Yumplatok
Creolo dello Stretto di Torres
creolo a base inglese (Pacifico, famiglia pijin melanesiana)
Il creolo dello Stretto di Torres (yumplatok, noto anche come brokan o broken English) è un creolo a base inglese parlato nelle isole dello Stretto di Torres, tra l'Australia e la Papua Nuova Guinea, oltre che dalla diaspora nella terraferma del Queensland settentrionale (Cairns, Townsville). È emerso nel commercio di manodopera degli isolani del Pacifico e nell'industria della raccolta delle perle del XIX secolo, condividendo tratti di substrato con il tok pisin (tpi) e il bislama come parte della famiglia del pidgin melanesiano, ma con peculiari influssi di substrato australiani e papuani dello Stretto di Torres orientale (meriam mir). Il nome comunitario «yumplatok» («you+me+altogether+talk», ovvero «tu+io+tutti insieme+parlare») riflette la sua identità inclusiva. Riconosciuto come lingua a sé stante dai quadri normativi australiani sulle lingue indigene a partire dagli anni '80 del Novecento.
Dove si parla
31 parole essenziali in Creolo dello Stretto di Torres
Acqua
woda
/woda/
Fuoco
paya
/paja/
Sole
san
/san/
Luna
mun
/mun/
Stella
sta
/sta/
Madre
mama
/mama/
Padre
papa
/papa/
Io
ai
/ai/
Tu
yu
/ju/
Nome
nem
/nem/
Occhio
ai
/aj/
Mano
han
/han/
Cuore
hart
/hart/
Amore
lavem
/lavɛm/
Albero
tri
/tri/
Casa
haus
/haʊs/
Cane
dog
/dɔɡ/
Gatto
pusiket
/pusiket/
Mangiare
kaikai
/kajkaj/
Bere
dringk
/driŋk/
Uno
wan
/wan/
Due
tu
/tu/
Ciao
wis wei
/wis wej/
Grazie
eso
/ɛso/
Buono
gud
/ɡud/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue English-based creole (Pacific, Melanesian Pijin family) correlate
| Significato | Creolo dello Stretto di Torres | Bislama | Pijin | Tok Pisin | Pidgin nigeriano | Krio | Inglese (Singapore) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | woda /woda/ | wota /wota/ | wata /wata/ | wara /waɾa/ | wọtá /wɔta/ | wata /ˈwata/ | water /ˈwɔːtə/ |
| Fuoco | paya /paja/ | faea /faea/ | faea /faja/ | paia /paja/ | faya /faja/ | faya /ˈfaja/ | fire /fajə/ |
| Sole | san /san/ | san /san/ | san /san/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ | sun /san/ |
| Luna | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | moon /muːn/ |
| Stella | sta /sta/ | sta /sta/ | sta /sta/ | sta /sta/ | star /staː/ | star /staː/ | star /staː/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mami /mami/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mother /ˈmadə/ |
| Padre | papa /papa/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | father /ˈfadə/ |
| Io | ai /ai/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | A /a/ | mi /mi/ | I /aɪ/ |
| Tu | yu /ju/ | yu /ju/ | iu /iu/ | yu /ju/ | you /ju/ | yu /ju/ | you /ju/ |
| Nome | nem /nem/ | nem /nem/ | nem /nem/ | nem /nem/ | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | name /nem/ |
| Occhio | ai /aj/ | ae /ae/ | ae /ae/ | ai /aj/ | ai /aɪ/ | ay /aj/ | eye /aɪ/ |
| Mano | han /han/ | han /han/ | han /han/ | han /han/ | hand /hand/ | an /an/ | hand /hɛn/ |
| Cuore | hart /hart/ | bel /bel/ | hat /hat/ | bel /bel/ | hat /hat/ | at /at/ | heart /hat/ |
| Amore | lavem /lavɛm/ | laekem /laekem/ | lavem /lavem/ | laikim /lajkim/ | lọv /lɔv/ | lɛk /lɛk/ | love /laf/ |
| Albero | tri /tri/ | tri /tri/ | tri /tri/ | diwai /diwaj/ | tri /tɾi/ | tik /tik/ | tree /tɹiː/ |
| Casa | haus /haʊs/ | haos /haos/ | haos /haos/ | haus /haʊs/ | haus /haʊs/ | os /ɔs/ | house /haʊs/ |
| Cane | dog /dɔɡ/ | dog /doɡ/ | dogi /doɡi/ | dok /dok/ | dọg /dɔɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dog /dɔk/ |
| Gatto | pusiket /pusiket/ | pusi /pusi/ | puskat /puskat/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | cat /kɛt/ |
| Mangiare | kaikai /kajkaj/ | kakae /kakae/ | kaikai /kajkaj/ | kaikai /kajkaj/ | chọp /tʃɔp/ | it /it/ | eat /iːt/ |
| Bere | dringk /driŋk/ | dring /driŋ/ | dring /driŋ/ | dring /dɾiŋ/ | drink /dɾiŋk/ | drink /drɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ |
| Uno | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wanpela /wanpɛla/ | wan /wan/ | wan /wan/ | one /wan/ |
| Due | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | two /tu/ |
| Ciao | wis wei /wis wej/ | halo /halo/ | halo /halo/ | halo /halo/ | how far /haʊ faː/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | hello lah /hɛlo lɑː/ |
| Grazie | eso /ɛso/ | tangkyu /taŋkju/ | tagio /taɡio/ | tenkyu /tɛŋkju/ | tenki /tɛnki/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | thanks /tɛŋks/ |
| Buono | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gutpela /ɡutpɛla/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ | good /ɡʊt/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.