鹿児島弁・薩隅方言の漢字音
鹿児島漢字音
Japonic > Japanese > Kyūshū > Satsugū
薩隅(さつぐう)方言は鹿児島県および宮崎県南部、薩摩・大隅両国(島津氏領)で話される日本語方言で、共通語と音韻的に大きく異なる特徴をもつ。日本語漢字音の引用形に強く影響する規則は三つで、(1) 一字漢語の語末(または句末)の -tsu / -ku は閉音節 [-t̚] / [-k̚] に縮約され、一 itsu → it̚、六 riku → rik̚、北 hoku → hok̚、木 boku → bok̚ のように現れる;(2) 高母音 /i u/ が無声子音間および語末で広範に無声化・脱落する;(3) 共通語の多段ピッチアクセントが二型アクセント(A型 HL 下降/B型 LH 上昇)に縮減され、語彙ごとに振り分けられる。これらが薩隅方言独特の「切れ味の鋭い」響きを生む。本データは国立国語研究所『薩隅方言調査』および木部暢子 (1997) の記述に依拠する。
話される地域
鹿児島漢字音の漢字の読み
| 漢字 | 意味 | 発音区分 | 表記 | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | イッit | /it̚/ | |
| 二 | two | ジji | /d͡ʑi/ | |
| 三 | three | サンsan | /saɴ/ | |
| 四 | four | シshi | /ɕi/ | |
| 五 | five | ゴgo | /go/ | |
| 六 | six | リッrik | /ɾik̚/ | |
| 七 | seven | シッshit | /ɕit̚/ | |
| 八 | eight | ハッhat | /hat̚/ | |
| 九 | nine | キュウkyū | /kjɯː/ | |
| 十 | ten | シュウshū | /ɕɯː/ | |
| 日 | sun | ジッjit | /d͡ʑit̚/ | |
| 月 | moon | ゲッget | /get̚/ | |
| 山 | mountain | サンsan | /saɴ/ | |
| 水 | water | スイsui | /sɯi/ | |
| 火 | fire | カka | /ka/ | |
| 木 | tree | ボッbok | /bok̚/ | |
| 土 | soil | トto | /to/ | |
| 天 | sky | テンten | /teɴ/ | |
| 地 | ground | チchi | /t͡ɕi/ | |
| 海 | sea | カイkai | /kai/ | |
| 龍 | dragon | リョウryō | /ɾjoː/ | |
| 虎 | tiger | コko | /ko/ | |
| 犬 | dog | ケンken | /keɴ/ | |
| 馬 | horse | バba | /ba/ | |
| 鳥 | bird | チョウchō | /t͡ɕoː/ | |
| 魚 | fish | ギョgyo | /gjo/ | |
| 牛 | ox | ギュウgyū | /gjɯː/ | |
| 羊 | sheep | ヨウyō | /joː/ | |
| 貓 | cat | ビョウbyō | /bjoː/ | |
| 人 | person | ジンjin | /d͡ʑiɴ/ | |
| 手 | hand | シュウshū | /ɕɯː/ | |
| 足 | foot | ソッsok | /sok̚/ | |
| 目 | eye | ボッbok | /bok̚/ | |
| 耳 | ear | ジji | /d͡ʑi/ | |
| 口 | mouth | コウkō | /koː/ | |
| 頭 | head | トウtō | /toː/ | |
| 心 | heart | シンshin | /ɕiɴ/ | |
| 血 | blood | ケッket | /ket̚/ | |
| 肉 | meat | ジッjik | /d͡ʑik̚/ | |
| 上 | up | ショウshō | /ɕoː/ | |
| 下 | down | カka | /ka/ | |
| 中 | middle | チュウchū | /t͡ɕɯː/ | |
| 中 | hit | チュウchū | /t͡ɕɯː/ | |
| 央 | center | オウō | /oː/ | |
| 左 | left | サsa | /sa/ | |
| 右 | right | ユウyū | /jɯː/ | |
| 東 | east | トウtō | /toː/ | |
