台灣客家話 (四縣腔)
hakka de Taiwan
Sinitic (Hakka)
Taiwanese Hakka descends from migrations of the Hakka people from southern China starting in the 17th-18th centuries. It is distinct from mainland Hakka in tones, vocabulary, and pronunciation. Major dialects include Sixian (the most common, used here, six tones), Hailu (seven tones), Dabu, Raoping, and Zhao'an. Recognized as a national language of Taiwan since the 2018 Hakka Basic Act, with active state-sponsored education, broadcast media (Hakka TV), and a Pe̍h-fa-sṳ romanization for Hakka-specific lexicon.
Onde é falada
20 palavras essenciais em hakka de Taiwan
Água
水
/sui˧˩/
Fogo
火
/fo˧˩/
Sol
日頭
/ŋit˥ tʰeu˩˩/
Lua
月光
/ŋiet˥ koŋ˨˦/
Mãe
阿姆
/a˨˦ me˨/
Pai
阿爸
/a˨˦ pa˨/
Comer
食
/sit˥/
Beber
啉
/lim˩˩/
Amor
惜
/siak˨/
Coração
心臟
/sim˨˦ t͡sʰoŋ˥/
Árvore
樹仔
/su˥ e˧˩/
Casa
屋
/vuk˨/
Cão
狗
/keu˧˩/
Gato
貓仔
/meu˨˦ e˧˩/
Mão
手
/su˧˩/
Olho
目珠
/muk˨ t͡su˨/
Olá
你好
/ŋi˩˩ ho˧˩/
Obrigado
承蒙你
/sin˩˩ muŋ˩˩ ŋi˩˩/
Um
一
/jit˨/
Bom
好
/ho˧˩/
Palavras comparadas
Comparado com línguas Sinitic (Hakka) relacionadas
| Significado | hakka de Taiwan | Hacá | hakka de Hailu | Dongguan Yue | Pinghua | min pu-xian | Zhongshan Yue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | 水 /sui˧˩/ | 水 /sui˧˩/ | 水 /ʃui˨˦/ | 水 /sui˧˥/ | 水 /ɬui˦˨/ | 水 /ɬui˦˩/ | 水 /sɵy˧˥/ |
| Fogo | 火 /fo˧˩/ | 火 /fo˧˩/ | 火 /fo˨˦/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /fu˦˨/ | 火 /hø˦˩/ | 火 /fɔ˧˥/ |
| Sol | 日頭 /ŋit˥ tʰeu˩˩/ | 日头 /ŋit˧tʰeu˧˥/ | 日頭 /ŋit˨˨tʰeu˨˦/ | 日头 /jɐt˨˨tʰɐu˨˩/ | 日头 /ŋit˨tʰɐu˦˦/ | 日头 /lit˥˥tʰau˧˧/ | 日頭 /jɐt˨ tʰɐu˨˩/ |
| Lua | 月光 /ŋiet˥ koŋ˨˦/ | 月光 /ŋiet˧koŋ˥/ | 月光 /ŋiet˥˥koŋ˥˥/ | 月光 /jyt˨kʷɔŋ˥˥/ | 月光 /ŋyt˨kwɔŋ˦˦/ | 月 /ɣueʔ˥˥/ | 月光 /jyt˨ kwɔŋ˥˧/ |
| Mãe | 阿姆 /a˨˦ me˨/ | 阿姆 /a˥me˧/ | 阿姆 /a˥˥me˥˥/ | 阿妈 /a˧˧ma˥˥/ | 阿妈 /a˦˦ma˦˦/ | 老母 /lau˥˥bo˦˩/ | 老母 /lou˩˧ mou˩˧/ |
