婁底湘語
Kixiang (Loudi)
Kichina-Kitibeti (Kichina, Xiang — 娄邵片)
Kixiang cha Loudi ni aina ya Kixiang cha Kale (老湘语) cha kundi la Lou–Shao (娄邵片), kinachozungumzwa Loudi, katikati ya Hunan. Kama lahaja ya kihafidhina ya Kixiang cha Kale, kinahifadhi konsonanti za mwanzo za kizuizi zenye sauti za Kichina cha Kati (mf. 地 /di¹¹/, 頭 /di̯ɤ¹³/) ambazo lahaja nyingi za Kisiniti zimepoteza, na toni ya kuingia ya kihistoria (入声) imeungana na kutoweka, ikiacha toni tano (yin-ping 44, yang-ping 13, shang 42, yin-qu 35, yang-qu 11). Sifa ya kuvutia ni kwamba maneno fulani yenye konsonanti ya mwanzo ya lai ya Kichina cha Kati (來母) huonekana na konsonanti ya mwanzo ya nazali n- — mf. 龍 'joka' ni /nɤŋ¹³/. Usomaji hapa unafuata data za Loudi za Wiktionary (Module:hsn-pron-Loudi), zenyewe zikitegemea utafiti wa nyanjani 颜清徽·刘丽华《娄底方言研究》; herufi 40 kati ya 59 za msingi za HanMap zimethibitishwa katika chanzo hicho.
Inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Kixiang (Loudi)
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | i¹³ | /i˩˧/ | |
| 二 | two | eu¹¹ | /ɤ˩˩/ | |
| 三 | three | sann⁴⁴ | /sã̠˦˦/ | |
| 四 | four | sr³⁵ | /sz̩˧˥/ | |
| 五 | five | u⁴² | /u˦˨/ | |
| 六 | six | lu³⁵ | /lɤu̯˧˥/ | |
| 七 | seven | ci¹³ | /tsʰi˩˧/ | |
| 八 | eight | ba¹³ | /pa̠˩˧/ | |
| 九 | nine | jiou⁴² | /tɕi̯ʊ˦˨/ | |
| 十 | ten | xi³⁵ | /ɕi˧˥/ | |
| 日 | sun | ni³⁵ / i³⁵ | /ni˧˥ / i˧˥/ | |
| 月 | moon | ue³⁵ | /u̯e̞˧˥/ | |
| 山 | mountain | sann⁴⁴ | /sã̠˦˦/ | |
| 水 | water | xy⁴² | /ɕy˦˨/ | |
| 火 | fire | hou⁴² | /xʊ˦˨/ | |
| 木 | tree | mou³⁵ | /mʊ˧˥/ | |
| 土 | soil | tu⁴² | /tʰɤu̯˦˨/ | |
| 天 | sky | tinn⁴⁴ | /tʰĩ˦˦/ | |
| 地 | ground | ddi¹¹ | /di˩˩/ | |
| 龍 | dragon | neng¹³ | /nɤŋ˩˧/ | |
| 馬 | horse | mo⁴² | /mɔ˦˨/ | |
| 魚 | fish | y¹³ | /y˩˧/ | |
| 牛 | ox | niou¹³ | /ni̯ʊ˩˧/ | |
| 羊 | sheep | iong¹³ | /i̯ɔŋ˩˧/ | |
| 貓 | cat | meu⁴⁴ | /mɤ˦˦/ | |
| 人 | person | nin¹³ | /nin˩˧/ | |
| 手 | hand | xiou⁴² | /ɕi̯ʊ˦˨/ | |
