ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ
シベ語 (錫伯語)
Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu)
シボ語(また Sibe、ᠰᡞᠪᡝ Sibe)はマンチュー=ナナイ分枝のツングース諸語の言語であり、マンチュー語(mnc)と密接に関連する——両者が別言語か一つのマンチュー=シボ複合体の方言かについては議論が続いている。シボ人はマンチュー族の一部であり、1764年に清朝によって新疆イリ渓谷に軍駐屯地として再定住させられ、王朝崩壊後もそこに留まった。今日のシボ語は活発な識字・教育プログラム(チャプチャル・シボ自治県)を持つ唯一の現存マンチュー関連言語であり、東北中国の本来のマンチュー語が高齢の L1 話者しかいないのとは対照的である。シボ語は歴史的なマンチュー文字を縦書きで保存しており、マンチュー学の復興にとって重要な資源となっている。
話される地域
シベ語 (錫伯語)の基本20語
水
ᠮᡠᡴᡝ
/mukə/
火
ᡨᡠᠸᠠ
/tuwa/
太陽
ᠰᡠᠨ
/sun/
月
ᠪᡳᠶᠠ
/bija/
母
ᡝᠨᡞᠶᡝ
/ənije/
父
ᠠᠮᠠ
/ama/
食べる
ᠵᡝᠮᠪᡞ
/d͡ʒəmbi/
飲む
ᠣᠮᡳᠪᡞ
/omibi/
愛
ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ
/t͡ʃiltumbi/
心
ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ
/nijaman/
木
ᠮᠣᠯᠣ
/molo/
家
ᠪᠣᠣ
/boː/
犬
ᠨᡳᠨᠳᠠᡥᡡᠨ
/nindaxun/
猫
ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ
/kəsikə/
手
ᡤᠠᠯᠠ
/ɡala/
目
ᠶᠠᠰᠠ
/jasa/
こんにちは
ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ
/niŋɡe sain/
ありがとう
ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ
/banixa/
一
ᡝᠮᡠ
/əmu/
良い
ᠰᠠᡳᠨ
/sain/
出典
単語の比較
Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu)の関連言語と比較
| 意味 | シベ語 (錫伯語) | 満州語 | 女真語 | ナナイ語 | ウデゲ語 | エヴェン語 | エヴェンキ語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | muke /muke/ | муэ /mue/ | уй /uj/ | му /mu/ | му /mu/ |
| 火 | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | това /tova/ | тогбо /toɡbo/ | тоог /toːɡ/ | того /toɡo/ |
| 太陽 | ᠰᡠᠨ /sun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | šun /ʃun/ | сиун /siun/ | даигаси /daiɡasi/ | нөлтэн /nølten/ | дылача /dɯlatɕa/ |
| 月 | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | biya /bija/ | биа /bia/ | биа /bia/ | бяг /bjaɡ/ | бега /beɡa/ |
| 母 | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | eme /eme/ | энин /enin/ | энэ /ene/ | эньэн /eɲen/ | эни /eni/ |
| 父 | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ama /ama/ | ама /ama/ | амэ /amə/ | ама /ama/ | ама /ama/ |
| 食べる | ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | jefu /dʒefu/ | депу /depu/ | джевэ /d͡ʒevə/ | дьэб /dʒeb/ | дептэ /depte/ |
| 飲む | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | omi /omi/ | омичи /omitʃi/ | омимэ /omimə/ | ум /um/ | умӣ /umiː/ |
| 愛 | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /t͡ʃiltumbi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | gosi /ɡosi/ | эйини /ejini/ | чисанай /t͡ʃisanaj/ | аякан /ajakan/ | аявдави /ajavdavi/ |
| 心 | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | niyaman /nijaman/ | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | мяван /mjavan/ | меван /mevan/ |
| 木 | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | mo /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ |
| 家 | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | boo /boː/ | дё /dʒo/ | дзугди /d͡zuɡdi/ | дьу /dʒu/ | дю /dʒu/ |