| Pai | 阿爸 /a˨˦ pa˨/ | 阿爸 /a˥pa˥/ | 阿爸 /a˥˥pa˥˥/ | 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ | 阿爸 /a˦˦pa˦˦/ | 老父 /lau˥˥pe˥˧/ | 老豆 /lou˩˧ tɐu˨/ |
| Comer | 食 /sit˥/ | 食 /sɨt˧/ | 食 /ʃit˥˥/ | 食 /sɪk˨/ | 食 /sɐk˨/ | 食 /siaʔ˥˥/ | 食 /sɪk˨/ |
| Beber | 啉 /lim˩˩/ | 饮 /iam˧˩/ | 啉 /lim˨˦/ | 饮 /jɐm˧˥/ | 饮 /ʔɐm˦˨/ | 啉 /lim˧˧/ | 飲 /jɐm˧˥/ |
| Amor | 惜 /siak˨/ | 爱 /oi˧/ | 惜 /ʃiak˨˨/ | 爱 /ɔi˧˧/ | 爱 /ɔi˦˦/ | 疼 /tʰiã˨˩/ | 愛 /ɔi˧/ |
| Coração | 心臟 /sim˨˦ t͡sʰoŋ˥/ | 心 /sim˥/ | 心臟 /sim˥˥t͡ʃʰoŋ˨˨/ | 心 /sɐm˥˥/ | 心 /sɐm˦˦/ | 心 /ɬim˧˧/ | 心 /sɐm˥˧/ |
| Árvore | 樹仔 /su˥ e˧˩/ | 树 /su˧/ | 樹仔 /ʃu˨˨e˨˦/ | 树 /syː˨/ | 树 /sy˦˦/ | 树 /t͡sʰiu˥˧/ | 樹 /syː˨/ |
| Casa | 屋 /vuk˨/ | 屋 /vuk˧/ | 屋 /vuk˨˨/ | 屋 /ʊk˥/ | 屋 /ɔk˨/ | 厝 /t͡sʰu˨˩/ | 屋 /ʊk˥/ |
| Cão | 狗 /keu˧˩/ | 狗 /kieu˧˩/ | 狗 /keu˨˦/ | 狗 /kɐu˧˥/ | 狗 /kɐu˦˨/ | 狗 /kau˦˩/ | 狗 /kɐu˧˥/ |
| Gato | 貓仔 /meu˨˦ e˧˩/ | 猫 /miau˥/ | 貓仔 /meu˥˥e˨˦/ | 猫 /maːu˥˥/ | 猫 /mau˦˦/ | 猫 /ŋiau˧˧/ | 貓 /maːu˥˧/ |
| Mão | 手 /su˧˩/ | 手 /su˧˩/ | 手 /ʃu˨˦/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /sɐu˦˨/ | 手 /ɬiu˦˩/ | 手 /sɐu˧˥/ |
| Olho | 目珠 /muk˨ t͡su˨/ | 目 /muk˧/ | 目珠 /muk˨˨t͡ʃu˥˥/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ | 眼 /ŋɐn˦˨/ | 目睭 /bak˥˥t͡siu˧˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ |
| Olá | 你好 /ŋi˩˩ ho˧˩/ | 你好 /nɡi˧˥ho˧˩/ | 你好 /ŋi˨˦ho˨˦/ | 你好 /nei˩˧hou˧˥/ | 你好 /nei˦˨hou˦˨/ | 你好 /ni˦˩ho˦˩/ | 你好 /nei˩˧ hou˧˥/ |
| Obrigado | 承蒙你 /sin˩˩ muŋ˩˩ ŋi˩˩/ | 多谢 /to˥t͡sia˧/ | 承蒙你 /ʃin˨˦muŋ˨˦ŋi˨˦/ | 多谢 /tɔː˥˥tsɛː˨/ | 多谢 /tɔ˦˦tsɛ˦˦/ | 多谢 /to˧˧ɬia˥˧/ | 多謝 /tɔ˥˧ tsɛː˨/ |
| Um | 一 /jit˨/ | 一 /it˧/ | 一 /ʒit˨˨/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /jɐt˨/ | 一 /it˥˥/ | 一 /jɐt˥/ |
| Bom | 好 /ho˧˩/ | 好 /ho˧˩/ | 好 /ho˨˦/ | 好 /hou˧˥/ | 好 /hou˦˨/ | 好 /ho˦˩/ | 好 /hou˧˥/ |
Leituras han comparadas
