文言文(粵音)
Kichina cha Kale (usomaji wa Kikantoni)
Kichina (Kiyue, usomaji wa kimafunzo wa Kikantoni wa Kichina cha Kifasihi) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kichina cha Kikale cha darasani chenye usomaji wa kifundishaji wa Kikantoni (文言文 粵音 wén yán wén Jyutping: man4 jin4 man4 jyut6 jam1) ni usomaji sanifu wa Kikantoni wa Kichina cha Kifasihi (文言文) kama kinavyofundishwa Hong Kong, Macau, na shule za Kichina za nje zinazotumia Kikantoni kufundishia. Hutofautiana na: (1) zh_han / zh_tang (matamshi yaliyojengwa upya ya Kichina cha Kale/cha Kati yanayotumika kwa utafiti wa kihistoria-kiisimu, si kwa ufundishaji); (2) zh_song (matamshi ya kishule ya Kimandarini ya Kichina cha Kikale, licha ya jina "Song"); (3) ja_kanbun (uwasilishaji wa Kijapani kwa kun-yomi); na (4) usomaji wa Kivietinamu hán văn au Kikorea hanmun. Usomaji wa Kikantoni 文言 ni mapokeo kanuni ya usomaji wa kifundishaji wa Kisiniti nje ya Kimandarini, na huhifadhi tofauti nyingi zaidi za kifonolojia zilizotoka kwa Kichina cha Kati kuliko Kimandarini: seti kamili ya toni sita zinazoakisi kategoria za toni za Kichina cha Kati, miishio ya vizuizi iliyobakizwa -k/-t/-p (iliyopotea katika Kimandarini), nazali -m (iliyoungana na -n katika Kimandarini). Hutumika kusoma ushairi wa kikale (Tang shi, Song ci), maandiko ya Kikonfusio (四書五經), na nathari ya Tang (古文) katika mtaala wa 中國語文 wa shule za sekondari Hong Kong.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kichina cha Kale (usomaji wa Kikantoni)
Maji
水
/sɵy˧˥/
Moto
火
/fɔ˧˥/
Jua
日
/jɐt˨/
Mwezi
月
/jyt˨/
Nyota
星
/sɪŋ˥/
Mama
母
/mou˩˧/
Baba
父
/fu˨/
Mimi
我
/ŋɔ˩˧/
Wewe
汝
/jyː˩˧/
Jina
名
/mɪŋ˨˩/
Jicho
目
/mʊk˨/
Mkono
手
/sɐu˧˥/
Moyo
心
/sɐm˥/
Upendo
愛
/ɔi˧/
Mti
木
/mʊk˨/
Nyumba
屋
/ʊk˥/
Mbwa
犬
/hyn˧˥/
Paka
貓
/mau˥/
Kula
食
/sɪk˨/
Kunywa
飲
/jɐm˧˥/
Moja
一
/jɐt˥/
Mbili
二
/jiː˨/
Habari
萬福
/man˨ fʊk˥/
Asante
謝
/tsɛ˨/
Nzuri
善
/sin˨/
Kompyuta
算盤
/syːn˧pʰuːn˨˩/
Sushi
鮓
/tsaː˧˥/
Vyanzo
- Bauer & Benedict (1997) Modern Cantonese Phonology
- Matthews & Yip (2011) Cantonese: A Comprehensive Grammar
- Hong Kong Examinations and Assessment Authority — Chinese Language curriculum
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sinitic (Yue, Cantonese pedagogical reading of Literary Chinese) zinazohusiana
| Maana | Kichina cha Kale (usomaji wa Kikantoni) | Kiyue cha Zhongshan | Kiyue cha Dongguan | Kikantoni | Kiyue cha Gaozhou | Kibaihua cha Nanning | Pinghua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /sɵy˧˥/ | 水 /sɵy˧˥/ | 水 /sui˧˥/ | 水 /sɵy˧˥/ | 水 /sɵi˧˥/ | 水 /ɬɵy˧˥/ | 水 /ɬui˦˨/ |
| Moto | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fɔː˧˥/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fu˦˨/ |
