Saamaka tongo
Saramaccan
Crioulo de base inglesa (inglês misto / léxico português, Akan / substrato gbe)
O saramacano é um crioulo quilombola (maroon) do Suriname falado no alto curso do rio Suriname por descendentes de populações escravizadas da África Ocidental que fugiram das plantações holandesas nos séculos XVII-XVIII (o tratado de Saramaca de 1762 garantiu sua independência). Seu léxico misto de inglês/português é incomum entre os crioulos atlânticos e reflete a origem caribenha, colonizada pelos portugueses, de alguns trabalhadores escravizados; tanto as contribuições inglesas quanto as portuguesas aparecem no vocabulário básico (por exemplo, "wáta" água do inglês, mas "lúna" lua do português, "fáya" fogo do português fogo). O saramacano ganhou destaque acadêmico como modelo para estudar o papel das línguas de substrato na gênese dos crioulos (o substrato akan-gbe é altamente influente, com tom de origem akan, termos de parentesco e partículas em final de frase).
Onde é falada
31 palavras essenciais em Saramaccan
Água
wáta
/wáta/
Fogo
fáya
/fája/
Sol
masángi
/masáŋɡi/
Lua
líba
/ˈliba/
Estrela
teteei
/teteːi/
Mãe
mama
/mama/
Pai
tata
/tata/
Eu
mi
/mi/
Tu
i
/i/
Nome
nen
/nɛ̃/
Olho
ái
/ái/
Mão
mãũ
/mãũ/
Coração
hááti
/háːti/
Amor
lóbi
/lóbi/
Árvore
páu
/páu/
Casa
wósu
/wósu/
Cão
dágu
/dáɡu/
Gato
mísi
/mísi/
Comer
njá
/ɲá/
Beber
biíki
/biíki/
Um
wán
/wán/
Dois
tu
/tu/
Olá
kɔlɔkɔlɔ
/kɔlɔkɔlɔ/
Obrigado
tángi
/táŋɡi/
Bom
bunu
/bunu/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas English-based creole (mixed English/Portuguese lexicon, Akan/Gbe substrate) relacionadas
| Significado | Saramaccan | Sranan tongo | Aukan (Ndyuka) | Bislama | Crioulo de Serra Leoa | Pidgin nigeriano | Pijin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | wáta /wáta/ | watra /watra/ | watra /watra/ | wota /wota/ | wata /ˈwata/ | wọtá /wɔta/ | wata /wata/ |
| Fogo | fáya /fája/ | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faea/ | faya /ˈfaja/ | faya /faja/ | faea /faja/ |
| Sol | masángi /masáŋɡi/ | son /son/ | son /soŋ/ | san /san/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ |
| Lua | líba /ˈliba/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Estrela | teteei /teteːi/ | stari /ˈstari/ | sitari /siˈtari/ | sta /sta/ | star /staː/ | star /staː/ | sta /sta/ |
| Mãe | mama /mama/ | mama /mama/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ | mami /mami/ |
| Pai | tata /tata/ | papa /papa/ | tata /tata/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ |
| Eu | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | A /a/ | mi /mi/ |
| Tu | i /i/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | you /ju/ | iu /iu/ |
| Nome | nen /nɛ̃/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | nem /nem/ | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ |
| Olho | ái /ái/ | ai /ai/ | ai /ai/ | ae /ae/ | ay /aj/ | ai /aɪ/ | ae /ae/ |
| Mão | mãũ /mãũ/ | anu /anu/ | ana /ana/ | han /han/ | an /an/ | hand /hand/ | han /han/ |
| Coração | hááti /háːti/ | ati /ati/ | ati /ati/ | bel /bel/ | at /at/ | hat /hat/ | hat /hat/ |
| Amor | lóbi /lóbi/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | laekem /laekem/ | lɛk /lɛk/ | lọv /lɔv/ | lavem /lavem/ |
| Árvore | páu /páu/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | tik /tik/ | tri /tɾi/ | tri /tri/ |
| Casa | wósu /wósu/ | oso /oso/ | osu /osu/ | haos /haos/ | os /ɔs/ | haus /haʊs/ | haos /haos/ |
| Cão | dágu /dáɡu/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dog /doɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dogi /doɡi/ |
| Gato | mísi /mísi/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | puskat /puskat/ |
| Comer | njá /ɲá/ | nyan /ɲan/ | nyan /ɲaŋ/ | kakae /kakae/ | it /it/ | chọp /tʃɔp/ | kaikai /kajkaj/ |
| Beber | biíki /biíki/ | dringi /driŋi/ | diingi /diːŋi/ | dring /driŋ/ | drink /drɪŋk/ | drink /dɾiŋk/ | dring /driŋ/ |
| Um | wán /wán/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ |
| Dois | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Olá | kɔlɔkɔlɔ /kɔlɔkɔlɔ/ | odi /odi/ | fa yu de /fa ju de/ | halo /halo/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | how far /haʊ faː/ | halo /halo/ |
| Obrigado | tángi /táŋɡi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | tangkyu /taŋkju/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tenki /tɛnki/ | tagio /taɡio/ |
| Bom | bunu /bunu/ | bun /bun/ | boon /boːŋ/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.