| Caractere | hakka de Taiwan | Meixian Hakka | Hacá | Huiyang Hakka | Shao-Jiang Min | hakka de Hailu | Pinghua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | id5 /it̚˨/ | yit /jit̚˩/ | yit /jit̚˨/ | yit /jit̚˩/ | it /it˨/ | yit /jit̚˥/ | it⁵ /it̚˥/ |
| 二 | ngi4 /ŋi˥˥/ | ngì /ŋi˥˧/ | ngi /ŋi˥˥/ | ngì /ŋi˥˧/ | ngi /ŋi˧˥/ | ngì /ŋi˧˧/ | ni²² /ni˨˨/ |
| 三 | sam1 /sam˨˦/ | sâm /sam˦˦/ | sâm /sam˦˦/ | sâm /sam˧˧/ | sang /saŋ˦/ | sâm /sam˥˧/ | sam⁵⁴ /saːm˥˦/ |
| 四 | si4 /si˥˥/ | sì /sɿ˥˧/ | si /si˥˥/ | sì /si˥˧/ | si /si˥/ | sì /si˩˩/ | si²² /si˨˨/ |
| 五 | ng3 /ŋ̩˧˩/ | ńg /ŋ̍˧˩/ | ńg /ŋ̩˧˩/ | ńg /ŋ̍˧˩/ | ng /ŋ̍˧/ | ńg /ŋ̩˨˦/ | ng²¹ /ŋ̍˨˩/ |
| 六 | liug6 /liuk̚˥/ | liu̍k /liuk̚˥/ | liuk /liuk̚˥/ | liu̍k /liuk̚˥/ | liuk /liuk˨/ | liu̍k /liuk̚˨/ | lok²² /lok̚˨˨/ |
| 七 | cid5 /tsʰit̚˨/ | chhit /tsʰit̚˩/ | chhit /tsʰit̚˨/ | chhit /tsʰit̚˩/ | chit /tsʰit˨/ | chhit /tsʰit̚˥/ | chat⁵ /tsʰɐt̚˥/ |
| 八 | bad5 /pat̚˨/ | pat /pat̚˩/ | pat /pat̚˨/ | pat /pat̚˩/ | pat /pat˨/ | pat /pat̚˥/ | pat⁵ /pat̚˥/ |
| 九 | giu3 /kiu˧˩/ | kiú /kiu˧˩/ | kiú /kiu˧˩/ | kiú /kiu˧˩/ | kiu /kiu˧˩/ | kiú /kiu˨˦/ | kau³⁵ /kɐu˧˥/ |
| 十 | siib6 /sɨp̚˥/ | sṳ̍p /sɨp̚˥/ | sṳ̍p /sɨp̚˥/ | si̍p /sip̚˥/ | sip /sip˥/ | shi̍p /ʃip̚˨/ | sap²² /sɐp̚˨˨/ |
| 日 | ngid6 /ŋit̚˥/ | ngi̍t /ŋit̚˥/ | ngit /ŋit̚˥/ | ngi̍t /ŋit̚˥/ | ngit /ŋit˥/ | ngi̍t /ŋit̚˨/ | ni²² /ni˨˨/ |
| 月 | ngied6 /ŋiet̚˥/ | ngie̍t /ŋiet̚˥/ | ngie̍t /ŋiet̚˥/ | ngie̍t /ŋiet̚˥/ | ngiet /ŋiet˨/ | ngie̍t /ŋiet̚˨/ | ngye²² /ŋye˨˨/ |
| 山 | san1 /san˨˦/ | sân /san˦˦/ | sân /san˦˦/ | sân /san˧˧/ | san /san˦/ | sân /san˥˧/ | san³³ /san˧˧/ |
| 水 | sui3 /sui˧˩/ | súi /sui˧˩/ | súi /sui˧˩/ | súi /sui˧˩/ | sui /sui˧˩/ | súi /sui˨˦/ | sui³³ /sui˧˧/ |
| 火 | fo3 /fo˧˩/ | fó /fo˧˩/ | fó /fo˧˩/ | fó /fo˧˩/ | foi /foi˧˩/ | fó /fo˨˦/ | xuo³³ /xuo˧˧/ |
