Kirikirʔis
Bahasa Wichita
rumpun Caddo (Caddo Utara)
Wichita adalah bahasa Caddo Utara dari Oklahoma yang terkenal karena sama sekali tidak memiliki hentian bilabial /p/ — suatu kelangkaan yang secara tipologis sangat ekstrem di seluruh dunia. Verba polisintetiknya dapat mengungkapkan kalimat utuh dalam satu kata, dan hentian glotal ʔ serta vokal panjang bersifat kontras secara fonemis.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Wichita
Air
kicʔa
/kitsʔa/
Api
hatʔihks
/hatʔihks/
Matahari
saːkihirikiʔis
/saːkihiɾikiʔis/
Bulan
—
/—/
Bintang
hokʼwahriʔ
/hokʼʷahriʔ/
Ibu
ʔatsi
/ʔatsi/
Ayah
ʔaːsi
/ʔaːsi/
Saya
náⁱʔ
/náːʔ/
Kamu
áⁱʔ
/áːʔ/
Nama
-riʔ
/riʔ/
Mata
kiriːkihinaʔ
/kiɾiːkihinaʔ/
Tangan
ʔiskʔa
/ʔiskʔa/
Hati
kaːc
/kaːts/
Cinta
—
/—/
Pohon
tahaːriʔ
/tahaːɾiʔ/
Rumah
kaːhikʔa
/kaːhikʔa/
Anjing
kicʔariːh
/kitsʔaɾiːh/
Kucing
—
/—/
Makan
taʔac
/taʔats/
Minum
kiːckiriʔeːhirʔa
/kiːtskiɾiʔeːhiɾʔa/
Satu
cʔiːʔas
/tsʔiːʔas/
Dua
wic
/wits/
Halo
nakahaʔahirʔa
/nakahaʔahiɾʔa/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Sumber
- Rood, David S. (1976) Wichita Grammar. New York: Garland.
- Rood, David S. (1975) The Implications of Wichita Phonology. Language 51(2):315-337.
- Glottolog: Wichita
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Caddoan (Northern Caddoan) terkait
| Arti | Bahasa Wichita | Proto-Afroasia | Proto-Austroasia | Bahasa Neko | Bahasa Iberia | Bahasa Tuyuca | Bahasa Mesapik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | kicʔa /kitsʔa/ | *maw- /maw-/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | wai /wai/ | — /—/ | oko /oko/ | — /—/ |
| Api | hatʔihks /hatʔihks/ | — /—/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | titɛ /titɛ/ | — /—/ | pekãbẽ /pekãbẽ/ | — /—/ |
| Matahari | saːkihirikiʔis /saːkihiɾikiʔis/ | — /—/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | aatʌ /aːtʌ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bulan | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bintang | hokʼwahriʔ /hokʼʷahriʔ/ | — /—/ | — /—/ | kumba /kumba/ | — /—/ | ñokõ /ɲokõ/ | — /—/ |
| Ibu | ʔatsi /ʔatsi/ | *ʔim- /ʔim-/ | *maʔ /maʔ/ | — /—/ | — /—/ | pakó /pakó/ | — /—/ |
| Ayah | ʔaːsi /ʔaːsi/ | *ʔab- /ʔab-/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ana /ˈana/ |
| Saya | náⁱʔ /náːʔ/ | *ʔan- /ʔan-/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | na /na/ | — /—/ | yʉʉ /jɨː/ | — /—/ |
| Kamu | áⁱʔ /áːʔ/ | — /—/ | — /—/ | ga /ɡa/ | — /—/ | mʉʉ /mɨː/ | — /—/ |
| Nama | -riʔ /riʔ/ | *sim- /sim-/ | — /—/ | iwi /iwi/ | — /—/ | wamé /wamẽ/ | — /—/ |
| Mata | kiriːkihinaʔ /kiɾiːkihinaʔ/ | *ʕayn- /ʕayn-/ | *mat /mat/ | ta /ta/ | — /—/ | kapea /kapea/ | — /—/ |
| Tangan | ʔiskʔa /ʔiskʔa/ | — /—/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Hati | kaːc /kaːts/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | tahaːriʔ /tahaːɾiʔ/ | — /—/ | — /—/ | tei /tei/ | — /—/ | yukɨgɨ /jukɨɡɨ/ | — /—/ |
| Rumah | kaːhikʔa /kaːhikʔa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | iltiŕ /iltir̥/ | — /—/ | — /—/ |
| Anjing | kicʔariːh /kitsʔaɾiːh/ | — /—/ | *cɔː /cɔː/ | gonʌ /ɡonʌ/ | — /—/ | diayi /diaji/ | — /—/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | taʔac /taʔats/ | — /—/ | *ɟaː /ɟaː/ | nei /nei/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Minum | kiːckiriʔeːhirʔa /kiːtskiɾiʔeːhiɾʔa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sĩdĩ /sĩdĩ/ | — /—/ |
| Satu | cʔiːʔas /tsʔiːʔas/ | — /—/ | *muːj /muːj/ | — /—/ | ban /ban/ | sika /sika/ | — /—/ |
| Dua | wic /wits/ | *sin- /sin-/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | iri /iri/ | bi /bi/ | pʉ́aro /pɨ́aɾo/ | — /—/ |
| Halo | nakahaʔahirʔa /nakahaʔahiɾʔa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.