Kölsch
indoeuropeo (germanico, occidentale, alto tedesco, centrale, ripuario)
Il kölsch è il dialetto francone ripuario di Colonia e dei dintorni immediati — una varietà del tedesco centro-occidentale distinta sia dal tedesco standard (non ha subito tutte le fasi della seconda mutazione consonantica alto-tedesca: ad es. "Aug" e non "Auge", "joot" e non "gut") sia dal basso tedesco più a nord. Possiede una forte identità urbana legata alla città di Colonia, con canzoni di carnevale (Karneval) in kölsch, la cultura della Kölsche Bier e l'Akademie för uns kölsche Sproch, che promuove la codificazione linguistica (1983). Riconosciuto come lingua a sé stante da Ethnologue e Glottolog, nonostante il governo tedesco lo tratti come un dialetto.
Dove si parla
31 parole essenziali in Kölsch
Acqua
Wasser
/vasɐ/
Fuoco
Füer
/fyːɐ/
Sole
Sonn
/zɔn/
Luna
Mond
/moːnt/
Stella
Stään
/ʃtɛːn/
Madre
Moder
/moːdɐ/
Padre
Vatter
/fatɐ/
Io
ich
/ɪɕ/
Tu
do
/doː/
Nome
Name
/ˈnaːmə/
Occhio
Auch
/aʊx/
Mano
Hand
/hant/
Cuore
Hätz
/hɛts/
Amore
Leev
/leːf/
Albero
Boum
/baʊm/
Casa
Huus
/huːs/
Cane
Hongk
/hoŋk/
Gatto
Katz
/kats/
Mangiare
esse
/ɛsə/
Bere
drinke
/dʁɪŋkə/
Uno
ein
/aɪn/
Due
zwei
/tsvai/
Ciao
Tach
/tax/
Grazie
Dankeschön
/daŋkəʃøːn/
Buono
joot
/joːt/
Computer
Computer
/komˈpjuːtɐ/
Sushi
Sushi
/ˈzuʃi/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Indo-European (Germanic, West, High German, Central, Ripuarian) correlate
| Significato | Kölsch | Tedesco | Tedesco (Lussemburghese) | Tedesco (austriaco) | Basso tedesco | Tedesco (Svizzero) | Alto tedesco protomoderno (epoca di Lutero) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Water /vɑːtɐ/ | Wasser /ˈvasər/ | Wasser /ˈvasːər/ |
| Fuoco | Füer /fyːɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Füer /fyːɐ/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ | Fewr /foɪ̯r/ |
| Sole | Sonn /zɔn/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /zɔnə/ | Sonne /sɔnə/ | Sünn /zʏn/ | Sonne /ˈsɔnə/ | Sonne /ˈzɔnə/ |
| Luna | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ | Maan /maːn/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| Stella | Stään /ʃtɛːn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Stern /ʃtɛʁn/ | Steern /steːrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ |
| Madre | Moder /moːdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ | Mutter /ˈmʊtər/ |
| Padre | Vatter /fatɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Vater /fɑːtɐ/ | Vader /fɑːdɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ | Vater /ˈfaːtər/ |
| Io | ich /ɪɕ/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ik /ɪk/ | ich /ɪx/ | ich /ɪç/ |
| Tu | do /doː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ | du /duː/ |
| Nome | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Naam /naːm/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Occhio | Auch /aʊx/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Auge /aːɡə/ | Oog /oːx/ | Auge /ˈaʊɡə/ | Aug /aʊk/ |
| Mano | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Handt /hant/ |
| Cuore | Hätz /hɛts/ | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛʁts/ | Herz /hɛɐts/ | Hart /haɐt/ | Herz /hɛrts/ | Hertz /hɛrts/ |
| Amore | Leev /leːf/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Leev /leːf/ | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ |
| Albero | Boum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baʊ̯m/ | Baum /baːm/ | Boom /boːm/ | Baum /baʊm/ | Bawm /baʊm/ |
| Casa | Huus /huːs/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Huus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Hauß /haʊs/ |
| Cane | Hongk /hoŋk/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Gatto | Katz /kats/ | Katze /katsə/ | Katze /katsə/ | Katze /kɑtsə/ | Katt /kat/ | Katze /ˈkɑtːsə/ | Katze /ˈkatsə/ |
| Mangiare | esse /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | eten /eːtn̩/ | essen /ˈɛsn̩/ | essen /ˈɛsːən/ |
| Bere | drinke /dʁɪŋkə/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkŋ/ | drinken /drɪŋkn̩/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | trincken /ˈtrɪŋkən/ |
| Uno | ein /aɪn/ | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ | oans /ɑːns/ | een /eːn/ | eins /aɪ̯ns/ | eyn /aɪ̯n/ |
| Due | zwei /tsvai/ | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvaɪ/ | zwei /tsvai/ | twee /tveː/ | zwei /tsvai/ | zwey /tsvaɪ/ |
| Ciao | Tach /tax/ | Hallo /haloː/ | Hallo /haloː/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Moin /mɔɪn/ | Hallo /haˈloː/ | Gott zum Gruß /ɡɔt tsʊm ɡruːs/ |
| Grazie | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ | danke /daŋkə/ | danke /daŋkə/ | Danke /daŋkə/ | Dankschöön /daŋkʃøːn/ | danke /ˈdaŋkə/ | Danck /daŋk/ |
| Buono | joot /joːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | good /ɡoːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ |
| Computer | Computer /komˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | — | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | Computer /komˈpjuːtər/ | Rechenmeister /ˈrɛçənˌmaɪstər/ |
| Sushi | Sushi /ˈzuʃi/ | Sushi /ˈzuːʃi/ | — | Sushi /ˈsuʃi/ | Sushi /ˈzuʃi/ | Sushi /ˈsuʃi/ | Stockfisch /ˈʃtɔkfɪʃ/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.