| 西 | west | セイsei | /sei/ | |
| 南 | south | ダンdan | /daɴ/ | |
| 北 | north | ホッhok | /hok̚/ | |
| 行 | go | コウkō | /koː/ | |
| 行 | row | コウkō | /koː/ | |
| 来 | come | ライrai | /ɾai/ | |
| 去 | leave | キョkyo | /kjo/ | |
| 見 | see | ケンken | /keɴ/ | |
| 聞 | hear | ブンbun | /bɯɴ/ | |
| 食 | eat | ショッshok | /ɕok̚/ | |
| 飲 | drink | インin | /iɴ/ | |
| 走 | run | ソウsō | /soː/ | |
| 坐 | sit | サsa | /sa/ | |
| 立 | stand | リッrit | /ɾit̚/ |
出典
- 木部暢子 (Kibe Nobuko) (1997) 『西南九州方言の音韻研究』東京:勉誠社
- 国立国語研究所 (NINJAL) 『方言文法全国地図』および鹿児島県方言調査資料
- 平山輝男 (Hirayama Teruo) (1968) 『日本諸方言アクセントの研究』
- Hibiya, Junko (1995) 'The velar nasal in Tokyo Japanese: A case of diffusion from above' (background for accent typology)
- Wikipedia: 薩隅方言 / Kagoshima dialect
漢字音の比較
Japonic > Japanese > Kyūshū > Satsugūの関連言語と比較
| 漢字 | 鹿児島漢字音 | 日本語(標準) | 東北漢字音 | 沖縄漢字音 | 上代日本語漢字音 | 朝鮮語(文化語) | 韓国語(標準) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | it /it̚/ | 漢音 / Kan-onitsu /it͡sɯ/呉音 / Go-onichi /it͡ɕi/ | itsu /id͡zɯ̈/ | itsu /it͡sɯ/ | iti /iti/ | il /il/ | il /il/ |
| 二 | ji /d͡ʑi/ | 漢音 / Kan-onji /d͡ʑi/呉音 / Go-onni /ni/ | ji /zɯ̈/ | ji /d͡ʑi/ | ni /ɲi/ | i /i/ | i /i/ |
| 三 | san /saɴ/ | san /saɴ/ | san /saɴ/ | san /saɴ/ | sam /sam/ | sam /sam/ | sam /sam/ |
| 四 | shi /ɕi/ | shi /ɕi/ | si /sɯ̈/ | shi /ɕi/ | si /ɕi/ | sa /sa/ | sa /sa/ |
| 五 | go /go/ | go /go/ | go /ŋo/ | gu /gu/ | go /ŋo/ | o /o/ | o /o/ |
| 六 | rik /ɾik̚/ | 漢音 / Kan-onriku /ɾikɯ/呉音 / Go-onroku /ɾokɯ/ | rigu /ɾiɡɯ/ | riku /ɾikɯ/ | roku /roku/ | ryuk /ɾjuk̚/ | yuk /juk̚/ |
| 七 | shit /ɕit̚/ | 漢音 / Kan-onshitsu /ɕit͡sɯ/呉音 / Go-onshichi /ɕit͡ɕi/ | shitsu /sɯ̈t͡sɯ̈/ | shitsu /ɕit͡sɯ/ | siti /ɕiti/ | ch'il /tsʰil/ | chil /t͡ɕʰil/ |
| 八 | hat /hat̚/ | 漢音 / Kan-onhatsu /hat͡sɯ/呉音 / Go-onhachi /hat͡ɕi/ | hatsu /hat͡sɯ/ | hatsu /hat͡sɯ/ | pati /pati/ | p'al /pʰal/ | pal /pʰal/ |
| 九 | kyū /kjɯː/ | 漢音 / Kan-onkyū /kjɯː/呉音 / Go-onku /kɯ/ | kyū /kjɯː/ | kyū /kjɯː/ | kiu /kiu/ | ku /ku/ | gu /ku/ |
| 十 | shū /ɕɯː/ | 漢音 / Kan-onshū /ɕɯː/呉音 / Go-onjū /d͡ʑɯː/ | shū /ɕɯː/ | shū /ɕɯː/ | zipu /ʑipu/ | sip /ɕip̚/ | sip /ɕip̚/ |