| 木 | mug6 /muk̚˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | muk /muk̚˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | muk /muk˥/ | mu̍k /muk̚˨/ | muk⁵ /muk̚˥/ |
| 土 | tu3 /tʰu˧˩/ | thú /tʰu˧˩/ | thú /tʰu˧˩/ | thú /tʰu˧˩/ | thu /tʰu˧˩/ | thú /tʰu˨˦/ | thu³⁵ /tʰu˧˥/ |
| 天 | tien1 /tʰien˨˦/ | thiên /tʰien˦˦/ | thiên /tʰien˦˦/ | thiên /tʰien˧˧/ | thien /tʰien˦/ | thiên /tʰien˥˧/ | thien²¹ /tʰiɛn˨˩/ |
| 地 | ti4 /tʰi˥˥/ | thì /tʰi˥˧/ | thi /tʰi˥˥/ | thì /tʰi˥˧/ | thi /tʰi˧˥/ | thì /tʰi˧˧/ | ti²¹³ /ti˨˩˧/ |
| 海 | hoi3 /hoi˧˩/ | hói /hoi˧˩/ | hói /hoi˧˩/ | hói /hoi˧˩/ | hoi /hoi˧˩/ | hói /hoi˨˦/ | xai³⁵ /xai˧˥/ |
| 龍 | liung2 /liuŋ˩˩/ | liung /liuŋ˩˩/ | liùng /liuŋ˨˦/ | liung /liuŋ˩˩/ | liung /liuŋ˧˥/ | liung /liuŋ˥˥/ | loing²¹ /lœyŋ˨˩/ |
| 虎 | fu3 /fu˧˩/ | fú /fu˧˩/ | fú /fu˧˩/ | fú /fu˧˩/ | fu /fu˧˩/ | fú /fu˨˦/ | xu²¹ /xu˨˩/ |
| 犬 | kien3 /kʰien˧˩/ | khién /kʰien˧˩/ | khién /kʰien˧˩/ | khién /kʰien˧˩/ | khien /kʰien˧˩/ | khién /kʰien˨˦/ | khing²¹ /kʰyiŋ˨˩/ |
| 馬 | ma3 /ma˧˩/ | má /ma˧˩/ | má /ma˧˩/ | má /ma˧˩/ | ma /ma˧˩/ | má /ma˨˦/ | ma²¹ /ma˨˩/ |
| 鳥 | diau3 /tiau˧˩/ | tiáu /tiau˧˩/ | tiáu /tiau˧˩/ | tiáu /tiau˧˩/ | niau /niau˧˩/ | tiáu /tiau˨˦/ | niau²¹ /niau˨˩/ |
| 魚 | ng2 /ŋ˩˩/ | ng /ŋ˩˩/ | ǹg /ŋ˨˦/ | ng /ŋ˩˩/ | ngi /ŋi˧˥/ | ng /ŋ˥˥/ | y²¹ /y˨˩/ |
| 牛 | ngiu2 /ŋiu˩˩/ | ngiu /ŋiu˩˩/ | ngiù /ŋiu˨˦/ | ngiu /ŋiu˩˩/ | ngiu /ŋiu˧˥/ | ngiu /ŋiu˥˥/ | ngiu²⁴ /ŋiu˨˦/ |
| 羊 | iong2 /joŋ˩˩/ | yong /joŋ˩˩/ | yòng /joŋ˨˦/ | yong /joŋ˩˩/ | iong /ioŋ˧˥/ | yong /joŋ˥˥/ | iang²⁴ /iaŋ˨˦/ |
| 貓 | meu4 /meu˥˥/ | mêu /meu˦˦/ | mêu /meu˦˦/ | mêu /meu˧˧/ | mau /mau˦/ | mêu /meu˥˧/ | mau⁴⁴ /mau˦˦/ |
| 人 | ngin2 /ŋin˩˩/ | ngin /ŋin˩˩/ | 白讀ngin /ŋin˨˦/文讀yin /jin˨˦/ | ngin /ŋin˩˩/ | ngin /ŋin˧˥/ | ngin /ŋin˥˥/ | neing³³ /neiŋ˧˧/ |
| 手 | su3 /su˧˩/ | sú /su˧˩/ | sú /su˧˩/ | sú /su˧˩/ | chiu /tɕʰiu˧˩/ | shiú /ʃiu˨˦/ | chiu²¹ /tɕʰiu˨˩/ |
