (1522 NT, 1534 complete, 1545 final), Hans Sachs's plays, the Volksbücher tradition. Luther's East Central German (ostmitteldeutsch) Saxon chancery prose became the basis on which Modern Standard German (Hochdeutsch) was standardized in the following centuries. Distinct from Middle High German (gmh, 1050-1350) by the New High German Diphthongization (MHG mîn → ENHG mein "my", MHG hûs → ENHG haus "house", MHG iuwer → ENHG euer "your"). Distinct from Modern German (de) by archaic Fraktur-era spellings (Hauß for Haus, Danck for Dank, Hertz for Herz, Bawm for Baum) and pre-standard regional variation. The pedagogical canon taught in German Liceum classes for reading Luther, the Reformation pamphlet tradition, and ENHG literary corpus. Anchored at Wittenberg — Luther's home, site of the 95 Theses (1517), and center of Reformation print culture.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Ранньонововерхньонімецька (доби Лютера)
Вода
Wasser
/ˈvasːər/
Вогонь
Fewr
/foɪ̯r/
Сонце
Sonne
/ˈzɔnə/
Місяць
Mond
/moːnt/
Мати
Mutter
/ˈmʊtər/
Батько
Vater
/ˈfaːtər/
Їсти
essen
/ˈɛsːən/
Пити
trincken
/ˈtrɪŋkən/
Любов
Liebe
/ˈliːbə/
Серце
Hertz
/hɛrt͡s/
Дерево
Bawm
/baʊm/
Дім
Hauß
/haʊs/
Собака
Hund
/hʊnt/
Кішка
Katze
/ˈkat͡sə/
Рука
Handt
/hant/
Око
Aug
/aʊk/
Привіт
Gott zum Gruß
/ɡɔt t͡sʊm ɡruːs/
Дякую
Danck
/daŋk/
Один
eyn
/aɪ̯n/
Добрий
gut
/ɡuːt/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Indo-European (Germanic, West, Frühneuhochdeutsch / Early New High German)
| Значення | Ранньонововерхньонімецька (доби Лютера) | Німецька | Німецька (австрійська) | Пенсильванська німецька | Середньоверхньонімецька | Східнофранконська | Кельнський |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | Wasser /ˈvasːər/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasər/ | wazzer /ˈwatser/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /vasɐ/ |
| Вогонь | Fewr /foɪ̯r/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Feier /faɪər/ | viur /viur/ | Feier /faɪɐ/ | Füer /fyːɐ/ |
| Сонце | Sonne /ˈzɔnə/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /sɔnə/ | Sunn /sʊn/ | sunne /ˈzunːə/ | Sunn /sʊn/ | Sonn /zɔn/ |
| Місяць | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mund /mʊnt/ | mâne /ˈmaːnə/ | Maa /maː/ | Mond /moːnt/ |
| Мати | Mutter /ˈmʊtər/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mudder /mʊdər/ | muoter /ˈmuoːtər/ | Mudder /mʊdɐ/ | Moder /moːdɐ/ |
| Батько | Vater /ˈfaːtər/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /fɑːtɐ/ | Daadi /daːdi/ | vater /ˈfatər/ | Vadder /fadɐ/ | Vatter /fatɐ/ |
| Їсти | essen /ˈɛsːən/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | esse /ɛsə/ | ezzen /ˈetsən/ | esse /ɛsə/ | esse /ɛsə/ |
| Пити | trincken /ˈtrɪŋkən/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkŋ/ | drinke /dɾɪŋkə/ | trinken /ˈtrinkən/ | trinke /trɪŋkə/ | drinke /dʁɪŋkə/ |
| Любов | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | liewe /liːvə/ | minne /ˈminːə/ | Liebe /liːbə/ | Leev /leːf/ |
| Серце | Hertz /hɛrt͡s/ | Herz /hɛʁt͡s/ | Herz /hɛɐt͡s/ | Hatz /hats/ | herze /ˈhertsə/ | Herz /hɛrts/ | Hätz /hɛts/ |
| Дерево | Bawm /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baːm/ | Baam /baːm/ | boum /boum/ | Bauma /baʊmaː/ | Boum /baʊm/ |
| Дім | Hauß /haʊs/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | hûs /huːs/ | Haus /haʊs/ | Huus /huːs/ |
| Собака | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | hunt /hunt/ | Hund /hʊnt/ | Hongk /hoŋk/ |
| Кішка | Katze /ˈkat͡sə/ | Katze /kat͡sə/ | Katze /kɑt͡sə/ | Katz /kats/ | katze /ˈkatsə/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ |
| Рука | Handt /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | hant /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ |
| Око | Aug /aʊk/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aːɡə/ | Aag /aːk/ | ouge /ˈouɡə/ | Aach /aːx/ | Auch /aʊx/ |
| Привіт | Gott zum Gruß /ɡɔt t͡sʊm ɡruːs/ | Hallo /haloː/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Hallo /haloː/ | gegrüezet /ɡəˈɡryːətsət/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Tach /tax/ |
| Дякую | Danck /daŋk/ | Danke /daŋkə/ | Danke /daŋkə/ | Denki /dɛŋki/ | danc /daŋk/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ |
| Один | eyn /aɪ̯n/ | eins /aɪ̯ns/ | oans /ɑːns/ | eens /eːns/ | ein /ein/ | ans /ans/ | ein /aɪn/ |
| Добрий | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | guot /ɡuoːt/ | guad /ɡuə̯d/ | joot /joːt/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.