| 日 | jit /d͡ʑit̚/ | 漢音 / Kan-onjitsu /d͡ʑit͡sɯ/呉音 / Go-onnichi /nit͡ɕi/ | jitsu /d͡ʑit͡sɯ/ | jitsu /d͡ʑit͡sɯ/ | niti /ɲiti/ | il /il/ | il /il/ |
| 月 | get /get̚/ | 漢音 / Kan-ongetsu /get͡sɯ/呉音 / Go-ongatsu /gat͡sɯ/ | getsu /ŋet͡sɯ/ | gitsu /git͡sɯ/ | gwati /ŋwati/ | wŏl /wʌl/ | wol /wol/ |
| 山 | san /saɴ/ | 漢音 / Kan-onsan /saɴ/呉音 / Go-onsen /seɴ/ | san /saɴ/ | san /saɴ/ | san /san/ | san /san/ | san /san/ |
| 水 | sui /sɯi/ | sui /sɯi/ | sui /sɯ̈i/ | sui /sɯi/ | swi /swi/ | su /su/ | su /su/ |
| 火 | ka /ka/ | ka /ka/ | ka /ka/ | ka /ka/ | kwa /kwa/ | hwa /hwa/ | hwa /hwa/ |
| 木 | bok /bok̚/ | 漢音 / Kan-onboku /bokɯ/呉音 / Go-onmoku /mokɯ/ | bogu /boɡɯ/ | buku /bukɯ/ | moku /moku/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ |
| 土 | to /to/ | 漢音 / Kan-onto /to/呉音 / Go-ondo /do/ | to /to/ | tu /tu/ | do /do/ | t'o /tʰo/ | to /tʰo/ |
| 天 | ten /teɴ/ | ten /teɴ/ | ten /teɴ/ | tin /tiɴ/ | ten /ten/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ | cheon /t͡ɕʰʌn/ |
| 地 | chi /t͡ɕi/ | 漢音 / Kan-onchi /t͡ɕi/呉音 / Go-onji /d͡ʑi/ | chi /t͡sɯ̈/ | chi /t͡ɕi/ | di /di/ | chi /tsi/ | ji /t͡ɕi/ |
| 海 | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kī /kiː/ | kai /kai/ | hae /hɛ/ | hae /hɛ/ |
| 龍 | ryō /ɾjoː/ | 漢音 / Kan-onryō /ɾjoː/呉音 / Go-onryū /ɾjɯː/ | ryō /ɾjoː/ | ryū /ɾjuː/ | riu /riu/ | ryong /ɾjoŋ/ | yong /joŋ/ |
| 虎 | ko /ko/ | ko /ko/ | ko /ko/ | ku /ku/ | ko /ko/ | ho /ho/ | ho /ho/ |
| 犬 | ken /keɴ/ | ken /keɴ/ | ken /keɴ/ | kin /kiɴ/ | ken /ken/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ |
| 馬 | ba /ba/ | 漢音 / Kan-onba /ba/呉音 / Go-onme /me/ | ba /ba/ | ba /ba/ | me /me/ | ma /ma/ | ma /ma/ |
| 鳥 | chō /t͡ɕoː/ | chō /t͡ɕoː/ | chō /t͡ɕoː/ | chū /t͡ɕuː/ | teu /teu/ | cho /tso/ | jo /t͡ɕo/ |
| 魚 | gyo /gjo/ | 漢音 / Kan-ongyo /gjo/呉音 / Go-ongo /go/ | gyo /ŋjo/ | gyu /gju/ | go /ŋo/ | ŏ /ʌ/ | eo /ʌ/ |
| 牛 | gyū /gjɯː/ | 漢音 / Kan-ongyū /gjɯː/呉音 / Go-ongo /go/ | gyū /ŋjɯː/ | gyū /gjɯː/ | giu /ŋiu/ | u /u/ | u /u/ |