| 耳 | ear | eu⁴² | /ɤ˦˨/ | |
| 口 | mouth | keu⁴² | /kʰɤ˦˨/ | |
| 頭 | head | ddieu¹³ | /di̯ɤ˩˧/ | |
| 心 | heart | sin⁴⁴ | /sin˦˦/ | |
| 血 | blood | xye¹³ | /ɕy̯e̞˩˧/ | |
| 左 | left | zou⁴² | /tsʊ˦˨/ | |
| 右 | right | iou¹¹ | /i̯ʊ˩˩/ | |
| 西 | west | si⁴⁴ | /si˦˦/ | |
| 南 | south | nann¹³ | /nã̠˩˧/ | |
| 北 | north | be¹³ | /pe̞˩˧/ | |
| 来 | come | le¹³ | /le̞˩˧/ | |
| 去 | leave | qi³⁵ / qy³⁵ | /tɕʰi˧˥ / tɕʰy˧˥/ | |
| 聞 | hear | un¹³ | /un˩˧/ |
Vyanzo
- 娄底方言读音 from English Wiktionary Module:hsn-pron-Loudi, based on 颜清徽、刘丽华《娄底方言研究》(1994); 40 of 59 core HanMap characters attested
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Sinitic, Xiang — 娄邵片) zinazohusiana
| Herufi | Kixiang (Loudi) | Kimandarini cha Wuhan | Kixiang (Hengyang) | Kixiang | Kimandarini cha Lanyin | Old Xiang (Shuangfeng) | Kichina Hui (Wuyuan) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | i¹³ /i˩˧/ | yi²¹³ /i˨˩˧/ | i²⁴ /i˨˦/ | i²⁴ /i˨˦/ | yi¹³ /i˩˧/ | i /i˨˦/ | ie⁵⁵ /iɛʔ˥˥/ |
| 二 | eu¹¹ /ɤ˩˩/ | er³⁵ /ɚ˧˥/ | er²¹ /ɚ˨˩/ | er²¹ /ɚ˨˩/ | er¹³ /ɚ˩˧/ | er /ɚ˨˩/ | n²² /n̩˨˨/ |
| 三 | sann⁴⁴ /sã̠˦˦/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | san³³ /san˧˧/ | san³³ /san˧˧/ | san³¹ /sã˧˩/ | san /san˧˧/ | se³³ /sɛ˧˧/ |
| 四 | sr³⁵ /sz̩˧˥/ | si³⁵ /sɿ˧˥/ | si⁴⁵ /sɿ˦˥/ | si⁴⁵ /sɿ˦˥/ | si¹³ /sɿ˩˧/ | si /sɿ˦˥/ | si³⁵ /sɿ˧˥/ |
| 五 | u⁴² /u˦˨/ | wu⁴² /u˦˨/ | u⁴¹ /u˦˩/ | u⁴¹ /u˦˩/ | wu⁴⁴² /u˦˦˨/ | u /u˦˩/ | ng²¹ /ŋ̩˨˩/ |
| 六 | lu³⁵ /lɤu̯˧˥/ | nou²¹³ /nəu˨˩˧/ | leu²⁴ /ləu˨˦/ | leu²⁴ /ləu˨˦/ | liu¹³ /liou˩˧/ | leu /ləu˨˦/ | lu²¹ /lu˨˩/ |
| 七 | ci¹³ /tsʰi˩˧/ | qi²¹³ /tɕʰi˨˩˧/ | qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ | qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ | qi¹³ /tɕʰi˩˧/ | qi /tɕʰi˨˦/ | tshi⁵⁵ /tsʰiɪʔ˥˥/ |
| 八 | ba¹³ /pa̠˩˧/ | ba²¹³ /pa˨˩˧/ | pa²⁴ /pa˨˦/ | pa²⁴ /pa˨˦/ | ba¹³ /pa˩˧/ | pa /pa˨˦/ | pa⁵⁵ /paʔ˥˥/ |
| 九 | jiou⁴² /tɕi̯ʊ˦˨/ | jiu⁴² /tɕiəu˦˨/ | jieu⁴¹ /tɕiəu˦˩/ | jieu⁴¹ /tɕiəu˦˩/ | jiu⁴⁴² /tɕiou˦˦˨/ | jieu /tɕiəu˦˩/ | tçiu³⁵ /tɕiu˧˥/ |