| 足 | jiug5 /tɕiuk̚˨/ | chiuk /tɕiuk̚˩/ | chiuk /tɕiuk̚˨/ | chiuk /tɕiuk̚˩/ | chiuk /tɕiuk˨/ | chiuk /tɕiuk̚˥/ | jy²⁴ /tsy˨˦/ |
| 目 | mug6 /muk̚˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | muk /muk̚˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | muk /muk˥/ | mu̍k /muk̚˨/ | mu²⁴ /mu˨˦/ |
| 耳 | ngi3 /ŋi˧˩/ | ngí /ŋi˧˩/ | ngí /ŋi˧˩/ | ngí /ŋi˧˩/ | ngi /ŋi˧˩/ | ngí /ŋi˨˦/ | er³³ /ɚ˧˧/ |
| 口 | kieu3 /kʰieu˧˩/ | khiéu /kʰieu˧˩/ | khiéu /kʰieu˧˩/ | khiéu /kʰieu˧˩/ | kheu /kʰeu˧˩/ | khiéu /kʰieu˨˦/ | khou³³ /kʰəu˧˧/ |
| 頭 | teu2 /tʰeu˩˩/ | theu /tʰeu˩˩/ | thèu /tʰeu˨˦/ | theu /tʰeu˩˩/ | theu /tʰeu˧˥/ | theu /tʰeu˥˥/ | thou³¹ /tʰəu˧˩/ |
| 心 | sim1 /sim˨˦/ | sîm /sim˦˦/ | sîm /sim˦˦/ | sîm /sim˧˧/ | sim /sim˦/ | sîm /sim˥˧/ | sam²¹ /sɐm˨˩/ |
| 血 | hied5 /hiet̚˨/ | hiet /hiet̚˩/ | hiet /hiet̚˨/ | hiet /hiet̚˩/ | hiet /hiet˨/ | hiet /hiet̚˥/ | xye³⁵ /ɕye˧˥/ |
| 肉 | ngiug6 /ŋiuk̚˥/ | ngiu̍k /ŋiuk̚˥/ | ngiuk /ŋiuk̚˥/ | ngiu̍k /ŋiuk̚˥/ | ngiuk /ŋiuk˥/ | ngiu̍k /ŋiuk̚˨/ | nyuk²² /ɲuk̚˨˨/ |
| 上 | song4 /soŋ˥˥/ | sòng /soŋ˥˧/ | song /soŋ˥˥/ | sòng /soŋ˥˧/ | siong /ɕioŋ˧˥/ | sòng /soŋ˧˧/ | song⁵³ /sɔŋ˥˧/ |
| 下 | ha4 /ha˥˥/ | hà /ha˥˧/ | ha /ha˥˥/ | hà /ha˥˧/ | ha /ha˧˥/ | hà /ha˧˧/ | xia⁵³ /ɕia˥˧/ |
| 中 | zung1 /tsuŋ˨˦/ | chûng /tsuŋ˦˦/ | chûng /tsuŋ˦˦/ | chûng /tsuŋ˧˧/ | tung /tuŋ˦/ | zhûng /tʃuŋ˥˧/ | zung⁴⁴ /tsuŋ˦˦/ |
| 中 | zung4 /tsuŋ˥˥/ | chùng /tsuŋ˥˧/ | chung /tsuŋ˥˥/ | chùng /tsuŋ˥˧/ | tung /tuŋ˧˥/ | zhùng /tʃuŋ˩˩/ | zung²² /tsuŋ˨˨/ |
| 央 | iong1 /joŋ˨˦/ | yông /joŋ˦˦/ | yông /joŋ˦˦/ | yông /joŋ˧˧/ | iong /ioŋ˦/ | yông /joŋ˥˧/ | iang⁵⁵ /iaŋ˥˥/ |
| 左 | zo3 /tso˧˩/ | chó /tso˧˩/ | chó /tso˧˩/ | chó /tso˧˩/ | tso /tso˧˩/ | chó /tso˨˦/ | zo³⁵ /tso˧˥/ |
| 右 | iu4 /ju˥˥/ | yù /ju˥˧/ | yu /ju˥˥/ | yù /ju˥˧/ | iu /iu˧˥/ | yù /ju˧˧/ | iou²⁴ /iou˨˦/ |