| 羊 | yō /joː/ | yō /joː/ | yō /joː/ | yū /juː/ | yau /jau/ | yang /jaŋ/ | yang /jaŋ/ |
| 貓 | byō /bjoː/ | 漢音 / Kan-onbyō /bjoː/呉音 / Go-onmyō /mjoː/ | byō /bjoː/ | byū /bjuː/ | — | myo /mjo/ | myo /mjo/ |
| 人 | jin /d͡ʑiɴ/ | 漢音 / Kan-onjin /d͡ʑiɴ/呉音 / Go-onnin /niɴ/ | jin /d͡ʑiɴ/ | jin /d͡ʑiɴ/ | nin /ɲin/ | in /in/ | in /in/ |
| 手 | shū /ɕɯː/ | 漢音 / Kan-onshū /ɕɯː/呉音 / Go-onshu /ɕɯ/ | shū /ɕɯː/ | shū /ɕɯː/ | syu /ɕu/ | su /su/ | su /su/ |
| 足 | sok /sok̚/ | soku /sokɯ/ | sogu /soɡɯ/ | suku /sukɯ/ | soku /soku/ | chok /tsok̚/ | jok /t͡ɕok̚/ |
| 目 | bok /bok̚/ | 漢音 / Kan-onboku /bokɯ/呉音 / Go-onmoku /mokɯ/ | bogu /boɡɯ/ | buku /bukɯ/ | moku /moku/ | mok /mok̚/ | mok /mok̚/ |
| 耳 | ji /d͡ʑi/ | 漢音 / Kan-onji /d͡ʑi/呉音 / Go-onni /ni/ | ji /zɯ̈/ | ji /d͡ʑi/ | ni /ɲi/ | i /i/ | i /i/ |
| 口 | kō /koː/ | 漢音 / Kan-onkō /koː/呉音 / Go-onku /kɯ/ | kō /koː/ | kū /kuː/ | kou /kou/ | ku /ku/ | gu /ku/ |
| 頭 | tō /toː/ | 漢音 / Kan-ontō /toː/呉音 / Go-onzu /d͡zɯ/唐音 / Tō-onjū /d͡ʑɯː/ | tō /toː/ | tū /tuː/ | tou /tou/ | tu /tu/ | du /tu/ |
| 心 | shin /ɕiɴ/ | shin /ɕiɴ/ | shin /sɯ̈ɴ/ | shin /ɕiɴ/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ | sim /ɕim/ |
| 血 | ket /ket̚/ | 漢音 / Kan-onketsu /ket͡sɯ/呉音 / Go-onkechi /ket͡ɕi/ | ketsu /ket͡sɯ/ | kitsu /kit͡sɯ/ | keti /keti/ | hyŏl /hjʌl/ | hyeol /çjʌl/ |
| 肉 | jik /d͡ʑik̚/ | 漢音 / Kan-onjiku /d͡ʑikɯ/呉音 / Go-onniku /nikɯ/ | jigu /d͡ʑiɡɯ/ | jiku /d͡ʑikɯ/ | niku /ɲiku/ | yuk /juk̚/ | yuk /juk̚/ |
| 上 | shō /ɕoː/ | 漢音 / Kan-onshō /ɕoː/呉音 / Go-onjō /d͡ʑoː/唐音 / Tō-onshan /ɕaɴ/ | shō /ɕoː/ | shū /ɕuː/ | zyau /ʑau/ | sang /saŋ/ | sang /saŋ/ |
| 下 | ka /ka/ | 漢音 / Kan-onka /ka/呉音 / Go-onge /ge/ | ka /ka/ | ka /ka/ | ge /ŋe/ | ha /ha/ | ha /ha/ |
| 中 | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | tyuu /tʲuu/ | chung /tsuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ |
| 中 | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | chū /t͡ɕɯː/ | tyuu /tʲuu/ | chung /tsuŋ/ | jung /t͡ɕuŋ/ |
| 央 | ō /oː/ | ō /oː/ | ō /oː/ | ū /uː/ | au /au/ | ang /aŋ/ | ang /aŋ/ |