| Jua | 日 /jɐt˨/ | 日頭 /jɐt˨tʰɐu˨˩/ | 日头 /jɐt˨tʰɐu˨˩/ | 太陽 /tʰaːi˧jœːŋ˨˩/ | 日头 /jɐt˨tʰɐu˧˧/ | 日头 /jɐt˨tʰɐu˨˩/ | 日头 /ŋit˨tʰɐu˦˦/ |
| Mwezi | 月 /jyt˨/ | 月光 /jyt˨ kwɔŋ˥˧/ | 月光 /jyt˨kʷɔŋ˥˥/ | 月光 /jyːt˨ kʷɔːŋ˥/ | 月光 /jyt˨kwɔŋ˥˥/ | 月光 /ŋyt˨kʷɔŋ˥˥/ | 月光 /ŋyt˨kwɔŋ˦˦/ |
| Nyota | 星 /sɪŋ˥/ | 星 /sɪŋ˥/ | 星 /sɛŋ˥/ | 星 /sɪŋ˥/ | 星 /sɛŋ˥/ | 星 /ɬɪŋ˥/ | 星 /ɬɪŋ˥/ |
| Mama | 母 /mou˩˧/ | 老母 /lou˩˧mou˩˧/ | 阿妈 /a˧˧ma˥˥/ | 媽媽 /maː˥maː˥/ | 妈妈 /maː˥˥maː˥˥/ | 老妈 /lau˧˩ma˥˥/ | 阿妈 /a˦˦ma˦˦/ |
| Baba | 父 /fu˨/ | 老豆 /lou˩˧tɐu˨/ | 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ | 爸爸 /paː˨˩paː˥/ | 爸爸 /paː˨˩paː˨˩/ | 老窦 /lau˧˩tɐu˨˨/ | 阿爸 /a˦˦pa˦˦/ |
| Mimi | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋo˨˩/ |
| Wewe | 汝 /jyː˩˧/ | 你 /nei˩˧/ | 你 /nei˩˧/ | 你 /nei˩˧/ | 你 /ni˩˧/ | 你 /nei˩˧/ | 你 /ni˨˦/ |
| Jina | 名 /mɪŋ˨˩/ | 名 /mɛŋ˧˥/ | 名 /mɛŋ˩/ | 名 /mɛːŋ˧˥/ | 名 /mɛŋ˩˧/ | 名 /meŋ˨˩/ | 名 /mɛŋ˨˩/ |
| Jicho | 目 /mʊk˨/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋɐn˦˨/ |
| Mkono | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /ɬɐu˧˥/ | 手 /sɐu˦˨/ |
| Moyo | 心 /sɐm˥/ | 心 /sɐm˥˧/ | 心 /sɐm˥˥/ | 心 /sɐm˥/ | 心 /sɐm˥˥/ | 心 /ɬɐm˥˥/ | 心 /sɐm˦˦/ |
| Upendo | 愛 /ɔi˧/ | 愛 /ɔi˧/ | 爱 /ɔi˧˧/ | 愛 /ɔːi˧/ | 爱 /ɔi˧˧/ | 爱 /ŋɔi˧˧/ | 爱 /ɔi˦˦/ |
| Mti | 木 /mʊk˨/ | 樹 /syː˨/ | 树 /syː˨/ | 樹 /syː˨/ | 树 /sy˨˨/ | 树 /ɬɵy˨/ | 树 /sy˦˦/ |
| Nyumba | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ʊk˥˥/ | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ɔk˨/ |
| Mbwa | 犬 /hyn˧˥/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˦˨/ |
| Paka | 貓 /mau˥/ | 貓 /maːu˥˧/ | 猫 /maːu˥˥/ | 貓 /maːu˥/ | 猫 /maːu˥˥/ | 猫 /meu˥˥/ | 猫 /mau˦˦/ |
| Kula | 食 /sɪk˨/ | 食 /sɪk˨/ | 食 /sɪk˨/ | 食 /sɪk˨/ | 食 /sɪk˨˨/ | 食 /ɬɪk˨/ | 食 /sɐk˨/ |
| Kunywa | 飲 /jɐm˧˥/ | 飲 /jɐm˧˥/ | 饮 /jɐm˧˥/ | 飲 /jɐm˧˥/ | 饮 /jɐm˧˥/ | 饮 /jɐm˧˥/ | 饮 /ʔɐm˦˨/ |
| Moja | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˥˥/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˨/ |
| Mbili | 二 /jiː˨/ | 二 /ji˨/ | 二 /ji˨/ | 二 /ji˨/ | 二 /ji˨/ | 二 /ji˨/ | 二 /ɲi˨/ |
| Habari | 萬福 /man˨ fʊk˥/ | 你好 /nei˩˧ hou˧˥/ | 你好 /nei˩˧hou˧˥/ | 你好 /neːi˩˧hou˧˥/ | 你好 /nei˩˧hou˧˥/ | 你好 /nei˩˧hou˧˥/ | 你好 /nei˦˨hou˦˨/ |
| Asante | 謝 /tsɛ˨/ | 多謝 /tɔ˥˧ tsɛː˨/ | 多谢 /tɔː˥˥tsɛː˨/ | 多謝 /tɔː˥tsɛː˨/ | 多谢 /tɔ˥˥tsɛ˨˨/ | 多谢 /tɔ˥˥tse˨/ | 多谢 /tɔ˦˦tsɛ˦˦/ |
| Nzuri | 善 /sin˨/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˦˨/ |
| Kompyuta | 算盤 /syːn˧pʰuːn˨˩/ | — | — | 電腦 /tiːn˨ nou̯˩˧/ | — | 电脑 /tin˨˨nou˨˦/ | — |
| Sushi | 鮓 /tsaː˧˥/ | — | — | 壽司 /sɐu̯˨ siː˥/ | — | 寿司 /sɐu˨˨siː˥˥/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.