| 犬 | ᠨᡳᠨᠳᠠᡥᡡᠨ /nindaxun/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | indahǔn /indahuːn/ | инда /inda/ | инай /inaj/ | нгин /ŋin/ | нгинакин /ŋinakin/ |
| 猫 | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | kesike /kesike/ | коси /kosi/ | кошк /koʃk/ | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ |
| 手 | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | gala /ɡala/ | нгала /ŋala/ | нала /nala/ | нгал /ŋal/ | нгалэ /ŋale/ |
| 目 | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | yasa /jasa/ | насал /nasal/ | писа /pisa/ | яса /jasa/ | эса /esa/ |
| こんにちは | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | — /—/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | дорова /dorova/ | дорообо /doroːbo/ |
| ありがとう | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | — /—/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxt͡ʃa/ | пасиба /pasiba/ | пасиба /pasiba/ |
| 一 | ᡝᠮᡠ /əmu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | emu /emu/ | эмун /emun/ | омо /omo/ | омэн /omen/ | умун /umun/ |
| 良い | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | sain /sain/ | ая /aja/ | ая /aja/ | ай /aj/ | ая /aja/ |
漢字音の比較
Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibeの関連言語と比較
| 漢字 | シベ語 (錫伯語) | 満州語 | 女真語 | ツングース祖語 | 契丹語 | モンゴル祖語 | 訓読み (日本固有語) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | emu /əmu/ | emu /emu/ | emu /emu/ | *əmun /*əmun/ | om /əm/ | *nigen /*niɡen/ | hito /çito/ |
| 二 | juwe /d͡ʑuwə/ | juwe /d͡ʒuwə/ | juwe /dʑuwe/ | *dʒuər /*d͡ʒuər/ | jur /dʒur/ | *qoyar /*qojar/ | futa /ɸɯta/ |
| 三 | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | *ilan /*ilan/ | gur /ɡur/ | *gurba(n) /*gurban/ | mi /mi/ |
| 四 | duin /duin/ | duin /duin/ | duin /duin/ | *dügin /*dyɡin/ | dur /dur/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | yo /jo/ |
| 五 | sunja /sund͡ʑa/ | sunja /sund͡ʒa/ | sunja /sundʑa/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | tau /tau/ | *tabu(n) /*tabun/ | itsu /it͡sɯ/ |
| 六 | ninggun /niŋɢun/ | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɡun/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | nil /nil/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | mu /mɯ/ |
| 七 | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | *nadan /*nadan/ | dalu /dalu/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | nana /nana/ |
| 八 | jakūn /d͡ʑaqun/ | jakūn /d͡ʒakʰuːn/ | jakūn /dʑakɯn/ | *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ | naim /naim/ | *nayima(n) /*najiman/ | ya /ja/ |
| 九 | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | *xəgün /*xəɡyn/ | isen /isen/ | *yersü(n) /*jersyn/ | kokono /kokono/ |
| 十 | juwan /d͡ʑuwan/ | juwan /d͡ʒuwan/ | juwan /dʑuwan/ | *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ | par /par/ | *harba(n) /*harban/ | tō /toː/ |
| 日 | šun /ɕun/ | šun /ʃun/ | šun /ʃun/ | *siun /*siun/ | nair /nair/ | *naran /*naran/ | hi /çi/ |