| 十 | xi³⁵ /ɕi˧˥/ | si²¹³ /sɿ˨˩˧/ | si²⁴ /sɿ˨˦/ | si²⁴ /sɿ˨˦/ | shi⁵³ /ʂʅ˥˧/ | zhi /ʑɿ˨˦/ | sii²¹ /siɪʔ˨˩/ |
| 日 | ni³⁵ / i³⁵ /ni˧˥ / i˧˥/ | ni²¹³ /ȵi˨˩˧/ | nyi²⁴ /ɲi˨˦/ | nyi²⁴ /ɲi˨˦/ | ri¹³ /ʐɿ˩˧/ | nyi /ɲi˨˦/ | ngi⁵⁵ /ŋiʔ˥˥/ |
| 月 | ue³⁵ /u̯e̞˧˥/ | yue²¹³ /ye˨˩˧/ | ye²⁴ /ye˨˦/ | ye²⁴ /ye˨˦/ | yue¹³ /ye˩˧/ | ye /ye˨˦/ | ngie⁵⁵ /ŋiɛʔ˥˥/ |
| 山 | sann⁴⁴ /sã̠˦˦/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | san³³ /san˧˧/ | san³³ /san˧˧/ | shan³¹ /sæ̃˧˩/ | san /san˧˧/ | san³³ /san˧˧/ |
| 水 | xy⁴² /ɕy˦˨/ | suei⁴² /suei˦˨/ | xyei⁴¹ /ɕyei˦˩/ | xyei⁴¹ /ɕyei˦˩/ | fei⁴⁴² /fei˦˦˨/ | xyei /ɕyei˦˩/ | shyi⁴² /ɕyi˦˨/ |
| 火 | hou⁴² /xʊ˦˨/ | huo⁴² /xo˦˨/ | xo⁴¹ /xo˦˩/ | xo⁴¹ /xo˦˩/ | huo⁴⁴² /xuə˦˦˨/ | xo /xo˦˩/ | huo⁴² /xuo˦˨/ |
| 木 | mou³⁵ /mʊ˧˥/ | mu²¹³ /mu˨˩˧/ | mu²⁴ /mu˨˦/ | mu²⁴ /mu˨˦/ | mu¹³ /mu˩˧/ | mu /mu˨˦/ | mu⁵⁵ /muʔ˥˥/ |
| 土 | tu⁴² /tʰɤu̯˦˨/ | tou⁴² /tʰou˦˨/ | thu⁴¹ /tʰu˦˩/ | thu⁴¹ /tʰu˦˩/ | tu⁴⁴² /tʰu˦˦˨/ | thu /tʰu˦˩/ | thu³⁵ /tʰu˧˥/ |
| 天 | tinn⁴⁴ /tʰĩ˦˦/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | thien³³ /tʰiẽ˧˧/ | thien³³ /tʰiẽ˧˧/ | tian³¹ /tʰĩ˧˩/ | thien /tʰiẽ˧˧/ | thien³³ /tʰiɛn˧˧/ |
| 地 | ddi¹¹ /di˩˩/ | di³⁵ /ti˧˥/ | ti²¹ /ti˨˩/ | ti²¹ /ti˨˩/ | di¹³ /ti˩˧/ | di /di˨˩/ | ti²² /ti˨˨/ |
| 龍 | neng¹³ /nɤŋ˩˧/ | nong²¹³ /noŋ˨˩˧/ | len¹³ /lən˩˧/ | len¹³ /lən˩˧/ | long⁵³ /luŋ˥˧/ | len /lən˩˧/ | lyng³¹ /lyŋ˧˩/ |
| 馬 | mo⁴² /mɔ˦˨/ | ma⁴² /ma˦˨/ | ma⁴¹ /ma˦˩/ | ma⁴¹ /ma˦˩/ | ma⁴⁴² /ma˦˦˨/ | ma /ma˦˩/ | ma⁴² /ma˦˨/ |
| 魚 | y¹³ /y˩˧/ | yu²¹³ /y˨˩˧/ | y¹³ /y˩˧/ | y¹³ /y˩˧/ | yu⁵³ /y˥˧/ | ngy /ŋy˩˧/ | y²¹³ /y˨˩˧/ |
| 牛 | niou¹³ /ni̯ʊ˩˧/ | niu²¹³ /niəu˨˩˧/ | nyiou¹³ /ɲiou˩˧/ | nyiou¹³ /ɲiou˩˧/ | niu⁵³ /niou˥˧/ | nyiou /ɲiou˩˧/ | ngiu¹³ /ŋiu˩˧/ |
| 羊 | iong¹³ /i̯ɔŋ˩˧/ | yang²¹³ /iaŋ˨˩˧/ | ian¹³ /ian˩˧/ | ian¹³ /ian˩˧/ | yang⁵³ /iaŋ˥˧/ | ian /ian˩˧/ | iong¹³ /iɔŋ˩˧/ |
| 貓 | meu⁴⁴ /mɤ˦˦/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | mau³³ /mau˧˧/ | mau³³ /mau˧˧/ | mao³¹ /mau˧˩/ | mau /mau˧˧/ | mau⁵⁵ /mau˥˥/ |