| 東 | dung1 /tuŋ˨˦/ | tûng /tuŋ˦˦/ | tûng /tuŋ˦˦/ | tûng /tuŋ˧˧/ | tung /tuŋ˦/ | tûng /tuŋ˥˧/ | tong³³ /toŋ˧˧/ |
| 西 | si1 /si˨˦/ | sî /si˦˦/ | sî /si˦˦/ | sî /si˧˧/ | sai /sai˦/ | sî /si˥˧/ | sai³³ /sai˧˧/ |
| 南 | nam2 /nam˩˩/ | nam /nam˩˩/ | nàm /nam˨˦/ | nam /nam˩˩/ | nam /nam˧˥/ | nam /nam˥˥/ | nam²¹ /naːm˨˩/ |
| 北 | bed5 /pet̚˨/ | 白讀pet /pet̚˩/文讀pak /pak̚˩/ | 白讀pet /pet̚˨/文讀pak /pak̚˨/ | 白讀pet /pet̚˩/文讀pak /pak̚˩/ | pet /pet˨/ | 白讀pet /pet̚˥/文讀pak /pak̚˥/ | pak⁵ /pak̚˥/ |
| 行 | hang2 /haŋ˩˩/ | hang /haŋ˩˩/ | hang /haŋ˨˦/ | hang /haŋ˩˩/ | hang /haŋ˧˥/ | hang /haŋ˥˥/ | haing³³ /haiŋ˧˧/ |
| 行 | hong4 /hoŋ˥˥/ | hòng /hoŋ˥˧/ | hong /hoŋ˨˦/ | hòng /hoŋ˥˧/ | hang /haŋ˧˥/ | hòng /hoŋ˧˧/ | hang³³ /haŋ˧˧/ |
| 来 | loi2 /loi˩˩/ | loi /loi˩˩/ | lòi /loi˨˦/ | loi /loi˩˩/ | loi /loi˧˥/ | loi /loi˥˥/ | le³³ /lɛ˧˧/ |
| 去 | hi4 /hi˥˥/ | hì /hi˥˧/ | hi /hi˥˥/ | hì /hi˥˧/ | hi /hi˥/ | hì /hi˩˩/ | khoe⁵⁴ /kʰœ˥˦/ |
| 見 | gien4 /kien˥˥/ | kièn /kien˥˧/ | kien /kien˥˥/ | kièn /kien˥˧/ | kien /kien˥/ | kièn /kien˩˩/ | jien⁵³ /tɕiɛn˥˧/ |
| 聞 | vun2 /vun˩˩/ | vun /vun˩˩/ | vùn /vun˨˦/ | vun /vun˩˩/ | vun /vun˧˥/ | vun /vun˥˥/ | uen²¹ /uən˨˩/ |
| 食 | siid6 /sɨt̚˥/ | sṳ̍t /sɨt̚˥/ | sṳ̍t /sɨt̚˥/ | si̍t /sit̚˥/ | sit /sit˥/ | shi̍t /ʃit̚˨/ | sik²² /sɪk̚˨˨/ |
| 飲 | im3 /jim˧˩/ | yím /jim˧˩/ | yím /jim˧˩/ | yím /jim˧˩/ | im /im˧˩/ | yím /jim˨˦/ | am⁵³ /ɐm˥˧/ |
| 走 | zeu3 /tseu˧˩/ | chéu /tseu˧˩/ | chéu /tseu˧˩/ | chéu /tseu˧˩/ | tseu /tseu˧˩/ | chéu /tseu˨˦/ | zeu²¹³ /tsɛu˨˩˧/ |
| 坐 | co1 /tsʰo˨˦/ | chhó /tsʰo˧˩/ | chhô /tsʰo˦˦/ | chhô /tsʰo˧˧/ | tsho /tsʰo˧˥/ | chhô /tsʰo˥˧/ | chho³³ /tsʰo˧˧/ |
| 立 | lib6 /lip̚˥/ | li̍p /lip̚˥/ | li̍p /lip̚˥/ | li̍p /lip̚˥/ | lip /lip˥/ | li̍p /lip̚˨/ | lit⁵ /lit̚˥/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.