Wayuunaiki
Wayuu
arawak (settentrionale)
Il wayuu (wayuunaiki) è la più grande lingua indigena del nord della Colombia e del Venezuela, con area madrelingua nella penisola della Guajira. I Wayuu sono un popolo pastorale matrilineare con forte continuità culturale e linguistica.
Dove si parla
31 parole essenziali in Wayuu
Acqua
wuin
/wuin/
Fuoco
siki
/siki/
Sole
kaʼi
/kaʔi/
Luna
kashi
/kaʃi/
Stella
jolotsü
/holotsɨ/
Madre
ei
/ei/
Padre
ashi
/aʃi/
Io
taya
/taja/
Tu
pia
/pia/
Nome
anülia
/anɨlia/
Occhio
oʼu
/oʔu/
Mano
ajapü
/axapɨ/
Cuore
aaʼin
/aːʔin/
Amore
alasüin
/alasɨin/
Albero
wunuʼu
/wunuʔu/
Casa
miichi
/miːtʃi/
Cane
erü
/eɾɨː/
Gatto
misho
/miʃo/
Mangiare
ekaa
/ekaː/
Bere
asaa
/asaː/
Uno
wanee
/waneː/
Due
piama
/piama/
Ciao
jamaya
/xamaja/
Grazie
talé
/tale/
Buono
anasü
/anasɨ/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Arawakan (Northern) correlate
| Significato | Wayuu | Jaqaru | Sandawe | Garifuna | Iban | Aymara | Shipibo-Conibo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | wuin /wuin/ | uma /uma/ | tsʼa /tsʼa/ | huya /huja/ | ai /ai/ | uma /uma/ | jene /hene/ |
| Fuoco | siki /siki/ | nina /nina/ | tsʼoo /tsʼoː/ | watu /watu/ | api /api/ | nina /nina/ | chii /tʃiː/ |
| Sole | kaʼi /kaʔi/ | inti /inti/ | kʼɔɔ /kʼɔː/ | weyu /weju/ | mata-ari /mataari/ | inti /inti/ | bari /bari/ |
| Luna | kashi /kaʃi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | tsoa /tsoa/ | hati /hati/ | bulan /bulan/ | phaxsi /pʰaχsi/ | oxe /oʃe/ |
| Stella | jolotsü /holotsɨ/ | wara /waɾa/ | hĩǀáwã /hĩ́ǀáwã̀ː/ | waruguma /waɾuɡuma/ | bintang /bintaŋ/ | warawara /waɾawaɾa/ | wishati /wiʃati/ |
| Madre | ei /ei/ | mama /mama/ | yei /jei/ | úguchu /uɡutʃu/ | indai /indai/ | mama /mama/ | tita /tita/ |
| Padre | ashi /aʃi/ | awki /awki/ | ai /ai/ | úguchili /uɡutʃili/ | apai /apai/ | tata /tata/ | papa /papa/ |
| Io | taya /taja/ | naya /naja/ | tsi /tsíː/ | au /au/ | aku /aku/ | naya /naja/ | ea /ea/ |
| Tu | pia /pia/ | juma /huma/ | hapu /hapu/ | amürü /amɨɾɨ/ | nuan /nuan/ | juma /huma/ | mia /mia/ |
| Nome | anülia /anɨlia/ | suti /suti/ | ǁwâ /ǁʷâ/ | iri /iɾi/ | nama /nama/ | suti /suti/ | jane /ˈhane/ |
| Occhio | oʼu /oʔu/ | nayra /najɾa/ | gaa /ɡaː/ | úgubu /uɡubu/ | mata /mata/ | nayra /najɾa/ | bero /bero/ |
| Mano | ajapü /axapɨ/ | ampara /ampaɾa/ | kxʼaa /kxʼaː/ | úhabu /uhabu/ | jari /dʒari/ | ampara /ampaɾa/ | mëken /mɯken/ |
| Cuore | aaʼin /aːʔin/ | chuyma /tʃujma/ | ǁʼampoo /ǁʼampoː/ | anigi /aniɡi/ | ati /ati/ | chuyma /tʃujma/ | joínti /hoˈinti/ |
| Amore | alasüin /alasɨin/ | munasiña /munasiɲa/ | kalokisi /kalokisi/ | hínsiñe /hinsiɲe/ | rinduai /rinduai/ | munasiña /munasiɲa/ | noi /noi/ |
| Albero | wunuʼu /wunuʔu/ | qhura /qʰuɾa/ | hetsʼee /hetsʼeː/ | wewe /wewe/ | kayu /kaju/ | quqa /quqa/ | jiwi /xiwi/ |
| Casa | miichi /miːtʃi/ | uta /uta/ | ge /ɡe/ | muna /muna/ | rumah /rumah/ | uta /uta/ | xobo /ʃobo/ |
| Cane | erü /eɾɨː/ | anu /anu/ | ǀɔɔ /ǀɔː/ | aulamu /aulamu/ | ukui /ukui/ | anu /anu/ | ochiti /otʃiti/ |
| Gatto | misho /miʃo/ | phishi /pʰiʃi/ | misho /miʃo/ | meu /meu/ | mayau /majau/ | phisi /pʰisi/ | mishi /miʃi/ |
| Mangiare | ekaa /ekaː/ | mankaña /mankaɲa/ | ǁee /ǁeː/ | éiga /eiɡa/ | makai /makai/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | piti /piti/ |
| Bere | asaa /asaː/ | umaña /umaɲa/ | ʔee /ʔeː/ | ata /ata/ | ngirup /ŋirup/ | umaña /umaɲa/ | xeati /ʃeati/ |
| Uno | wanee /waneː/ | maya /maja/ | tsʼekʼe /tsʼekʼe/ | aban /aban/ | satu /satu/ | maya /maja/ | westíora /westioɾa/ |
| Due | piama /piama/ | paya /paja/ | kisó /kísôxì/ | biama /biama/ | dua /dua/ | paya /paja/ | rabé /ɾaˈbe/ |
| Ciao | jamaya /xamaja/ | kamishti /kamiʃti/ | gabaeesa /ɡabaeːsa/ | mabuiga /mabuiɡa/ | salam /salam/ | kamisaki /kamisaki/ | jakon raoma /xakon raoma/ |
| Grazie | talé /tale/ | yuspaa /juspaː/ | musʼokoyo /musʼokojo/ | seremein /seremein/ | terima kasih /terima kasih/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | irake /iɾake/ |
| Buono | anasü /anasɨ/ | shuma /ʃuma/ | tlʼobe /tɬʼobe/ | buidu /bwidu/ | manah /manah/ | suma /suma/ | jakon /xakon/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.