| 人 | nin¹³ /nin˩˧/ | nen²¹³ /nən˨˩˧/ | in¹³ /in˩˧/ | in¹³ /in˩˧/ | ren⁵³ /ʐəŋ˥˧/ | nyin /ɲin˩˧/ | ren²¹³ /ʐən˨˩˧/ |
| 手 | xiou⁴² /ɕi̯ʊ˦˨/ | sou⁴² /səu˦˨/ | xieu⁴¹ /ɕiəu˦˩/ | xieu⁴¹ /ɕiəu˦˩/ | fou⁴⁴² /fou˦˦˨/ | xieu /ɕiəu˦˩/ | shiu³⁵ /ɕiu˧˥/ |
| 耳 | eu⁴² /ɤ˦˨/ | er⁴² /ɚ˦˨/ | ng⁴¹ /ŋ̩˦˩/ | ng⁴¹ /ŋ̩˦˩/ | er⁴⁴² /ɚ˦˦˨/ | ng /ŋ̩˦˩/ | er⁴² /ɚ˦˨/ |
| 口 | keu⁴² /kʰɤ˦˨/ | kou⁴² /kʰəu˦˨/ | khou⁴¹ /kʰəu˦˩/ | khou⁴¹ /kʰəu˦˩/ | kou⁴⁴² /kʰou˦˦˨/ | khou /kʰəu˦˩/ | khou⁴² /kʰəu˦˨/ |
| 頭 | ddieu¹³ /di̯ɤ˩˧/ | tou²¹³ /tʰəu˨˩˧/ | deu¹³ /dəu˩˧/ | deu¹³ /dəu˩˧/ | tou⁵³ /tʰəu˥˧/ | deu /dəu˩˧/ | deu²¹³ /dɤɯ˨˩˧/ |
| 心 | sin⁴⁴ /sin˦˦/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | sin³³ /sin˧˧/ | sin³³ /sin˧˧/ | xin³¹ /ɕiŋ˧˩/ | sin /sin˧˧/ | shin³³ /ɕin˧˧/ |
| 血 | xye¹³ /ɕy̯e̞˩˧/ | xue²¹³ /ɕye˨˩˧/ | xye²⁴ /ɕye˨˦/ | xye²⁴ /ɕye˨˦/ | xue¹³ /ɕyə˩˧/ | xye /ɕye˨˦/ | shie⁵⁵ /ɕiɛʔ˥˥/ |
| 左 | zou⁴² /tsʊ˦˨/ | zuo⁴² /tso˦˨/ | zo⁴¹ /tso˦˩/ | zo⁴¹ /tso˦˩/ | zuo⁴⁴² /tsuo˦˦˨/ | zo /tso˦˩/ | zo⁴² /tso˦˨/ |
| 右 | iou¹¹ /i̯ʊ˩˩/ | you³⁵ /iəu˧˥/ | ieu²¹ /iəu˨˩/ | ieu²¹ /iəu˨˩/ | you¹³ /iou˩˧/ | ieu /iəu˨˩/ | ieu²² /iəu˨˨/ |
| 西 | si⁴⁴ /si˦˦/ | xi⁵⁵ /ɕi˥˥/ | xi³³ /ɕi˧˧/ | xi³³ /ɕi˧˧/ | xi³¹ /ɕi˧˩/ | xi /ɕi˧˧/ | shi³³ /ɕi˧˧/ |
| 南 | nann¹³ /nã̠˩˧/ | nan²¹³ /nan˨˩˧/ | lan¹³ /lan˩˧/ | lan¹³ /lan˩˧/ | nan⁵³ /nã˥˧/ | lan /lan˩˧/ | lan²¹³ /lan˨˩˧/ |
| 北 | be¹³ /pe̞˩˧/ | be²¹³ /pɛ˨˩˧/ | pe²⁴ /pe˨˦/ | pe²⁴ /pe˨˦/ | bei¹³ /pə˩˧/ | pe /pe˨˦/ | pe⁵⁵ /pɛʔ˥˥/ |
| 来 | le¹³ /le̞˩˧/ | nai²¹³ /nai˨˩˧/ | lai¹³ /lai˩˧/ | lai¹³ /lai˩˧/ | lai⁵³ /lɛ˥˧/ | lai /lai˩˧/ | le²¹³ /lɛ˨˩˧/ |
| 去 | qi³⁵ / qy³⁵ /tɕʰi˧˥ / tɕʰy˧˥/ | qu³⁵ /tɕʰy˧˥/ | qhy⁴⁵ /tɕʰy˦˥/ | qhy⁴⁵ /tɕʰy˦˥/ | qu¹³ /tɕʰy˩˧/ | qhy /tɕʰy˦˥/ | tçhy²² /tɕʰy˨˨/ |
| 聞 | un¹³ /un˩˧/ | wen²¹³ /uən˨˩˧/ | uen¹³ /uən˩˧/ | uen¹³ /uən˩˧/ | ven⁵³ /vɛ̃˥˧/ | uen /uən˩˧/ | uen²¹³ /uən˨˩˧/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.