Djambarrpuyŋu
ジャンバルプイング語
パマ・ニュンガン語族(Yolŋu、Dhuwal)
ジャンバルプイング語(Djambarrpuyŋu)はドゥワル(Dhuwal)群に属するヨルング・マタ(Yolŋu Matha)の変種で、オーストラリア北部準州の北東アーネムランド一帯で話され、ガリウィンク(Galiwin'ku、エルチョ島)を中心とする。この地域で最も広く話されるアボリジニの言語であり、ヨルングの氏族間の共通語(リングワ・フランカ)として機能している。そのため2021年の国勢調査では約3,800人の話者が数えられ、これはオーストラリアの伝統的言語としてはほぼ最多である。文法的にはパマ・ニュンガン語族的で、格標示が発達し、語順はきわめて自由で、代名詞体系は単数・双数・複数を区別し、さらに「私たち」の包括形と除外形も区別する。語彙には、スラウェシとの数世紀にわたるナマコ交易に由来するマカッサル語借用の独特な層があり、walu「太陽、日」はマカッサル語 allo に遡るとされる。オーストラリアの言語としては珍しく今も子どもが第一言語として習得しており、新約聖書の完訳(2008年)のほか大部の辞書と参照文法書がある。
話される地域
ジャンバルプイング語の基本31語
水
gapu
/ɡapu/
火
gurtha
/ɡuɻt̪a/
太陽
walu
/walu/
月
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
星
ganyu
/ɡaɲu/
母
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
父
bäpa
/baːpa/
私
ŋarra
/ŋara/
あなた
nhe
/n̪e/
名前
yäku
/jaːku/
目
mel
/mel/
手
goŋ
/ɡoŋ/
心
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
愛
djäl
/ɟaːl/
木
dharpa
/d̪aɻpa/
家
buṉbu
/buɳbu/
犬
wuŋgan
/wuŋɡan/
猫
butjikit
/bucikit/
食べる
ḻuka
/ɭuka/
飲む
ḻuka
/ɭuka/
一
waŋgany
/waŋɡaɲ/
二
märrma'
/maːrmaʔ/
こんにちは
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
ありがとう
—
/—/
良い
manymak
/maɲmak/
単語の比較
Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal)の関連言語と比較
| 意味 | ジャンバルプイング語 | ワルピリ語 | マルトゥ・ワンカ語 | ナンダ語 | オルコル語 | ングンナワル語 | ヌンガル語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| 火 | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| 太陽 | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| 月 | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| 星 | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| 母 | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| 父 | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| 私 | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| あなた | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| 名前 | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| 目 | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| 手 | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| 心 | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| 愛 | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| 木 | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| 家 | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| 犬 | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| 猫 | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| 食べる | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| 飲む | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| 一 | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| 二 | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| こんにちは | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| ありがとう | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| 良い | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。