Dohkapuara
ภาษาตูยูคา
ตระกูลตูกาโน (ตะวันออก)
ภาษาตูยูคาเป็นภาษาตระกูลตูคาโนตะวันออกในแอมะซอนตะวันตกเฉียงเหนือ มีชื่อเสียงว่าเป็นตัวอย่างคลาสสิกของการบ่งบอกแหล่งข้อมูลแบบบังคับ (evidentiality) ทุกคำกริยาที่ผันต้องระบุที่มาของข้อมูลด้วยหนึ่งในห้าคำบ่งชี้ — มองเห็น ไม่ได้มองเห็น อนุมาน สันนิษฐาน และข่าวลือ — ไม่อาจแปล "จอห์นเตะฟุตบอล" ได้โดยไม่บอกพร้อมกันว่ารู้อย่างไร ผู้พูดประมาณ 800-1,000 คนแถบแม่น้ำเวาเปสชายแดนโคลอมเบีย-บราซิล
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาตูยูคา
น้ำ
oko
/oko/
ไฟ
pekãbẽ
/pekãbẽ/
ดวงอาทิตย์
—
/—/
ดวงจันทร์
—
/—/
ดาว
ñokõ
/ɲokõ/
แม่
pakó
/pakó/
พ่อ
—
/—/
ฉัน
yʉʉ
/jɨː/
คุณ
mʉʉ
/mɨː/
ชื่อ
wamé
/wamẽ/
ตา
kapea
/kapea/
มือ
—
/—/
ใจ
—
/—/
รัก
—
/—/
ต้นไม้
yukɨgɨ
/jukɨɡɨ/
บ้าน
—
/—/
หมา
diayi
/diaji/
แมว
—
/—/
กิน
—
/—/
ดื่ม
sĩdĩ
/sĩdĩ/
หนึ่ง
sika
/sika/
สอง
pʉ́aro
/pɨ́aɾo/
สวัสดี
—
/—/
ขอบคุณ
—
/—/
ดี
—
/—/
แหล่งข้อมูล
- Barnes, Janet (1984) "Evidentials in the Tuyuca verb" IJAL 50:255-271
- Aikhenvald, Alexandra Y. (2004) Evidentiality (Oxford University Press)
- Stenzel, Kristine (2007) "The semantics of serial verb constructions" Boletim do Museu Paraense Emílio Goeldi
- Glottolog: Tuyuca
- Ethnologue: tue
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Tukanoan (Eastern) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาตูยูคา | ภาษาดามิน | ภาษาเวเนติก | ภาษาม้ง-เมี่ยนดั้งเดิม | โกคูรยอ | ภาษามือนิการากัว | ภาษาทาร์เตสซอส |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | oko /oko/ | — /—/ | ouriom /ˈou.ri.om/ | *ʔuwm /ʔuwm/ | 買 /*mai/ | — /—/ | — /—/ |
| ไฟ | pekãbẽ /pekãbẽ/ | l!ii /lǃiː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดวงอาทิตย์ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดวงจันทร์ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดาว | ñokõ /ɲokõ/ | l*i /ʎ͡ʘi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| แม่ | pakó /pakó/ | — /—/ | matur /ˈma.tur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| พ่อ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ฉัน | yʉʉ /jɨː/ | n!aa /ŋ͡ʘaː/ | eχo /ˈexo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| คุณ | mʉʉ /mɨː/ | n!uu /ŋ͡ʘuː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ชื่อ | wamé /wamẽ/ | m!ii /m͡ʘiː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ตา | kapea /kapea/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| มือ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ใจ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| รัก | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ต้นไม้ | yukɨgɨ /jukɨɡɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| บ้าน | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| หมา | diayi /diaji/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| แมว | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| กิน | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดื่ม | sĩdĩ /sĩdĩ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| หนึ่ง | sika /sika/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| สอง | pʉ́aro /pɨ́aɾo/ | r!ii /ɽ͡ʘiː/ | — /—/ | *ʔwei /ʔwei/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| สวัสดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก