ꨌꩌ
Cham orientale
Austronesiana (Maleo-polinesiano, Chamic)
Il cham orientale, detto anche cham di Phan Rang (ISO 639-3: cjm), è una lingua chamica austronesiana parlata soprattutto nelle province di Ninh Thuận e Bình Thuận, nel Vietnam centro-meridionale. È distinto dal cham occidentale (cja), incentrato in Cambogia, e i suoi parlanti comprendono comunità Ahiér o Balamon, Awal o Bani e persone di altre affiliazioni religiose. L’abugida tradizionale akhar thrah, derivata dalle scritture brahmi dell’India meridionale, è usata nei manoscritti e nell’insegnamento comunitario; la trascrizione latina compare anche in lavori linguistici ed educativi. Il lungo contatto con il vietnamita ha ristrutturato le parole e prodotto contrasti di fonazione o registro; alcune analisi parlano di tonalità incipiente, quindi l’etichetta categorica “non tonale” è troppo semplice. Il cham orientale non ha status ufficiale nazionale e la trasmissione varia mentre il vietnamita domina sempre più la scuola e la vita pubblica.
Dove si parla
31 parole essenziali in Cham orientale
Acqua
ꨀꨳꨩ
/ʔiaː/
Fuoco
ꨀꨚꨶꨬ
/apuei/
Sole
ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ
/a.ɗi.tiaʔ/
Luna
ꨝꨪꨤꩆ
/ɓi.lan/
Stella
ꨝꨪꨓꨭꩀ
/ɓi.tuʔ/
Madre
ꨀꨟꨰꩀ
/a.meʔ/
Padre
ꨀꨟꨲ
/a.mɨ/
Io
ꨕꨨꨵꩀ
/ɗah.laʔ/
Tu
ꨨꨲ
/hɨ/
Nome
ꨀꨋꩆ
/a.ŋan/
Occhio
ꨟꨓꨩ
/mə.taː/
Mano
ꨓꨊꨪꩆ
/ta.ŋɪn/
Cuore
ꨨꨓꨰ
/ha.tai/
Amore
ꨀꨘꨪꩅ
/a.nit/
Albero
ꨆꨢꨮꨭ
/ka.jauː/
Casa
ꨧꩃ
/saːŋ/
Cane
ꨀꨧꨮꨭ
/ʔa.saʊ/
Gatto
ꨟꨢꨥ
/mɨ.jaw/
Mangiare
ꨨꨶꩀ
/hʊaʔ/
Bere
ꨟꨑꨭꩌ
/mɨ.ɲum/
Uno
ꨧ
/saː/
Due
ꨕꨶ
/d̪ʊaː/
Ciao
ꨦꨤꩌ
/sa.lam/
Grazie
ꨙꨶ ꨜꨲꩊ
/ɗua pʰuəl/
Buono
ꨧꨳꩌ
/siam/
Fonti
- Ethnologue: cjm
- Thurgood (1999) From Ancient Cham to Modern Dialects
- Brunelle (2009) Tone perception in Eastern Cham
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian (Malayo-Polynesian, Chamic) correlate
| Significato | Cham orientale | Cham occidentale | Cham antico | Minangkabau | Iban | Sasak | Banjar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ꨀꨳꨩ /ʔiaː/ | ايا /ja/ | ie /ʔiə/ | aia /aia/ | ai /ai/ | aiq /aiʔ/ | banyu /baɲu/ |
| Fuoco | ꨀꨚꨶꨬ /apuei/ | افوي /apuei/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| Sole | ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ /a.ɗi.tiaʔ/ | أديتياء /aditiak/ | adaw /ʔadaw/ | matoari /matoaɾi/ | mata-ari /mataari/ | mataari /mataari/ | matahari /matahari/ |
| Luna | ꨝꨪꨤꩆ /ɓi.lan/ | بيلن /bilan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Stella | ꨝꨪꨓꨭꩀ /ɓi.tuʔ/ | فتاۛء /patɨʔ/ | bituk /bituʔ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| Madre | ꨀꨟꨰꩀ /a.meʔ/ | ماي /mai/ | amɛ /amɛ/ | amak /amaʔ/ | indai /indai/ | inaq /inaʔ/ | uma /uma/ |
| Padre | ꨀꨟꨲ /a.mɨ/ | أمآ /amaː/ | amaŋ /amaŋ/ | abak /abaʔ/ | apai /apai/ | amaq /amaʔ/ | abah /abah/ |
| Io | ꨕꨨꨵꩀ /ɗah.laʔ/ | كاو /kɔw/ | kău /kaw/ | ambo /ambo/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| Tu | ꨨꨲ /hɨ/ | هاۛ /hɨ/ | hã /haː/ | ang /aŋ/ | nuan /nuan/ | side /sidə/ | ikam /ikam/ |
| Nome | ꨀꨋꩆ /a.ŋan/ | أڠن /aŋan/ | angan /aŋan/ | namo /namo/ | nama /nama/ | aran /aran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Occhio | ꨟꨓꨩ /mə.taː/ | متا /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mate /mate/ | mata /mata/ |
| Mano | ꨓꨊꨪꩆ /ta.ŋɪn/ | تاڠين /taŋin/ | taŋin /taŋin/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | ime /ime/ | tangan /taŋan/ |
| Cuore | ꨨꨓꨰ /ha.tai/ | هتاي /hatai/ | hatai /hatai/ | ati /ati/ | ati /ati/ | ate /ate/ | ati /ati/ |
| Amore | ꨀꨘꨪꩅ /a.nit/ | ڬاوه /ɡauh/ | klɛn /klɛn/ | cinto /tʃinto/ | rinduai /rinduai/ | tresne /tresne/ | sayang /sajaŋ/ |
| Albero | ꨆꨢꨮꨭ /ka.jauː/ | كايو /kajuv/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | lolon kayu /lolon kaju/ | batang /bataŋ/ |
| Casa | ꨧꩃ /saːŋ/ | تحاڠ /tʰaŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | rumah /ɾumah/ | rumah /rumah/ | bale /bale/ | rumah /rumah/ |
| Cane | ꨀꨧꨮꨭ /ʔa.saʊ/ | أتحو /atʰuv/ | asɔ /asɔ/ | anjiang /aɲdʒiaŋ/ | ukui /ukui/ | aco /atʃo/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Gatto | ꨟꨢꨥ /mɨ.jaw/ | ميٛو /meuv/ | mɛw /mɛw/ | kuciang /kutʃiaŋ/ | mayau /majau/ | meong /meoŋ/ | pusa /pusa/ |
| Mangiare | ꨨꨶꩀ /hʊaʔ/ | هواء /huak/ | bɔh /bɔh/ | makan /makan/ | makai /makai/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| Bere | ꨟꨑꨭꩌ /mɨ.ɲum/ | ماوم /maum/ | mɛnum /mɛnum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | nginem /ŋinəm/ | nginum /ŋinum/ |
| Uno | ꨧ /saː/ | تحا /tʰa/ | sa /sa/ | ciek /tʃieʔ/ | satu /satu/ | esa /esa/ | asa /asa/ |
| Due | ꨕꨶ /d̪ʊaː/ | ڎوا /ɗuə/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | due /duə/ | dua /dua/ |
| Ciao | ꨦꨤꩌ /sa.lam/ | سلام /salam/ | — /—/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ | salam /salam/ |
| Grazie | ꨙꨶ ꨜꨲꩊ /ɗua pʰuəl/ | تريما كاسيه /tarima kasiʔ/ | — /—/ | tarimo kasiah /taɾimo kasiah/ | terima kasih /terima kasih/ | tampi asih /tampi asih/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| Buono | ꨧꨳꩌ /siam/ | سيام /siam/ | siam /siam/ | rancak /ɾantʃaʔ/ | manah /manah/ | solah /solah/ | bagus /baɡus/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.