ꨌꩌ
Східночамська
Австронезійська (малайсько-полінезійський, чамський)
Східночамська, або фанранзька чамська (ISO 639-3: cjm), — чамська австронезійська мова, поширена переважно в провінціях Ніньтхуан і Біньтхуан на півдні Центрального В’єтнаму. Вона відрізняється від західночамської (cja), осередок якої в Камбоджі; серед її мовців є громади ахієр, або баламон, авал, або бані, а також прихильники інших релігій. Традиційна абугіда акхар-трах, що походить від південноіндійського письма брахмі, використовується в рукописах і громадському навчанні; латинська транскрипція трапляється в лінгвістичній та освітній роботі. Тривалий контакт із в’єтнамською перебудував структуру слів і створив фонаційні, або регістрові, протиставлення; деякі аналізи говорять про початкову тональність, тому категоричне визначення «нетональна» надто спрощене. Східночамська не має загальнодержавного офіційного статусу, а міжпоколінне передавання різниться, бо в’єтнамська дедалі більше домінує в школі та громадському житті.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Східночамська
Вода
ꨀꨳꨩ
/ʔiaː/
Вогонь
ꨀꨚꨶꨬ
/apuei/
Сонце
ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ
/a.ɗi.tiaʔ/
Місяць
ꨝꨪꨤꩆ
/ɓi.lan/
Зірка
ꨝꨪꨓꨭꩀ
/ɓi.tuʔ/
Мати
ꨀꨟꨰꩀ
/a.meʔ/
Батько
ꨀꨟꨲ
/a.mɨ/
Я
ꨕꨨꨵꩀ
/ɗah.laʔ/
Ти
ꨨꨲ
/hɨ/
Ім'я
ꨀꨋꩆ
/a.ŋan/
Око
ꨟꨓꨩ
/mə.taː/
Рука
ꨓꨊꨪꩆ
/ta.ŋɪn/
Серце
ꨨꨓꨰ
/ha.tai/
Любов
ꨀꨘꨪꩅ
/a.nit/
Дерево
ꨆꨢꨮꨭ
/ka.jauː/
Дім
ꨧꩃ
/saːŋ/
Собака
ꨀꨧꨮꨭ
/ʔa.saʊ/
Кішка
ꨟꨢꨥ
/mɨ.jaw/
Їсти
ꨨꨶꩀ
/hʊaʔ/
Пити
ꨟꨑꨭꩌ
/mɨ.ɲum/
Один
ꨧ
/saː/
Два
ꨕꨶ
/d̪ʊaː/
Привіт
ꨦꨤꩌ
/sa.lam/
Дякую
ꨙꨶ ꨜꨲꩊ
/ɗua pʰuəl/
Добрий
ꨧꨳꩌ
/siam/
Джерела
- Ethnologue: cjm
- Thurgood (1999) From Ancient Cham to Modern Dialects
- Brunelle (2009) Tone perception in Eastern Cham
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Malayo-Polynesian, Chamic)
| Значення | Східночамська | Західночамська | Давньочамська | Мінангкабау | Ібан | Сасакська | Банджарська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ꨀꨳꨩ /ʔiaː/ | ايا /ja/ | ie /ʔiə/ | aia /aia/ | ai /ai/ | aiq /aiʔ/ | banyu /baɲu/ |
| Вогонь | ꨀꨚꨶꨬ /apuei/ | افوي /apuei/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| Сонце | ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ /a.ɗi.tiaʔ/ | أديتياء /aditiak/ | adaw /ʔadaw/ | matoari /matoaɾi/ | mata-ari /mataari/ | mataari /mataari/ | matahari /matahari/ |
| Місяць | ꨝꨪꨤꩆ /ɓi.lan/ | بيلن /bilan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Зірка | ꨝꨪꨓꨭꩀ /ɓi.tuʔ/ | فتاۛء /patɨʔ/ | bituk /bituʔ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| Мати | ꨀꨟꨰꩀ /a.meʔ/ | ماي /mai/ | amɛ /amɛ/ | amak /amaʔ/ | indai /indai/ | inaq /inaʔ/ | uma /uma/ |