| 左 | sa /sa/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sa /sa/ | sa /sa/ | chwa /tswa/ | jwa /t͡ɕwa/ |
| 右 | yū /jɯː/ | 漢音 / Kan-onyū /jɯː/呉音 / Go-onu /ɯ/ | yū /jɯː/ | yū /jɯː/ | iu /iu/ | u /u/ | u /u/ |
| 東 | tō /toː/ | tō /toː/ | tō /toː/ | tū /tuː/ | tou /tou/ | tong /toŋ/ | dong /toŋ/ |
| 西 | sei /sei/ | 漢音 / Kan-onsei /sei/呉音 / Go-onsai /sai/ | sei /sei/ | sī /siː/ | sai /sai/ | sŏ /sʌ/ | seo /sʌ/ |
| 南 | dan /daɴ/ | 漢音 / Kan-ondan /daɴ/呉音 / Go-onnan /naɴ/唐音 / Tō-onna /na/ | dan /daɴ/ | dan /daɴ/ | nam /nam/ | nam /nam/ | nam /nam/ |
| 北 | hok /hok̚/ | hoku /hokɯ/ | hogu /hoɡɯ/ | huku /hukɯ/ | poku /poku/ | puk /puk̚/ | buk /puk̚/ |
| 行 | kō /koː/ | 漢音 / Kan-onkō /koː/呉音 / Go-ongyō /gjoː/唐音 / Tō-onan /aɴ/ | gyō /ŋʲoː/ | gyō /ɡʲoː/ | gyau /ŋʲau/ | haeng /hɛŋ/ | haeng /hɛŋ/ |
| 行 | kō /koː/ | 漢音 / Kan-onkō /koː/呉音 / Go-ongyō /gjoː/ | kō /koː/ | kū /kuː/ | kau /kau/ | hang /haŋ/ | hang /haŋ/ |
| 来 | rai /ɾai/ | rai /ɾai/ | rai /ɾai/ | rī /ɾiː/ | rai /rai/ | rae /ɾɛ/ | nae /nɛ/ |
| 去 | kyo /kjo/ | 漢音 / Kan-onkyo /kjo/呉音 / Go-onko /ko/ | kyo /kjo/ | kyu /kju/ | ko /ko/ | kŏ /kʌ/ | geo /kʌ/ |
| 見 | ken /keɴ/ | ken /keɴ/ | ken /keɴ/ | kin /kiɴ/ | ken /ken/ | kyŏn /kjʌn/ | gyeon /kjʌn/ |
| 聞 | bun /bɯɴ/ | 漢音 / Kan-onbun /bɯɴ/呉音 / Go-onmon /moɴ/ | bun /bɯɴ/ | bun /bɯɴ/ | mon /mon/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| 食 | shok /ɕok̚/ | 漢音 / Kan-onshoku /ɕokɯ/呉音 / Go-onjiki /d͡ʑiki/ | shogu /ɕoɡɯ/ | shuku /ɕukɯ/ | ziki /ʑiki/ | sik /ɕik̚/ | sik /ɕik̚/ |
| 飲 | in /iɴ/ | 漢音 / Kan-onin /iɴ/呉音 / Go-onon /oɴ/ | in /iɴ/ | in /iɴ/ | on /on/ | ŭm /ɯm/ | eum /ɯm/ |
| 走 | sō /soː/ | sō /soː/ | sō /soː/ | sū /suː/ | sou /sou/ | chu /tsu/ | ju /t͡ɕu/ |
| 坐 | sa /sa/ | 漢音 / Kan-onsa /sa/呉音 / Go-onza /d͡za/ | sa /sa/ | sa /sa/ | za /za/ | chwa /tswa/ | jwa /t͡ɕwa/ |
| 立 | rit /ɾit̚/ | ritsu /ɾit͡sɯ/ | ritsu /ɾit͡sɯ/ | ritsu /ɾit͡sɯ/ | ripu /ripu/ | rip /ɾip̚/ | ip /ip̚/ |
ページ 1/7
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。