| 月 | biya /bija/ | biya /bija/ | biya /bija/ | *bēga /*beːɡa/ | sair /sair/ | *sara(n) /*saran/ | tsuki /t͡sɯki/ |
| 山 | alin /alin/ | alin /alin/ | alin /alin/ | *xada /*xada/ | ula /ʊla/ | *agula /*aɣula/ | yama /jama/ |
| 水 | muke /mutɕə/ | muke /mukə/ | muke /muke/ | *mū /*muː/ | us /ʊs/ | *usu(n) /*usun/ | mizu /midzɯ/ |
| 火 | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | *tōga /*toːɡa/ | gal /ɡal/ | *gal /*ɡal/ | hi /çi/ |
| 木 | moo /mɔː/ | moo /moː/ | moo /moː/ | *mō /*moː/ | — | *modu(n) /*modun/ | ki /ki/ |
| 土 | boihon /bɔiʁɔn/ | boihon /bojxon/ | boihon /boixon/ | *na /*na/ | — | *sirui /*siruj/ | tsuchi /t͡sɯt͡ɕi/ |
| 天 | abka /apqa/ | abka /abka/ | abka /abka/ | *abka /*abka/ | teŋri /tʰeŋri/ | *teŋri /*teŋri/ | ame /ame/ |
| 地 | na /na/ | na /na/ | na /na/ | *na /*na/ | — | *gajar /*ɡadʒar/ | — |
| 海 | mederi /mədəri/ | mederi /medəri/ | mederi /mederi/ | *lāmu /*laːmu/ | — | *dalai /*dalaj/ | umi /ɯmi/ |
| 龍 | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | — | — | — | tatsu /tat͡sɯ/ |
| 虎 | tasha /taɕa/ | tasha /taʃa/ | tasha /taʃa/ | — | — | — | tora /toɾa/ |
| 犬 | indahūn /indaʁun/ | indahūn /indaxuːn/ | indahūn /indaxɯn/ | *ŋinda /*ŋinda/ | — | *noxai /*noxaj/ | inu /inɯ/ |
| 馬 | morin /mɔrin/ | morin /morin/ | morin /morin/ | *murin /*murin/ | morin /morin/ | *mori(n) /*morin/ | uma /ɯma/ |
| 鳥 | gasha /ɢaɕa/ | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɡaʃa/ | *gasa /*ɡasa/ | — | *sibawun /*sibaʊn/ | tori /toɾi/ |
| 魚 | nimaha /nimaʁa/ | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaxa/ | *nimaka /*nimaka/ | — | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | sakana /sakana/ |
| 牛 | ihan /iʁan/ | ihan /ixan/ | ihan /ixan/ | *xuker /*xuker/ | — | *hüker /*hyker/ | ushi /ɯɕi/ |
| 羊 | honin /χɔnin/ | honin /xonin/ | honin /xonin/ | — | — | *honi(n) /*honin/ | hitsuji /çit͡sɯd͡ʑi/ |
| 貓 | kesike /kəsitɕə/ | kesike /kəsikə/ | — | — | — | — | neko /neko/ |
| 人 | niyalma /ɲalma/ | niyalma /njalma/ | niyalma /nialma/ | *niama /*niama/ | küü /kʰuː/ | *kümün /*kymyn/ | hito /çito/ |
| 手 | gala /ɢala/ | gala /ɡala/ | gala /ɡala/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | — | *gar /*ɡar/ | te /te/ |
| 足 | bethe /bətxə/ | bethe /bətxə/ | bethe /betxe/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | — | *köl /*kœl/ | ashi /aɕi/ |
| 目 | yasa /jaza/ | yasa /jasa/ | yasa /jasa/ | *jāsa /*jaːsa/ | — | *nidün /*nidyn/ | me /me/ |
| 耳 | šan /ɕan/ | šan /ʃan/ | šan /ʃan/ | *sēn /*seːn/ | — | *cikin /*tʃikin/ | mimi /mimi/ |
| 口 | angga /aŋɢa/ | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | *amŋa /*amŋa/ | — | *aman /*aman/ | kuchi /kɯt͡ɕi/ |
| 頭 | uju /ud͡ʑu/ | uju /ud͡ʒu/ | uju /udʑu/ | *dil /*dil/ | — | *terixün /*terixyn/ | atama /atama/ |
| 心 | niyaman /ɲaman/ | niyaman /njaman/ | niyaman /niaman/ | *mēwan /*meːwan/ | — | *jirüken /*dʒiryken/ | kokoro /kokoɾo/ |
