Pinayuanan
Paiwan
Austronesiana (Paiwanic)
Il paiwan è la seconda lingua formosana per numero di parlanti, diffusa nel sud di Taiwan (Pingtung, Taitung) tra circa 96.000 persone, di cui circa 10.000 la usano quotidianamente come prima lingua. Si distingue per una differenziazione di registro lessicale tra nobili e plebei: capi e aristocratici impiegano uno strato lessicale distinto. I Paiwan sono celebri per l'iconografia della vipera "cento passi" nelle loro tradizioni. È riconosciuta ufficialmente come una delle 16 lingue austronesiane indigene di Taiwan ed è insegnata nelle scuole primarie dal 2001 con un'ortografia latina standardizzata.
Dove si parla
31 parole essenziali in Paiwan
Acqua
zaljum
/zaɭum/
Fuoco
sapuy
/sapui/
Sole
qadaw
/qadaw/
Luna
qiljas
/qiɭas/
Stella
vituqan
/vituqan/
Madre
kina
/kina/
Padre
kama
/kama/
Io
tiaken
/tiakən/
Tu
sun
/sun/
Nome
ngadan
/ŋadan/
Occhio
maca
/matsa/
Mano
lima
/lima/
Cuore
varung
/vaɾuŋ/
Amore
nasaqaqa
/nasaqaqa/
Albero
kasiw
/kasiw/
Casa
umaq
/umaq/
Cane
vatu
/vatu/
Gatto
ngiaw
/ŋiaw/
Mangiare
keman
/kəman/
Bere
temekel
/təməkəl/
Uno
ita
/ita/
Due
drusa
/ɖusa/
Ciao
masalu
/masalu/
Grazie
masalu
/masalu/
Buono
nguanguaq
/ŋuaŋuaq/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian (Paiwanic) correlate
| Significato | Paiwan | Puyuma | Bunun | Proto-austronesiano | Tao/yami | Thao | Maranao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | zaljum /zaɭum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | ranom /ranom/ | nanum /nanum/ | ig /iɡ/ |
| Fuoco | sapuy /sapui/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apuj/ | apuy /apuj/ | apoy /apoj/ |
| Sole | qadaw /qadaw/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | araw /araw/ | fitulha /fituʎa/ | alongan /aloŋan/ |
| Luna | qiljas /qiɭas/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | vehan /vehan/ | furaz /fuɾað/ | bolan /bolan/ |
| Stella | vituqan /vituqan/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituen /vituən/ | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bito-on /bitoʔon/ |
| Madre | kina /kina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Padre | kama /kama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Io | tiaken /tiakən/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | yaken /jakən/ | yaku /jaku/ | ako /ako/ |
| Tu | sun /sun/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | imo /ʔimo/ | ihu /ʔihu/ | seka /sɵka/ |
| Nome | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | tanan /tanan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Occhio | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | maca /maθa/ | mata /mata/ |
| Mano | lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | *lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cuore | varung /vaɾuŋ/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | paso /paso/ | putul /putul/ | pusoʔ /pusoʔ/ |
| Amore | nasaqaqa /nasaqaqa/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | makakdeng /makakdəŋ/ | suka /suka/ | kalimo /kalimo/ |
| Albero | kasiw /kasiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayo /kajo/ | lhalum /ʎalum/ | kayo /kajo/ |
| Casa | umaq /umaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | vahay /vahaj/ | kayan /kajan/ | walay /walaj/ |
| Cane | vatu /vatu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | ino /ino/ | atu /atu/ | aso /aso/ |
| Gatto | ngiaw /ŋiaw/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | koving /koviŋ/ | posi /posi/ | pusa /pusa/ |
| Mangiare | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | kuman /kuman/ | mangan /maŋan/ |
| Bere | temekel /təməkəl/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | naqayan /naqajan/ | minom /minom/ |
| Uno | ita /ita/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | asa /asa/ | tata /tata/ | isa /isa/ |
| Due | drusa /ɖusa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | doa /doa/ | tusha /tuʃa/ | dowa /dowa/ |
| Ciao | masalu /masalu/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | akokay /akokaj/ | ya /ja/ | kapian /kapijan/ |
| Grazie | masalu /masalu/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ayoy /ajoj/ | mihu /mihu/ | salamat /salamat/ |
| Buono | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | — /—/ | mapia /mapia/ | kapah /kapah/ | mapia /mapija/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.