Nheengatú
Nheengatu
Tupian
Nheengatu (Língua Geral Amazônica, "Good speech of the Amazon") is the modern descendant of Tupinambá, the Tupi-Guarani language used by colonial Portuguese Jesuits as a lingua franca for indigenous communication across coastal and Amazonian Brazil from the 16th-18th centuries. By the 19th century, after the colonial decline and Portuguese imposition, Tupinambá largely died as L1, but Nheengatu survived as a regional vernacular in the upper Rio Negro region near the Brazil-Colombia-Venezuela tri-border. In 2002, São Gabriel da Cachoeira (Amazonas, Brazil) became the first Brazilian municipality to recognize indigenous languages as official languages alongside Portuguese, with Nheengatu among them. ~6,000-8,000 speakers maintain it today, primarily in indigenous communities along the Rio Negro and its tributaries.
Onde é falada
20 palavras essenciais em Nheengatu
Água
ig
/iɡ/
Fogo
tatá
/tata/
Sol
kuarasi
/kwaɾasi/
Lua
yasi
/jasi/
Mãe
mãi
/mãi/
Pai
paiá
/paja/
Comer
ku
/ku/
Beber
yú
/jú/
Amor
saysu
/sajsu/
Coração
py'ã
/pɨʔã/
Árvore
mira-vra
/miɾavɾa/
Casa
oka
/oka/
Cão
yawara
/jawaɾa/
Gato
mariwa
/maɾiwa/
Mão
pó
/po/
Olho
sesa
/sesa/
Olá
poranga
/poɾaŋɡa/
Obrigado
katu
/katu/
Um
yepé
/jepe/
Bom
katu
/katu/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Tupian relacionadas
| Significado | Nheengatu | Tupinambá | Guarani | Manyika | Xona | Sena | Soninke |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | ig /iɡ/ | 'y /ʔɨ/ | y /ɨ/ | mvura /mvuɾa/ | mvura /mvuɾa/ | madzi /madzi/ | jiyi /dʒiji/ |
| Fogo | tatá /tata/ | tatá /taˈta/ | tata /tata/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | ñaaxe /ɲaːxe/ |
| Sol | kuarasi /kwaɾasi/ | kuarasy /kwaɾaˈsɨ/ | kuarahy /kwaɾahɨ/ | zuva /zuva/ | zuva /zuva/ | dzuwa /dzuwa/ | kiye /kije/ |
| Lua | yasi /jasi/ | iasy /jaˈsɨ/ | jasy /dʒasɨ/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedzi /mwedzi/ | kullu /kulːu/ |
| Mãe | mãi /mãi/ | sy /sɨ/ | sy /sɨ/ | amai /amai/ | amai /amai/ | mai /mai/ | ma /ma/ |
| Pai | paiá /paja/ | tuba /ˈtuβa/ | túva /tuva/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Comer | ku /ku/ | 'u /ʔu/ | karu /kaˈɾu/ | kudya /kudʒa/ | kudya /kudja/ | kudya /kudja/ | lawu /lawu/ |
| Beber | yú /jú/ | 'u /ʔu/ | yʼu /ɨʔu/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ | mini /mini/ |
| Amor | saysu /sajsu/ | aûsub /aˈwsuβ/ | hayhu /haɨhu/ | rudo /ɾudo/ | rudo /ɾudo/ | kufuna /kufuna/ | ñaxando /ɲaxando/ |
| Coração | py'ã /pɨʔã/ | nhe'ã /ɲẽˈʔã/ | pyʼa /pɨʔa/ | mwoyo /mwojo/ | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ | nene /nene/ |
| Árvore | mira-vra /miɾavɾa/ | yby'rá /ɨβɨˈɾa/ | yvyra /ɨvɨɾa/ | muti /muti/ | muti /muti/ | mtengo /mteŋɡo/ | yiribirinde /jiɾibiɾinde/ |
| Casa | oka /oka/ | oka /ˈoka/ | óga /oɡa/ | mhatso /mhatso/ | imba /imba/ | nyumba /ɲumba/ | ka /ka/ |
| Cão | yawara /jawaɾa/ | îagûara /jaˈɣwaɾa/ | jagua /dʒaɡwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | wulle /wulːe/ |
| Gato | mariwa /maɾiwa/ | marakaîá /maɾakaˈja/ | mbarakaja /mbaɾakadʒa/ | katsi /katsi/ | katsi /katsi/ | paka /paka/ | mussu /musːu/ |
| Mão | pó /po/ | pó /po/ | po /po/ | ruoko /ɾwoko/ | ruoko /ɾwoko/ | nkono /nkono/ | kitte /kitːe/ |
| Olho | sesa /sesa/ | t-esá /teˈsa/ | tesa /tesa/ | ziso /ziso/ | ziso /ziso/ | diso /diso/ | ñaa /ɲaː/ |
| Olá | poranga /poɾaŋɡa/ | ereîubé /eɾejuˈβe/ | mbaʼéichapa /mbaʔeitʃapa/ | makadii /makadiː/ | mhoro /mhoɾo/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | an na siri /an na siɾi/ |
| Obrigado | katu /katu/ | — /—/ | aguyje /aɡuɨdʒe/ | mazviita /mazviita/ | maita /maita/ | ndatenda /ndatenda/ | inkawu /iŋkawu/ |
| Um | yepé /jepe/ | oîepé /ojeˈpe/ | peteĩ /peteĩ/ | rimwe /ɾimwe/ | potsi /potsi/ | posi /posi/ | baane /baːne/ |
| Bom | katu /katu/ | katu /kaˈtu/ | porã /poɾã/ | kunaka /kunaka/ | chakanaka /tʃakanaka/ | nadidi /nadidi/ | ñaxa /ɲaxa/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.