| 血 | senggi /səŋɣi/ | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɡi/ | *sēksə /*seːksə/ | — | *cisu(n) /*tʃisun/ | chi /t͡ɕi/ |
| 肉 | yali /jali/ | yali /jali/ | yali /jali/ | *uldʒə /*uld͡ʒə/ | — | *mika(n) /*mikan/ | — |
| 上 | dele /dələ/ | dele /dələ/ | dele /dələ/ | *ugi /*uɡi/ | — | *degere /*deɡere/ | ue /ɯe/ |
| 下 | fejile /fəd͡ʑilə/ | fejile /fəd͡ʒilə/ | fejile /fəjilə/ | *xərgi /*xərɡi/ | — | *doxora /*doxora/ | shita /ɕita/ |
| 中 | dulimba /dulimba/ | dulimba /dulimba/ | dulin /dulin/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | naka /naka/ |
| 中 | goibumbi /ɢɔibum/ | goibumbi /ɡoibumbi/ | — | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ataru /ataɾɯ/ |
| 央 | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | *dulin /*dulin/ | — | — | — |
| 左 | hashū /χaɕu/ | hashū /xaʃuː/ | hashū /haʃɯ/ | *dʒəgün /*d͡ʒəɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | hidari /çidaɾi/ |
| 右 | ici /it͡ɕi/ | ici /it͡ʃi/ | ici /itɕi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | — | *baragun /*baraɣun/ | migi /migi/ |
| 東 | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | — | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | higashi /çigaɕi/ |
| 西 | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | nishi /niɕi/ |
| 南 | julergi /d͡ʑulərɡi/ | julergi /d͡ʒulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | — | — | *emüne /*emyne/ | minami /minami/ |
| 北 | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | kita /kita/ |
| 行 | yabumbi /jawum/ | yabumbi /jabumbi/ | yabu- /jabu-/ | *jabu- /*jabu-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | iku /ikɯ/ |
| 行 | faidan /faidan/ | faidan /faidan/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | — |
| 来 | jimbi /d͡ʑim/ | jimbi /d͡ʒimbi/ | ji- /dʑi-/ | *əmə- /*əmə-/ | — | *ire- /*ire-/ | kuru /kɯɾɯ/ |
| 去 | genembi /ɡənəm/ | genembi /ɡənəmbi/ | gene- /ɡənə-/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *od- /*od-/ | saru /saɾɯ/ |
| 見 | sabumbi /sabum/ | sabumbi /sabumbi/ | sabu- /sabu-/ | *ičə- /*it͡ʃə-/ | — | *üje- /*ydʒe-/ | miru /miɾɯ/ |
| 聞 | donjimbi /dɔnd͡ʑim/ | donjimbi /dond͡ʒimbi/ | donji- /dondʑi-/ | *dōldi- /*doːldi-/ | — | *sonos- /*sonos-/ | kiku /kikɯ/ |
| 食 | jembi /d͡ʑəm/ | jembi /d͡ʒəmbi/ | je- /dʑe-/ | *dʒəp- /*d͡ʒəp-/ | — | *ide- /*ide-/ | kuu /kɯɯ/ |
| 飲 | omimbi /ɔmim/ | omimbi /omimbi/ | omi- /omi-/ | *umī- /*umiː-/ | — | *uxu- /*uxu-/ | nomu /nomɯ/ |
| 走 | sujumbi /sud͡ʑum/ | sujumbi /sud͡ʒumbi/ | suju- /sudʑu-/ | *tuksa- /*tuksa-/ | — | *güyü- /*ɡyjy-/ | hashiru /haɕiɾɯ/ |
| 坐 | tembi /təm/ | tembi /təmbi/ | te- /te-/ | *təgə- /*təɡə-/ | — | *saxu- /*saxu-/ | suwaru /sɯwaɾɯ/ |
| 立 | ilimbi /ilim/ | ilimbi /ilimbi/ | ili- /ili-/ | *ili- /*ili-/ | — | *bos- /*bos-/ | tatsu /tat͡sɯ/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。