Faka'uvea
Wallisian
Austronésia (Polinésio, Tongic)
O wallisiano (faka'uvea), falado na Ilha Wallis ('Uvea) na coletividade francesa de Wallis e Futuna, é uma língua polinésia do subgrupo tóngico, mais estreitamente aparentada ao niuafo'ou e ao tonganês, embora o intenso contato com os vizinhos samoicos tenha sobreposto muito vocabulário de estilo samoano. Preserva o inventário polinésio típico de apenas 5 vogais e cerca de 12 consoantes, incluindo uma oclusiva glotal fonêmica /ʔ/ (escrita ‘), e usa a ordem de palavras VSO com marcação de caso ergativo-absolutiva por meio de preposições. Apesar de cerca de 10 mil falantes, continua sendo a língua cotidiana da ilha e tem estatuto cooficial ao lado do francês.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Wallisian
Água
vai
/vai/
Fogo
afi
/aˈfi/
Sol
laʻā
/laˈʔaː/
Lua
māhina
/maːˈhina/
Estrela
fetuʻu
/fetuʔu/
Mãe
faʻē
/faˈʔeː/
Pai
tāmai
/taːˈmai/
Eu
au
/au/
Tu
koe
/koe/
Nome
higoa
/hiŋoa/
Olho
mata
/ˈmata/
Mão
nima
/ˈnima/
Coração
mafu
/ˈmafu/
Amor
ʻofa
/ˈʔofa/
Árvore
ʻakau
/ʔaˈkau/
Casa
fale
/ˈfale/
Cão
kulī
/kuˈliː/
Gato
pusi
/ˈpusi/
Comer
kai
/kai/
Beber
inu
/ˈinu/
Um
tahi
/ˈtahi/
Dois
lua
/lua/
Olá
mālō te maʻuli
/maːloː te maˈʔuli/
Obrigado
mālō
/maːˈloː/
Bom
lelei
/leˈlei/
Fontes
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
Palavras comparadas
Comparado com línguas Austronesian (Polynesian, Tongic) relacionadas
| Significado | Wallisian | Futuniano oriental | Tonganês | Pukapukan | Toquelauano | Tuvaluano | Niueano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Fogo | afi /aˈfi/ | afi /ˈafi/ | afi /afi/ | awi /ˈawi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Sol | laʻā /laˈʔaː/ | la'ā /laˈʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | la /la/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Lua | māhina /maːˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | māhina /maːhina/ | malama /maˈlama/ | malama /malama/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ |
| Estrela | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | wetū /wetuː/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ |
| Mãe | faʻē /faˈʔeː/ | tinana /tiˈnana/ | faʻē /faʔeː/ | mama /ˈmama/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ |
| Pai | tāmai /taːˈmai/ | tamana /taˈmana/ | tamai /tamai/ | matua /maˈtua/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ |
| Eu | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| Tu | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Nome | higoa /hiŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| Olho | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mão | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | nima /nima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Coração | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | loto /loto/ | loto /ˈloto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| Amor | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /aˈlofa/ | ʻofa /ʔofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| Árvore | ʻakau /ʔaˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːˈkau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ |
| Casa | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | wale /ˈwale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Cão | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ |
| Gato | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Comer | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Beber | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Um | tahi /ˈtahi/ | tasi /ˈtasi/ | taha /taha/ | tayi /ˈtaji/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| Dois | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ |
| Olá | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | mālō /maːˈloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | kia orana /kia oˈɾana/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| Obrigado | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːloː/ | meitaki /meiˈtaki/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ |
| Bom | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /lelei/ | lelei /leˈlei/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.