кърыцӀаз кьеланджи
ภาษาคริซ
Northeast Caucasian (Lezgic, Shahdagh)
Kryts (Kryz) is a Northeast Caucasian language of the Lezgic branch (Shahdagh subgroup, sister to Budukh), spoken by approximately 9,000 people in five villages of Quba Rayon in northeastern Azerbaijan (Khryz, Jek, Haput, Yergüj, Alik), with diaspora communities resettled on the Caspian lowland plains. It is typologically remarkable for its system of nine noun (gender) classes — among the largest of any Lezgic language and reflecting an archaic Proto-Lezgic state — combined with ergative-absolutive alignment, a rich set of locative cases, and class agreement triggered on the verb. Authier's (2009) Grammaire kryz, based on the Alik dialect, remains the standard reference. The language has no community orthography and is unwritten in everyday use; education is in Azerbaijani, and intergenerational transmission is weakening, with Ethnologue rating it 6b (Threatened).
พื้นที่ที่ใช้
20 คำหลักใน ภาษาคริซ
น้ำ
xed
/xed/
ไฟ
ts'a
/t͡sʼa/
ดวงอาทิตย์
vïrïğ
/vɨrɨʁ/
ดวงจันทร์
vats
/vat͡s/
แม่
dada
/dada/
พ่อ
buba
/buba/
กิน
ulkura
/ulˈkura/
ดื่ม
hatsra
/hat͡sˈra/
รัก
mukan
/muˈkan/
ใจ
rikʼ
/rikʼ/
ต้นไม้
xer
/xer/
บ้าน
xal
/xal/
หมา
xveqʼ
/χveqʼ/
แมว
—
/—/
มือ
kul
/kul/
ตา
ul
/ul/
สวัสดี
—
/—/
ขอบคุณ
—
/—/
หนึ่ง
sa
/sa/
ดี
yiğin
/jiˈʁin/
แหล่งข้อมูล
- Authier, Gilles (2009) Grammaire kryz (langue caucasique d'Azerbaïdjan, dialecte d'Alik). Peeters (Leuven), Société de Linguistique de Paris LXXXVI
- Saadiyev, Sh. M. (1972) "Kryzskij jazyk", in Jazyki narodov SSSR, vol. 4: Iberijsko-kavkazskie jazyki. Nauka, pp. 627-642
- Glottolog: Kryts
- Ethnologue: kry
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Northeast Caucasian (Lezgic, Shahdagh) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาคริซ | ภาษาบูดูค | ภาษาแอลเบเนียคอเคซัส | ภาษาคีนาลุก | ภาษารูตูล | ภาษาเลซกี | ภาษาทาบาซารัน |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | xed /xed/ | хьед /ħed/ | xe /xe/ | хьу /xu/ | хьед /ħed/ | яд /jad/ | штар /ʃtar/ |
| ไฟ | ts'a /t͡sʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | ow /oʊ/ | чIаь /tʃʼæ/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| ดวงอาทิตย์ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ | beɣ /beɣ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| ดวงจันทร์ | vats /vat͡s/ | ваз /vaz/ | ḳac̣ḳac̣ /kʼat͡sʼkʼat͡sʼ/ | вацI /vatsʼ/ | ваз /waz/ | варз /varz/ | варз /varz/ |
| แม่ | dada /dada/ | баб /bab/ | nana /nana/ | — /—/ | нин /nin/ | диде /dide/ | бай /baj/ |
| พ่อ | buba /buba/ | дада /dada/ | baba /baba/ | — /—/ | дид /did/ | буба /buba/ | дад /dad/ |
| กิน | ulkura /ulˈkura/ | ухьун /uħun/ | ows- /us/ | кьанды /qʼandæ/ | ухьун /uħun/ | тӏуьн /tʼyn/ | ипӏуб /ipʼub/ |
| ดื่ม | hatsra /hat͡sˈra/ | эджи /edʒi/ | owɣ- /uɣ/ | цуври /tsʰuvri/ | эджин /edʒin/ | хъун /qun/ | ужуб /uʒub/ |
| รัก | mukan /muˈkan/ | — /—/ | besown /besun/ | — /—/ | — /—/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ккунивал /kːunival/ |
| ใจ | rikʼ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | ükʼ /ykʼ/ | унг /uŋ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ |
| ต้นไม้ | xer /xer/ | тар /tar/ | xod /xod/ | виши /viʃæ/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ |
| บ้าน | xal /xal/ | кӏул /kʼul/ | ḳoǰ /kʼod͡ʒ/ | цIва /tsʼwa/ | хал /χal/ | кӏвал /kʼval/ | хал /xal/ |
| หมา | xveqʼ /χveqʼ/ | хвар /χʷar/ | xa /xa/ | пхра /pχra/ | хыних /χɨniχ/ | кицӏ /kitsʼ/ | хю /xy/ |
| แมว | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | кет /ket/ |
| มือ | kul /kul/ | кул /kul/ | kʼul /kʼul/ | кул /kʰul/ | хыл /χɨl/ | гъил /ʁil/ | хил /xil/ |
| ตา | ul /ul/ | ул /ul/ | pʼul /pʼul/ | пил /pʰil/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ |
| สวัสดี | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| หนึ่ง | sa /sa/ | са /sa/ | sa /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | сад /sad/ | саб /sab/ |
| ดี | yiğin /jiˈʁin/ | — /—/ | kʼačʼal /kʼat͡ʃʼal/ | ксан /ksan/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъсан /qsan/ | ужу /uʒu/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก