Dohkapuara
Kituyuca
familia ya Kitukano (mashariki)
Kituyuka ni lugha ya familia ya Tukano ya mashariki katika kaskazini-magharibi mwa Amazoni, mfano wa kitabu cha vidokezo vya lazima vya chanzo cha taarifa (evidentiality). Kila kitenzi cha umbo timilifu lazima kibainishe chanzo cha taarifa cha msemaji kwa mojawapo ya viashiria vitano — cha kuona, kisicho cha kuona, cha kuhitimisha, cha kudhaniwa na cha kuripotiwa — hivyo "John alicheza mpira wa miguu" hakitafsiriwi bila kuwasilisha pia JINSI msemaji ajuavyo. Wasemaji takriban 800-1,000 kandokando ya mto Vaupés mpakani mwa Kolombia-Brazili.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kituyuca
Maji
oko
/oko/
Moto
pekãbẽ
/pekãbẽ/
Jua
—
/—/
Mwezi
—
/—/
Nyota
ñokõ
/ɲokõ/
Mama
pakó
/pakó/
Baba
—
/—/
Mimi
yʉʉ
/jɨː/
Wewe
mʉʉ
/mɨː/
Jina
wamé
/wamẽ/
Jicho
kapea
/kapea/
Mkono
—
/—/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
yukɨgɨ
/jukɨɡɨ/
Nyumba
—
/—/
Mbwa
diayi
/diaji/
Paka
—
/—/
Kula
—
/—/
Kunywa
sĩdĩ
/sĩdĩ/
Moja
sika
/sika/
Mbili
pʉ́aro
/pɨ́aɾo/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Vyanzo
- Barnes, Janet (1984) "Evidentials in the Tuyuca verb" IJAL 50:255-271
- Aikhenvald, Alexandra Y. (2004) Evidentiality (Oxford University Press)
- Stenzel, Kristine (2007) "The semantics of serial verb constructions" Boletim do Museu Paraense Emílio Goeldi
- Glottolog: Tuyuca
- Ethnologue: tue
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Tukanoan (Eastern) zinazohusiana
| Maana | Kituyuca | Kidamin | Kiveneti | Prohmong-Mien | Kigoguryeo | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | oko /oko/ | — /—/ | ouriom /ˈou.ri.om/ | *ʔuwm /ʔuwm/ | 買 /*mai/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | pekãbẽ /pekãbẽ/ | l!ii /lǃiː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | ñokõ /ɲokõ/ | l*i /ʎ͡ʘi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mama | pakó /pakó/ | — /—/ | matur /ˈma.tur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mimi | yʉʉ /jɨː/ | n!aa /ŋ͡ʘaː/ | eχo /ˈexo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | mʉʉ /mɨː/ | n!uu /ŋ͡ʘuː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | wamé /wamẽ/ | m!ii /m͡ʘiː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jicho | kapea /kapea/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | yukɨgɨ /jukɨɡɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | diayi /diaji/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | sĩdĩ /sĩdĩ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | sika /sika/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | pʉ́aro /pɨ́aɾo/ | r!ii /ɽ͡ʘiː/ | — /—/ | *ʔwei /ʔwei/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.