Boos Momogun
Kadazan costiero
Austronesiana (lingue dusun, Sabahan)
Il kadazan costiero (autonimo Boos Momogun) è la lingua austronesiana dusunica di Penampang e Papar, sulla costa occidentale del Sabah, distinta dal gruppo dusun centrale (dtp) dell'entroterra benché parzialmente intercomprensibili e unificati sotto lo standard letterario della KDCA. Utilizza un sistema a cinque vocali con /v/ fonematica (una rarità tipologica nel Sabah) e, come le altre lingue dusuniche, possiede un ricco sistema di voce di tipo filippino (focus agente/paziente/locativo/strumentale). Penampang è il cuore culturale della festa del raccolto Kaamatan.
Dove si parla
31 parole essenziali in Kadazan costiero
Acqua
waig
/waiɡ/
Fuoco
tapui
/taˈpui/
Sole
tadau
/taˈdau/
Luna
vuhan
/ˈvuhan/
Stella
tombituon
/tombituon/
Madre
tina
/ˈtina/
Padre
tama
/ˈtama/
Io
zou
/zou/
Tu
ika
/ika/
Nome
ngaran
/ŋaran/
Occhio
mato
/ˈmato/
Mano
longon
/ˈloŋon/
Cuore
kosingan
/koˈsiŋan/
Amore
ohunod
/oˈhunod/
Albero
kayu
/ˈkaju/
Casa
walai
/waˈlai/
Cane
tasu
/ˈtasu/
Gatto
tusing
/ˈtusiŋ/
Mangiare
mangakan
/maˈŋakan/
Bere
monginum
/moˈŋinum/
Uno
iso
/ˈiso/
Due
duvo
/duvo/
Ciao
kopivosian
/kopiˈvosian/
Grazie
pounsikou
/pounˈsikou/
Buono
avasi
/aˈvasi/
Fonti
- Hurlbut, Hope M. (1988) Verb morphology in Eastern Kadazan. Pacific Linguistics B-97, ANU.
- Miller, Carolyn P. & Miller, John D. (1991) Kadazan/Dusun phonology revisited. Pacific Linguistics A-78.
- Glottolog: Coastal Kadazan
- Ethnologue 27: Kadazan, Coastal
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian (Dusunic, Sabahan) correlate
| Significato | Kadazan costiero | Kadazan-dusun | Maguindanao | Malese papuano | Kapampangan | Pangasinan | Maranao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | waig /waiɡ/ | waig /waiɡ/ | ig /ʔiɡ/ | air /aer/ | danum /daˈnum/ | danum /daˈnum/ | ig /iɡ/ |
| Fuoco | tapui /taˈpui/ | tapui /tapui/ | apoy /ʔaˈpoj/ | api /ˈapi/ | api /ʔaˈpi/ | apoy /ˈʔapoj/ | apoy /apoj/ |
| Sole | tadau /taˈdau/ | todau /todau/ | senang /seˈnaŋ/ | matahari /mataˈhari/ | aldo /ʔalˈdoʔ/ | agew /ˈʔaɡəw/ | alongan /aloŋan/ |
| Luna | vuhan /ˈvuhan/ | vulan /vulan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /ˈbulan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /buˈlan/ | bolan /bolan/ |
| Stella | tombituon /tombituon/ | rombituon /rombituon/ | bituon /bituʔon/ | bintang /bintaŋ/ | batwin /batwin/ | bitewen /bitewɛn/ | bito-on /bitoʔon/ |
| Madre | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | ina /ˈʔina/ | mama /ˈmama/ | ima /ˈʔimaʔ/ | ina /ˈʔina/ | ina /ina/ |
| Padre | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | ama /ˈʔama/ | bapa /ˈbapa/ | tata /ˈtataʔ/ | ama /ˈʔama/ | ama /ama/ |
| Io | zou /zou/ | yoku /joku/ | saki /saki/ | sa /sa/ | aku /ʔaku/ | siak /siʔak/ | ako /ako/ |
| Tu | ika /ika/ | ika /ika/ | seka /səka/ | ko /ko/ | ika /ʔika/ | sika /sika/ | seka /sɵka/ |
| Nome | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | nama /nama/ | lagyu /lagjuʔ/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Occhio | mato /ˈmato/ | mato /mato/ | mata /maˈta/ | mata /ˈmata/ | mata /maˈtaʔ/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ |
| Mano | longon /ˈloŋon/ | longon /ˈloŋon/ | lima /liˈma/ | tangan /ˈtaŋan/ | gamat /ɡaˈmat/ | lima /liˈma/ | lima /lima/ |
| Cuore | kosingan /koˈsiŋan/ | ginawo /ɡinawo/ | pusong /puˈsoŋ/ | hati /ˈhati/ | pusu /ˈpusuʔ/ | puso /ˈpuso/ | pusoʔ /pusoʔ/ |
| Amore | ohunod /oˈhunod/ | gimbai /ɡimbai/ | kalini /kaˈlini/ | sayang /ˈsajaŋ/ | lugud /luˈɡud/ | aro /ˈʔaɾo/ | kalimo /kalimo/ |
| Albero | kayu /ˈkaju/ | kayu /kayu/ | kayu /kaˈju/ | pohon /ˈpohon/ | dutung /duˈtuŋ/ | kiew /ˈkiəw/ | kayo /kajo/ |
| Casa | walai /waˈlai/ | walai /walai/ | walay /waˈlaj/ | rumah /ˈrumah/ | bale /baˈleʔ/ | abong /ˈʔaboŋ/ | walay /walaj/ |
| Cane | tasu /ˈtasu/ | tasu /tasu/ | aso /ˈʔaso/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | asu /ˈʔasu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /aso/ |
| Gatto | tusing /ˈtusiŋ/ | tingau /tiŋau/ | kuting /kuˈtiŋ/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | pusa /ˈpusaʔ/ | pusa /ˈpusa/ | pusa /pusa/ |
| Mangiare | mangakan /maˈŋakan/ | mangakan /maŋakan/ | kakan /kaˈkan/ | makan /ˈmakan/ | mangan /maˈŋan/ | mangan /maˈŋan/ | mangan /maŋan/ |
| Bere | monginum /moˈŋinum/ | monginum /moŋinum/ | inum /ʔiˈnum/ | minum /ˈminum/ | minum /miˈnum/ | oninum /ʔoˈninum/ | minom /minom/ |
| Uno | iso /ˈiso/ | iso /iso/ | isa /ˈʔisa/ | satu /ˈsatu/ | metung /meˈtuŋ/ | sakey /saˈkəj/ | isa /isa/ |
| Due | duvo /duvo/ | duo /duwo/ | dua /duwa/ | dua /dua/ | adwa /ʔadwa/ | dua /duʔa/ | dowa /dowa/ |
| Ciao | kopivosian /kopiˈvosian/ | kopivosian /kopivosian/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | halo /ˈhalo/ | kumusta /kuˈmusta/ | maabig ya agew /maˈʔabiɡ ja ˈʔaɡəw/ | kapian /kapijan/ |
| Grazie | pounsikou /pounˈsikou/ | pounsikou /pounsikou/ | sukran /ˈsukɾan/ | terima kasih /təˈrima ˈkasih/ | dakal a salamat /dakal a saˈlamat/ | salamat /saˈlamat/ | salamat /salamat/ |
| Buono | avasi /aˈvasi/ | avasi /avasi/ | mapiya /maˈpija/ | bae /ˈbae/ | mayap /maˈjap/ | maong /maˈʔoŋ/ | mapia /mapija/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.