| Батько | ꨀꨟꨲ /a.mɨ/ | أمآ /amaː/ | amaŋ /amaŋ/ | abak /abaʔ/ | apai /apai/ | amaq /amaʔ/ | abah /abah/ |
| Я | ꨕꨨꨵꩀ /ɗah.laʔ/ | كاو /kɔw/ | kău /kaw/ | ambo /ambo/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| Ти | ꨨꨲ /hɨ/ | هاۛ /hɨ/ | hã /haː/ | ang /aŋ/ | nuan /nuan/ | side /sidə/ | ikam /ikam/ |
| Ім'я | ꨀꨋꩆ /a.ŋan/ | أڠن /aŋan/ | angan /aŋan/ | namo /namo/ | nama /nama/ | aran /aran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Око | ꨟꨓꨩ /mə.taː/ | متا /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mate /mate/ | mata /mata/ |
| Рука | ꨓꨊꨪꩆ /ta.ŋɪn/ | تاڠين /taŋin/ | taŋin /taŋin/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | ime /ime/ | tangan /taŋan/ |
| Серце | ꨨꨓꨰ /ha.tai/ | هتاي /hatai/ | hatai /hatai/ | ati /ati/ | ati /ati/ | ate /ate/ | ati /ati/ |
| Любов | ꨀꨘꨪꩅ /a.nit/ | ڬاوه /ɡauh/ | klɛn /klɛn/ | cinto /tʃinto/ | rinduai /rinduai/ | tresne /tresne/ | sayang /sajaŋ/ |
| Дерево | ꨆꨢꨮꨭ /ka.jauː/ | كايو /kajuv/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | lolon kayu /lolon kaju/ | batang /bataŋ/ |
| Дім | ꨧꩃ /saːŋ/ | تحاڠ /tʰaŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | rumah /ɾumah/ | rumah /rumah/ | bale /bale/ | rumah /rumah/ |
| Собака | ꨀꨧꨮꨭ /ʔa.saʊ/ | أتحو /atʰuv/ | asɔ /asɔ/ | anjiang /aɲdʒiaŋ/ | ukui /ukui/ | aco /atʃo/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Кішка | ꨟꨢꨥ /mɨ.jaw/ | ميٛو /meuv/ | mɛw /mɛw/ | kuciang /kutʃiaŋ/ | mayau /majau/ | meong /meoŋ/ | pusa /pusa/ |
| Їсти | ꨨꨶꩀ /hʊaʔ/ | هواء /huak/ | bɔh /bɔh/ | makan /makan/ | makai /makai/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| Пити | ꨟꨑꨭꩌ /mɨ.ɲum/ | ماوم /maum/ | mɛnum /mɛnum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | nginem /ŋinəm/ | nginum /ŋinum/ |
| Один | ꨧ /saː/ | تحا /tʰa/ | sa /sa/ | ciek /tʃieʔ/ | satu /satu/ | esa /esa/ | asa /asa/ |
| Два | ꨕꨶ /d̪ʊaː/ | ڎوا /ɗuə/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | due /duə/ | dua /dua/ |
| Привіт | ꨦꨤꩌ /sa.lam/ | سلام /salam/ | — /—/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ |
| Дякую | ꨙꨶ ꨜꨲꩊ /ɗua pʰuəl/ | تريما كاسيه /tarima kasiʔ/ | — /—/ | tarimo kasiah /taɾimo kasiah/ | terima kasih /terima kasih/ | tampi asih /tampi asih/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| Добрий | ꨧꨳꩌ /siam/ | سيام /siam/ | siam /siam/ | rancak /ɾantʃaʔ/ | manah /manah/ | solah /solah/ | bagus /baɡus/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.