Taqbaylit
ภาษาคาไบล์
แอโฟร-เอเชียติก (เบอร์เบอร์, เหนือ)
หรือเรียกว่า: Kabyle, Taqbaylit
ภาษาคาไบล์ (Taqbaylit, ⵜⴰⵇⴱⴰⵢⵍⵉⵜ) เป็นหนึ่งในภาษาเบอร์เบอร์ที่มีผู้พูดมากที่สุด และเป็นภาษาเบอร์เบอร์รูปแบบที่มีการเขียนและสร้างมาตรฐานมากที่สุด มีผู้พูดราว 6 ล้านคนในเขตภูเขากาบีลีทางตอนเหนือของแอลจีเรีย (ตีซีอูซู เบฌายา บูอีรา) และในกลุ่มผู้พลัดถิ่นจำนวนมากในฝรั่งเศส ขบวนการวัฒนธรรมเบอร์เบอร์คาไบล์เป็นหัวหอกของการต่อสู้เพื่อสิทธิของภาษาทามาไซต์ในวงกว้าง รวมถึงการลุกฮือ 'ฤดูใบไม้ผลิเบอร์เบอร์' ในปี 1980 ซึ่งนำไปสู่การที่ภาษาทามาไซต์ได้รับสถานะภาษาประจำชาติในปี 2002 และได้สถานะภาษาราชการเต็มรูปแบบเคียงข้างภาษาอาหรับในปี 2016 ภาษานี้มีธรรมเนียมมุขปาฐะอันรุ่มรวย (การรวบรวมของมูลูด มัมเมรี) และมีวงการวรรณกรรมและดนตรีสมัยใหม่ที่คึกคัก รวมถึงมูลูด เฟราอูน และนักร้องอิดีร์
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาคาไบล์
น้ำ
aman
/aman/
ไฟ
times
/timəs/
ดวงอาทิตย์
iṭij
/itˤiʒ/
ดวงจันทร์
aggur
/aɡːuɾ/
ดาว
itri
/itri/
แม่
yemma
/jəmːa/
พ่อ
baba
/baba/
ฉัน
nekk
/nəkː/
คุณ
kečč
/kətʃː/
ชื่อ
isem
/isəm/
ตา
tiṭ
/titˤ/
มือ
afus
/afus/
ใจ
ul
/ul/
รัก
tayri
/tajɾi/
ต้นไม้
ttejra
/tːəʒɾa/
บ้าน
axxam
/aχːam/
หมา
aydi
/ajdi/
แมว
amcic
/amʃiʃ/
กิน
ečč
/ətʃː/
ดื่ม
sew
/səw/
หนึ่ง
yiwen
/jiwən/
สอง
sin
/sin/
สวัสดี
azul
/azul/
ขอบคุณ
tanemmirt
/tanəmːiɾt/
ดี
yelha
/jəlħa/
นกคัคคู
ṭikkuk
/tˤikˈkuk/
คอมพิวเตอร์
aselkim
/asəlkim/
แหล่งข้อมูล
- Ethnologue: kab
- Naït-Zerrad (2001) Grammaire du berbère contemporain (Kabyle)
- HCA — Haut Commissariat à l'Amazighité
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Afro-Asiatic (Berber, Northern) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาคาไบล์ | ภาษาทามาไซต์แอตลาสกลาง | ภาษาทาเชลฮิต | ภาษาทามาไซต์มาตรฐานโมร็อกโก | ภาษาชอวียา | ภาษาทาริฟิต | ทามาเชค (ทูเอเร็ก) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ |
| ไฟ | times /timəs/ | ⵜⵉⵎⵙ /times/ | ⵜⵉⵎⵙⵉ /timsi/ | ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ /timsːi/ | times /times/ | ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ | ⵜⵎⵙⵉ /təmsi/ |
| ดวงอาทิตย์ | iṭij /itˤiʒ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ittij /itːiʒ/ | ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽ /tafuk/ |
| ดวงจันทร์ | aggur /aɡːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːur/ | ayur /ajuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵓⵔ /ajor/ |
| ดาว | itri /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | itri /iθri/ | ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ | ⴰⵜⵔⵉ /atri/ |
| แม่ | yemma /jəmːa/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ima /ima/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⴰⵏⵏⴰ /anːa/ |
| พ่อ | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴰⴱⴱⴰ /abba/ |
| ฉัน | nekk /nəkː/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | ⵏⴽⴽⵉ /nəkːi/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | nec /nətʃ/ | ⵏⵜⵛ /nətʃ/ | ⵏⴽⴽ /nækː/ |
| คุณ | kečč /kətʃː/ | ⵛⴽⴽ /ʃəkː/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | cek /ʃək/ | ⵛⴽ /ʃək/ | ⴽⵢ /kæj/ |
| ชื่อ | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⵉⵙⵎ /ism/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⴻⵙⵎ /esæm/ |
| ตา | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟ /θitˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ |
| มือ | afus /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | afus /afus/ | ⴼⵓⵙ /fus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ |
| ใจ | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ |
| รัก | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajri/ | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵔⴰ /tara/ |
| ต้นไม้ | ttejra /tːəʒɾa/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /asəklu/ | aseklu /asekːlu/ | ⴰⵙⵖⴰⵔ /asʁaɾ/ | ⴰⵛⴽ /aʃək/ |
| บ้าน | axxam /aχːam/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡəmːi/ | axxam /axːam/ | ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ /θadːaɾt/ | ⴻⵀⵏ /ehən/ |
| หมา | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ |
| แมว | amcic /amʃiʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛⵛ /amutʃː/ | mucc /mutʃː/ | ⵎⵓⵛⵛ /mutʃː/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ |
| กิน | ečč /ətʃː/ | ⵛⵛ /etʃː/ | ⵛⵛ /tʃː/ | ⵛⵛ /ətʃː/ | etš /etʃ/ | ⵜⵛ /etʃ/ | ⴽⵛ /əkʃ/ |
| ดื่ม | sew /səw/ | ⵙⵡ /səw/ | ⵙⵙⵓ /sːu/ | ⵙⵓ /su/ | su /su/ | ⵙⵓ /su/ | ⵙⵓ /əsu/ |
| หนึ่ง | yiwen /jiwən/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ijj /ijː/ | ⵉⵊⵊ /ijː/ | ⵉⵢⵏ /ijən/ |
| สอง | sin /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | sen /sən/ | ⵜⵏⴰⵢⵏ /θnajən/ | ⵛⵛⵉⵏ /əʃːin/ |
| สวัสดี | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⵎⴰ ⵜⵍⵍⴰ /ma təlːa/ |
| ขอบคุณ | tanemmirt /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːirt/ | tanmirt /tanmiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ |
| ดี | yelha /jəlħa/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ighwdha /iʁʷða/ | ⵛⵏⵎⵓ /ʃenmu/ | ⵉⵀⵓⵙⵙⵏ /ihosːən/ |
| นกคัคคู | ṭikkuk /tˤikˈkuk/ | — | — | — | — | — | — |
| คอมพิวเตอร์ | aselkim /asəlkim/ | — | — | ⴰⵎⵙⵙⵓⴷⵙ /amsːuds/ | — | — | — |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก