ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ
Cree delle Pianure
algico (algonchino, algonchino centrale, cree-montagnais-naskapi)
Il cree delle pianure (Nēhiyawēwin, «lingua cree») è il maggiore del continuum dialettale cree, il dialetto in Y parlato attraverso le Praterie canadesi. La catena dialettale cree (Pianure crk → Boschi cwd → Paludi csw → Alce crm → Est cr-East/cr-James) mostra mutamenti fonetici progressivi del discendente della *l proto-algonchina: le Pianure hanno /j/ (y), i Boschi hanno /ð/, le Paludi hanno /n/, ecc. Il cree delle pianure conserva la morfologia algonchina polisintetica tradizionale con un'elaborata classificazione verbale (animato/inanimato × transitivo/intransitivo). Il sillabario cree (sviluppato negli anni 1840 da James Evans per il cree, adattato all'inuktitut e all'ojibwe) è ampiamente usato.
Dove si parla
31 parole essenziali in Cree delle Pianure
Acqua
ᓂᐱᕀ
/nipiː/
Fuoco
ᐃᐢᑯᑌᐤ
/iskoteːw/
Sole
ᐲᓯᒼ
/piːsim/
Luna
ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ
/tipiskaːwi piːsim/
Stella
ᐊᒑᐦᑯᐢ
/acaːhkos/
Madre
ᓂᑳᐃᐧ
/nikaːwiː/
Padre
ᓅᐦᑖᐃᐧ
/noːhtaːwiː/
Io
ᓂᔭ
/niya/
Tu
ᑭᔭ
/kiya/
Nome
ᐑᐦᐅᐏᐣ
/wiːhowin/
Occhio
ᒥᐢᑮᓯᐠ
/miskiːsik/
Mano
ᒥᒋᒋᕀ
/micicij/
Cuore
ᒥᑌᐦ
/miteːh/
Amore
ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ
/saːkihiweːwin/
Albero
ᒥᐢᑎᐠ
/mistik/
Casa
ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ
/waːskahikan/
Cane
ᐊᑎᒼ
/atim/
Gatto
ᒥᓅᐢ
/minoːs/
Mangiare
ᒨᐍᐤ
/moːweːw/
Bere
ᒥᓂᐦᑴᐤ
/minihkweːw/
Uno
ᐯᔭᐠ
/peːjak/
Due
ᓃᓱ
/niːso/
Ciao
ᑖᓂᓯ
/taːnisi/
Grazie
ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ
/haj haj/
Buono
ᒥᔼᓯᐣ
/mijwaːsin/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Algic (Algonquian, Central, Cree-Montagnais-Naskapi) correlate
| Significato | Cree delle Pianure | Cree (delle Pianure) | Atikamekw | Menominee | Ojibwa | Munsee | Algonchino |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | nipi /nipi/ | nepāew /nəpaːew/ | nibi /nibi/ | mpíi /mbiː/ | nibì /nɪbiː/ |
| Fuoco | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ickoteo /iʃkoteo/ | eskotēw /eskoteːw/ | ishkode /iʃkode/ | lúhsuw /luhsuw/ | ishkotè /ɪʃkɔteː/ |
| Sole | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | pisim /pisim/ | kēsoq /keːsoʔ/ | giizis /ɡiːzis/ | kíishux /kiːʃux/ | kìzis /kiːzɪs/ |
| Luna | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | dibik-giizis /dibik ɡiːzis/ | nipáhum /nipahum/ | tibik-kìzis /tɪbɪkkiːzɪs/ |
| Stella | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | atcakos /atʃakos/ | anaeq /anɛːʔ/ | anang /anaŋ/ | alaánkw /alaːŋkʷ/ | anang /aˈnaŋ/ |
| Madre | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | okawi /okawi/ | nekīah /nekiːah/ | nimaamaa /nimaːmaː/ | nkáhees /ŋkaheːs/ | ningà /nɪŋɡaː/ |
| Padre | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | ohi /ohi/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | indede /indede/ | nóoxw /noːxw/ | nòs /nɔːs/ |
| Io | ᓂᔭ /niya/ | ᓂᔭ /nija/ | nir /niɾ/ | nenah /nɛnah/ | niin /niːn/ | nii /niː/ | niin /niːn/ |
| Tu | ᑭᔭ /kiya/ | ᑭᔭ /kija/ | kir /kiɾ/ | kenah /kɛnah/ | giin /ɡiːn/ | kii /kiː/ | giin /ɡiːn/ |
| Nome | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | wirowin /wiɾowin/ | -esian /ɛsian/ | izhinikaazowin /ɪʒɪnɪkaːzowɪn/ | wiinzuwaakan /wiːnzuwaːkan/ | wiinzowin /wiːnzowin/ |
| Occhio | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | mickisikw /mitʃkisikʷ/ | oskēsek /oskeːsek/ | oshkiinzhig /oʃkiːnʒiɡ/ | wíikšiit /wiːkʃiːt/ | oshkìnzhig /ɔʃkiːnʒɪɡ/ |
| Mano | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | kicikon /kitʃikon/ | onehkeh /onehkeh/ | ninij /ninidʒ/ | mléelii /mleːliː/ | ninj /nɪndʒ/ |
| Cuore | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | mite /mite/ | otēh /oteːh/ | odeʼ /odeʔ/ | ulehyii /ulehjiː/ | odè /ɔdeː/ |
| Amore | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | sakitewin /sakitewin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | zaagiʼiwewin /zaːɡiʔiweːwin/ | ahóoluw /ahoːluw/ | sàgi'à /saːɡiʔaː/ |
| Albero | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mihtikw /mihtikw/ | metekoh /metekoh/ | mitig /mitiɡ/ | hìttuk /hitːuk/ | mitig /mɪtɪɡ/ |
| Casa | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | miciwap /mitʃiwap/ | wīkewam /wiːkewam/ | wiigiwaam /wiːɡiwaːm/ | wíikwam /wiːkwam/ | wàkàigan /waːkaːiɡan/ |
| Cane | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | atim /atim/ | anēm /aneːm/ | animosh /animoʃ/ | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ | animosh /anɪmɔʃ/ |
| Gatto | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | minoc /minotʃ/ | — /—/ | gaazhagens /ɡaːʒaɡens/ | póshiis /poʃiːs/ | — /—/ |
| Mangiare | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | mitikwa /mitikwa/ | mīcew /miːtʃew/ | wiisini /wiːsini/ | mit /mit/ | wìsini /wiːsɪni/ |
| Bere | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | minikwa /minikwa/ | menew /menew/ | minikwe /minikwe/ | mneew /mneew/ | minikwe /mɪnɪkwe/ |
| Uno | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | peikw /pejkʷ/ | nekot /nekot/ | bezhig /beʒiɡ/ | ngwútii /ŋɡwutiː/ | pejig /peʒɪɡ/ |
| Due | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | niso /niso/ | nīs /niːs/ | niizh /niːʒ/ | niisha /niːʃa/ | niizh /niːʒ/ |
| Ciao | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | kwei /kwej/ | posoh /posoh/ | boozhoo /boːʒoː/ | hé /heː/ | Kwe /kwe/ |
| Grazie | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | mikwetc /mikwetʃ/ | wāēwāēnen /wɛːwɛːnen/ | miigwech /miːɡʷetʃ/ | wanìshi /waniʃi/ | Migwech /mɪɡwetʃ/ |
| Buono | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | ᒥᔫ /mijo/ | miloci /milotʃi/ | menwāewen /menwaːewen/ | mino /mino/ | weltóok /weltoːk/ | mino /mɪnɔ/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.